ଅକୃର ମନରେ ଏହି ଭାବ ଚିତ୍ତବିଭୋର ହେଉଥିଲା—"ଅଚ୍ୟୁତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, ସେ କେବେ ମୋତେ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଦେଖିବେନାହିଁ, ଯଦିଓ ମୁଁ କଂସଙ୍କ ଦୂତ। ସେ ତ ସକଳ ଦେହର ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ, ଭିତର ବାହାର ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଥାନ୍ତି। ଶାୟଦ୍ ସେ ମୋତେ, ଯେଉଁଠିଁ ମୁଁ ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନେଇ ହାତ ଜୋଡି ପଡିଯିବି, ଦୟାମୟ ହସି ଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିବେ। ସେଇ କ୍ଷଣରେ ମୋର ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହେବ, ଏବଂ ମୁଁ ଅଭୟ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେବି।" "ତାପରେ, ସେ ମୋର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ମୋର ନିଜ ଦେବତା, ମୋତେ ତାଙ୍କ ଚଉଡ଼ା ବାହୁରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିବେ। ଏହି କ୍ଷଣରେ ସେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରିଦେବେ, ଏବଂ କର୍ମ ଜନିତ ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗିଯିବ। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଶରଣାଗତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗସ୍ପର୍ଶ ପାଇବି, ତେବେ ତାଙ୍କର ମଧୁର ବାଣୀ ଶୁଣିବି। ଯଦି ମୁଁ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ନେଇ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କୃପା ନ ପାଇଲି, ତେବେ ଏହି ଜନ୍ମ ନିରର୍ଥକ।" "ତାଙ୍କ ପାଖରେ କେହି ନାହିଁ, ଯାହା ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ, କିମ୍ବା ସବୁଠାରୁ ଅପ୍ରିୟ। ସେ ନ କାହାକୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ନ କାହାକୁ ଅବହେଳା। କିନ୍ତୁ କାମଧେନୁ ଯେପରି ନିକଟବର୍ତ୍ତୀଙ୍କୁ ଫଳ ଦେଉଛି, ତେଣୁ ସେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତି।" ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ଅକୃର ତାଙ୍କର ରଥରେ ଚଢ଼ି ଗୋକୁଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ପାହାଡ଼କୁ ଛୁଁଇଯାଏ। ସେ ଗୋପଗ୍ରାମରେ ଯଉଁଠି ନରନାୟକଙ୍କର ପଦଧୂଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୋକେ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରନ୍ତି, ତାହାର ଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ—ପଦମ, ଧାନ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ଆଦି ଚିହ୍ନ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅକୃର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଯାଇଲା, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଜଳ ଭରିଗଲା, ଗାଁ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା। ସେ ରଥରୁ ଅବତରି, ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ଚାଲି, କହିଲେ—"ଆହା! ଏହି ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପଦଧୂଳି!" ଏପରି ଦର୍ଶନ, ଶ୍ରବଣ ଓ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ମାନେ ଅହଂକାର, ଭୟ ଓ ଶୋକ ତ୍ୟାଗ କରିପାରନ୍ତି—ଏହି ହେଉଛି ଜୀବର ସର୍ବୋତ୍ତମ କଳ୍ୟାଣ। ଅକୃର ଦେଖିଲେ—କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଗୋଧୁଳି ବେଳେ ଗାଈ ଦୋହନ ପରେ ଫେରୁଛନ୍ତି, କୃଷ୍ଣ ପିତାମ୍ବର ଓ ବଳରାମ ନୀଳବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଶରତ୍କାଳୀନ ପଦ୍ମପରି। ସେମାନେ ଯୁବକ, ଜଣେ ଶ୍ୟାମ, ଜଣେ ଧୂସର, ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ରୂପର ନିଧି, ଚଉଡ଼ା ବାହୁ, ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଯୁବ ହାତୀ ପରି ଚାଲିବା ଚାଳ। ତାଙ୍କର ପଦ ଉପରେ ପତାକା, ବଜ୍ର, ଅଙ୍କୁଶ, ପଦ୍ମ ଆଦି ଚିହ୍ନ ଥିଲା। ସେମାନେ ଗୋକୁଳକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି କରୁଣା ଓ ହସରେ ପ୍ରଭାସିତ। ଖେଳାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର, ମୁଣ୍ଡରେ ମାଳା ଓ ବନମାଳା, ଦେହରେ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଲାଗିଥିଲା, ସ୍ନାନ କରି ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ, ସମସ୍ତ ଜଗତର କାରଣ ଓ ନାଥ, ପୃଥିବୀର କ୍ଷେମାର୍ଥେ ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲେ—ଏକ ନୀଳ ମଣି ପର୍ବତ ଓ ଏକ ରୂପା ପର୍ବତ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ। ଅକୃର ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ଦୃତ ଚାଲି ରଥରୁ ଅବତରି କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଜଳ ଭରିଗଲା, ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ, ଏତେ ଉତ୍ସାହ ଯେ ନିଜ ନାମ କୁହିପାରିଲେନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆଣି, ଚକ୍ରାଙ୍କିତ ହସ୍ତରେ ଅଲିଙ୍ଗନ କଲେ, କାରଣ ସେ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ବଳରାମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅଲିଙ୍ଗନ କରି, ହସ୍ତ ଧରି ଭାଇ ସହିତ ଘରକୁ ନେଲେ। ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବିଧାନ କରି ମାନ୍ୟାସନ ଦେଲେ, ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କଲେ, ମଧୁପାନ ଦେଲେ। ଅତିଥି ସ୍ୱରୂପେ ଗାଈ ଦାନ, ଶ୍ରମ ହରିବା ପାଇଁ ଚରଣ ମସାଜ, ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ଶୁଦ୍ଧ ଭୋଜନ ଦେଲେ। ଖାଇ ଶେଷ କଲେ, ବଳରାମ ଧର୍ମଜ୍ଞ ହୋଇ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ଦେଇ ପୁନଃ ସମ୍ମାନ କଲେ। ନନ୍ଦ ମହାରାଜ ମଧ୍ୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଅନୁଯାୟୀ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ କରି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଦାଶାର୍ହ, ଏହି ଦୟାହୀନ ସ୍ଥାନରେ କଂସ ଜୀବନ୍ତ ଥିବାବେଳେ ତୁମେ କେମିତି ଅଛ? ଆମେ ତ କଠୋର ମାଲିକ ତଳେ ଅଛୁ।" "ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ଯିଏ ନିଜ ଭାଉପୁଆଙ୍କୁ ମାରିଦେଲା, ମାଆମାନେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ—ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ କେମିତି ତୁମ ମାନ୍ୟଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେବ?" ଏପରି ସ୍ନେହ ଭରା କଥାରେ ନନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଅକୃର ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରାର କ୍ଲାନ୍ତି ଭୁଲିଗଲେ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏପରି ଭାବରେ ରାମ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ ସୁବିଧାଜନକ ଶୟନରେ ବସି, ଅକୃର ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ରଖିଥିଲେ, ତାହା ସଫଳ ହେଲା। ପ୍ରଭୁ ଯେଉଁଠି ତୃପ୍ତ, ସେଠି କ'ଣ ଅପ୍ରାପ୍ୟ? ତଥାପି, ଭକ୍ତମାନେ କିଛି ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। ସାନ୍ଧ୍ୟା ଭୋଜନ ପରେ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ସ୍ୱଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଂସଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓ ଚେଷ୍ଟା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—"ମୂଳ୍ୟବାନ ଅକୃର, ସ୍ୱାଗତ! ସମସ୍ତ କି ଭଲ ଅଛି? ତୁମ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ କି ନିରାପଦ ଅଛନ୍ତି?" "ଆମ ଆପଣଙ୍କର କି ଖବର ନେବି, ଯେଉଁଠି ଆମ ପରିବାର ଦୁଃଖିତ ଓ କଂସ ଆମ ଉପରେ ଶାସନ କରୁଛି?" "ଆମ ଦ୍ୱାରା ଆମ ମାତାପିତା ବହୁତ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ—ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ମରିଗଲେ, ତାଙ୍କୁ କାରାଗାରରେ ରଖାଗଲା।" "ଆଜି ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୁଁ ନିଜ ଜନମାତାପିତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି। ଏବେ କହ, ତୁମ ଆଗମନର କାରଣ କ'ଣ?" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଅକୃର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ—ଯଦୁ ଓ କଂସଙ୍କ ଶତ୍ରୁତା, ଭାସୁଦେବଙ୍କୁ ମାରିବା ପ୍ରୟାସ, ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଂସଙ୍କୁ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଦେବା। ଏହି ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ବଳରାମ ହସି, ନନ୍ଦଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ କହିଦେଲେ। ନନ୍ଦ ଗୋପମାନେ କୁ କହିଲେ—"ସମସ୍ତ ଦୁଧ, ଦୁଧବିକାଶ ଉପହାର ଏକଠା କର, ରଥ ଯୋତ।" "ଆମେ କାଲି ମଥୁରାକୁ ଯିବା, ରାଜାଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେବା, ଓ ମହା ଉତ୍ସବ ଦେଖିବା, କାରଣ ଗ୍ରାମର ଲୋକେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।" ଏପରି ନନ୍ଦ ଗୋପଗ୍ରାମରେ ଘୋଷଣା କଲେ।