ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟାଇବା ପାଇଁ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଶେଷ କରି ଏହି ଅନେକ ସେନା ଥିଲା, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ—ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହିତ ଦୁଇ ଦଶାର୍ହପୁତ୍ର, ଅର୍ଥାତ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାରି ହୋଇଥିବା, ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଛୋଟ ଏକ ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ରଥୀ ଦାରୁକଙ୍କ ସହିତ ରଥାରୋହଣ କରି, ତାଙ୍କ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ। ଏହି ଶଂଖ ଧ୍ୱନି ଶତ୍ରୁ ସେନାମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଭୟ ଓ କମ୍ପନ ଉପଜାଇଦେଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମଗଧରାଜ ଜରାସନ୍ଧ କହିଲେ, “ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ, ମୁଁ ତୁମେ ଏକ ଶିଶୁ ହେବାରୁ ଲଜ୍ଜାରେ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହେଁନି; ଏବଂ ବଢ଼ିଆ କଥା ହେଉଛି, ତୁମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପଛରେ ଲୁଚିଅଛ, ତେଣୁ ଚଳ, ବନ୍ଧୁହନନ୍ତା, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବିନାହିଁ।” “କିନ୍ତୁ ବଳରାମ, ଯଦି ତୁମେ ଶକ୍ତି ଓ ବିଶ୍ୱାସ ରଖ, ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର; ବା ମୋ ତୀରରେ ଶରୀର ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ, ବା ମୋତେ ହତ୍ୟା କର।” ଏହା ପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ସତ୍ୟ କହୁଛି, ନାୟକମାନେ କେବେ ବଡ଼ଇ କଥା କହନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଜ ପ୍ରତାପ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ଯେ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି ସେଠାରେ ଆମେ ତାଙ୍କ କଥାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉନାହିଁ, ରାଜନ୍।” ତାପରେ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ, ଜରାସନ୍ଧ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଏକ ବିପୁଳ ସେନା, ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଓ ଧ୍ୱଜା ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟେ ଘେରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଝଡ଼ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଧୂଳିରେ ଢାକିଦିଏ। ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ହରି ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଦୁଇଟି ରଥ—ଗରୁଡ଼ ଓ ତାଳଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ—ଦେଖି, ମହିଳାମାନେ ପୁରୁଣା ଦୁର୍ଗ, ରାଜପ୍ରାସାଦ ଓ ଦ୍ୱାରମାନେକୁ ଶରଣ ନେଲେ, ଦୁଃଖ ଓ ଭ୍ରମରେ ଡୁବିଗଲେ। ହରି ଦେଖିଲେ ଯେ, ସ୍ୱୟଂ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ, ସେଇ ତାଙ୍କ ସେନା ପ୍ରତିପକ୍ଷ ତୀରବର୍ଷାରେ ବାରମ୍ବାର ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହେଉଛି। ତେଣୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲେ। ତାପରେ, କ୍ୱିଭରରୁ ତୀର ତାଣି, ଧନୁ ଚଢ଼ାଇ, ତୀବ୍ର ତୀରବର୍ଷା କରି, ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଓ ପଦାତିମାନେକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଚକ୍ର ତାଙ୍କ ହସ୍ତ ଛାଡ଼ିଲାନାହିଁ। ହାତୀମାନଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଗଲେ; ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଗଳା ତୀରରେ କାଟି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ; ରଥ, ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ଧ୍ୱଜା, ସାରଥି ଓ ନାୟକମାନେ ମୃତ, ପଦାତିମାନେ ହସ୍ତ, ଜଂଘା ଓ ଗଳା କାଟି ଛିଟିଗଲେ। ଏପରି ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ହେବାରୁ ଶତଶଃ ରକ୍ତନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବାହୁ, ଘୋଡ଼ାର ମୁଣ୍ଡ, ମଣିଷର କପାଳ, କୁମ୍ଭୀର ଭଳି ଧଡ଼ ଏବଂ ମୃତ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଥିଲେ। ଏହି ରକ୍ତନଦୀରେ ବାହୁ ତରଙ୍ଗ, କେଶ ଶୈବଳ, ଧନୁର୍ବାଣ ଧାରା, ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ଗୁଛ ତାହାକୁ ଅଟକାଇଦେଇଥିଲା; ଭୟାନକ ଚକ୍ରବାତ୍ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରୁଥିବା ତଳୱାରରୁ ହେଉଥିଲା, ମଣି, ମୁକ୍ତା, ଅଳଙ୍କାର ଓ ପାଷାଣ ତାହାକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ସଙ୍କର୍ଷଣ, ତାଙ୍କ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଅଭିମାନୀ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ନିପାତ କରି, ଭୀତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ଓ ଶୂରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଜାଇଦେଲେ, ଏଉଁପରି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆପସରେ ଧ୍ୱଂସ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ସମୁଦ୍ରସମ ବିପୁଳ ଓ ଭୟାନକ ସେନା, ମଗଧରାଜ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଏବଂ ଅପରିଜୟ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଶ୍ରୀବାସୁଦେବଙ୍କ ଲୀଳା ଦ୍ୱାରା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବିନାଶ ହେଲା। ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଅସୀମ ଶକ୍ତି ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି, ପ୍ରଳୟ କରେ, ସେଠି ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଏହା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳରାମ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ରଥ ବିନାଶ ଓ ସେନା ନଶ୍ୱ କରି, ଏକ ସିଂହ ଅନ୍ୟ ସିଂହକୁ ଯେପରି ଶକ୍ତିରେ ଦବାଇ ଧରେ, ସେପରି ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ। କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ମାନବ ଓ ବାରୁଣୀ ପାଶ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିବା ରୋକିଦେଲେ। ପ୍ରଭୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ, ତାହା ପରେ ସେ ନାୟକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ; ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ପଥରେ ଅଟକାଇଲେ। ସାଧୁ ଅର୍ଥ ଓ ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଯଦୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏହି ପରାଜୟ ଦେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନିଜ କର୍ମଫଳରୁ। ସମସ୍ତ ସେନା ନଶ୍ୱ ହେବା ପରେ, ବୃହଦ୍ରଥ ବଂଶୀୟ ରାଜା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବହେଳିତ ହୋଇ, ଚିନ୍ତିତ ହୃଦୟରେ ମଗଧକୁ ଫେରିଗଲେ। ମୁକୁନ୍ଦ, ଶତ୍ରୁ ସେନା ମହାସାଗର ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ସହିତ ଦେବମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କରିଲେ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ମଥୁରାବାସୀମାନେ, ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ କରି ଆସିଲେ; ରଥୀ, ସୂତ, ମାଗଧ, ବନ୍ଦୀମାନେ ତାଙ୍କ ବିଜୟ ଗାଇଲେ। ଶଂଖ, ମୃଦଙ୍ଗ, ତୁରୀ, ଭେରୀ ଓ ଅନେକ ବାଦ୍ୟଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ ଗାନ ଓ ନୃତ୍ୟ ସହିତ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାସ୍ତା ଝାଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ଲୋକେ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ, ଧ୍ୱଜା ଦ୍ୱାରା ସଜାଯାଇଥିଲା, ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା, ଦ୍ୱାର ଓ ଗେଟ୍ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା। ମହିଳାମାନେ ମାଳା, ଦହି, ଅଙ୍କୁରିତ ଶସ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏବଂ ପ୍ରେମ ଭରା ଚକ୍ଷୁରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜିତ, ଅନନ୍ତ ଓ ନାୟକମାନଙ୍କ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ସମସ୍ତ ଧନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯଦୁରାଜଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ମଗଧରାଜ ଜରାସନ୍ଧ ସପ୍ତଦଶ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ନେଇ, ଏକାଧିକ ଥର ଯଦୁମାନେ (ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ) ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ବୃଷ୍ଣିମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ସମ୍ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ବିନାଶ କଲେ; ତାଙ୍କ ନିଜ ସେନା ନଶ୍ୱ ହେଲେ, ମଗଧରାଜ ମିତ୍ରମାନେ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ଓ ସେ ଚାଲିଗଲେ।