ଏଠାରେ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ, ହରି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକଠା କରି, ଲୋକଙ୍କର ରକ୍ଷକ ରାମଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରି, କୃଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ଏବଂ ମନୋହର ପଦ୍ମମାଳା ପିନ୍ଧି ନଗର ଦ୍ୱାର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ଶୁକଦେବ ମୁନି କହିଲେ: ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହେବା, ଉଦୟ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା, ଅତି ଶୋଭାମୟ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା— ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କଉସ୍ତୁଭ ମଣିର ଚମକ, ପ୍ରଶସ୍ତ ଦେହ, ଚାରିଟି ଭୁଜା, ତାଜା ଲାଲ ପଦ୍ମ ପରି ଦୃଷ୍ଟି। ସଦା ଉଲ୍ଲାସିତ, ମହିମାମୟ, ଗୋଲା ଗାଲ, ଶୁଦ୍ଧ ହାସ, ପଦ୍ମ ପରି ମୁହଁ, ମକରାକାର କୁଣ୍ଡଳର ଚମକ। ଏହି ଭବ୍ୟ ଦେହ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ଚାରିଟି ଭୁଜା, ପଦ୍ମ ଦୃଷ୍ଟି, ମାଳାର ଅଳଙ୍କାର, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶୋଭା—ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ଭାସୁଦେବ। ନାରଦଙ୍କ ଦେଇଥିବା ଚିହ୍ନ ଅନୁସାରେ, ଏପରି ଆଉ କେଉଁ ଥିବା ନାହିଁ; ଅସ୍ତ୍ରହୀନ, ପଦେ ପଦେ ଚାଲିଥିବା, ମୁଁ ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି। ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଯବନ ତାଙ୍କୁ ପକଡ଼ିବା ଆଶାରେ, ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିପାରିନାହାନ୍ତି, ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଚାଲିଲେ। ହରି ଦୂରରେ ଦେଖାଯାଇ, ପଦେ ପଦେ ଯବନର ନିକଟରେ ନେଇ, ଏକ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ନେଇଗଲେ। "ତୁମେ ଯଦୁବଂଶୀ, ପଳାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ"—ଏପରି କଟାକ୍ଷ କରି, ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏପରି କଟାକ୍ଷ ହେଲା ଯାହା, ପ୍ରଭୁ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଯବନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏଠାରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ମଣିଷ କୁ ଶୁଇଥିବା ଦେଖିଲେ। "ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଦୂର ଆଣି ଏଠାରେ ଶୁଇଛି, ଏକ ସାଧୁ ପରି"—ଏହି ଭାବରେ, ଅଜ୍ଞାନ ଯବନ ଏଠାରେ ଶୁଇଥିବା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପାଦରେ ମାରିଲେ। ସେ ଦୀର୍ଘ ନିଦ୍ରାରୁ ଉଠି, ଧୀରେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି, ଚାରିପାଖରେ ଦେଖି, ପାଶରେ ଉଭୟ ଯବନକୁ ଦେଖିଲେ। ଓ ଭାରତବଂଶୀ, ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ତାଙ୍କ ରିସିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଯବନ ତାଙ୍କ ଦେହର ଅଗ୍ନିରେ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲେ। ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ କେଉଁ ଥିଲେ, କେଉଁ ବଂଶର, କେଉଁ ଶକ୍ତି? କେଉଁ କାରଣରେ ଗୁହାରେ ଶୁଇଥିଲେ? ଯବନ ନାଶକର ଚମକ କେଉଁ?" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ସେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର, ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ, ଭୟଭୀତ ଅସୁରମାନେରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଦୀର୍ଘ କାଳ ଦେବମାନେର ରକ୍ଷା କଲେ। ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଗୁହାରେ ପାଇ, ଦେବମାନେ କହିଲେ: "ଓ ରାଜା, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ିଦିଅ।" "ତୁମେ ମାନବ ଲୋକ ଛାଡ଼ି, ଶତ୍ରୁହୀନ ରାଜ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଇଛା ବିସର୍ଜନ କରି, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିଛ।" "ତୁମର ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ, ଆତ୍ମୀୟ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଉପଦେଶକ, ଏବଂ ଏକାଳର ଉପରେ ଅନ୍ୟ ଜନ, ସେମାନେ ଏବେ ଅଛନ୍ତି ନାହିଁ।" "କାଳ, ସର୍ବଶକ୍ତି, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ, ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ ଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଖେଳ କରି, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନାଶ କରିଦେଇ, ଗୋପାଳକ ଗୋବା ନେଇଯିବା ପରି।" "ଏବେ ଅନ୍ୟ କିଛି ବର ଚୟନ କର, ମୁକ୍ତି ଛାଡ଼ି, କାରଣ ଏହା ଆମର ଦେବା ନୁହେଁ; ଏକମାତ୍ର ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ମହାନ୍, ଦେବମାନେକୁ ବନ୍ଦନା କରି, ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦିବ୍ୟ ନିଦ୍ରାରେ ଶୁଇଗଲେ। ଯବନ ଭସ୍ମ ହେବା ପରେ, ପ୍ରଭୁ, ସାତ୍ୱତମାନେର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନୀ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ଦେଖାଇଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବୃଷ୍ଟି ମେଘ ପରି ଶ୍ୟାମ, ପୀତବସ୍ତ୍ର, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କଉସ୍ତୁଭ ମଣିର ଚମକ, ଚାରିଟି ଭୁଜା, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା, ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ, ମକରାକାର କୁଣ୍ଡଳ, ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ, ହସୁଥିବା ଚକ୍ଷୁ, ଯୁବା ଦେଖା, ସିଂହ ପରି ଗମ୍ଭୀର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶୌର୍ୟ। ତାଙ୍କର ଚମକରେ ଅଭିଭୂତ, ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା, ସନ୍ଦେହ ଓ ସାବଧାନ, ମୃଦୁ କଥାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଅଜୟ ଶକ୍ତି ପରି ଦେଖି। ମୁଚୁକୁନ୍ଦ କହିଲେ: "ତୁମେ କିଏ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲ, ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଆସି, କଣ୍ଟା ହାଇଁଠି ତୁମର ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ପାଦ ଚାଲିଛ?" "ପ୍ରଭୁ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଲୋକପାଳ, ଅନ୍ୟ କିଏ ଥିବା, ତୁମର ଚମକ ସମ୍ମୁଖରେ କେଉଁ?" "ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେବମାନେର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବି, କାରଣ ତୁମେ ଗୁହାର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୀପ ପରି ଆଲୋକ କରିଛ।" "ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଯଦି ଚାହିଁ, ଆମେ ଦୋଷହୀନ ଭକ୍ତି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ତୁମର ଜନ୍ମ, କାର୍ଯ୍ୟ, ବଂଶ ବିଷୟରେ କହ।" "ମୁଁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଯୁବନାଶ୍ୱର ପୁତ୍ର, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।" "ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜାଗି, କ୍ଳାନ୍ତ, ନିଦ୍ରାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିର୍ବଳ, ଏଠାରେ ଏକା ଶୁଇଥିଲି, କିଏ ମୋତେ ଏବେ ଜାଗାଇଲେ।" "ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଭସ୍ମ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ପରେ, ଶତ୍ରୁନିବାରଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତୁମେ ପ୍ରକାଶ ହେଲେ।" "ତୁମର ଅସହ୍ୟ ଚମକ ଏପରି, ଆମେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବା ନାହିଁ; ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଦେହଧାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜ୍ୟ।" ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ସ୍ରଷ୍ଟା, ହସି, ବଜ୍ର ମେଘ ପରି ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: "ମୋ ଜନ୍ମ, କାର୍ଯ୍ୟ, ନାମ ଅସଂଖ୍ୟ; ଏମିତି ମୁଁ ଗଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଅନନ୍ତ।" "କେବେ କେବେ ମୁଁ ବଡ଼ ବଡ଼ ଜୀବମାନେ ସହ ଭୂମିର ଜନ୍ମ ଦେଖିଛି, କିନ୍ତୁ ମୋ ଜନ୍ମ କ୍ରିୟା ନାମ କେବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନୁହେଁ।" "ମୋ ଜନ୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ତିନି କାଳରେ ବ୍ୟାପ୍ତ; ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ଯଦି ଅନୁକ୍ରମ କରି ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର ଶେଷ ପାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ।" "ତଥାପି, ଓ ମିତ୍ର, ଏବେ ମୋ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜନ୍ମ କଥା କହୁଛି, କାରଣ ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ ହୋଇଥିଲା।