ହେ ପାପରହିତ, ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ଯଦି ଅଚାନକ ମିଳିଯାଏ, ଏବଂ ଶରୀର ସୁସ୍ଥ ଥାଏ, କିନ୍ତୁ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ପୂଜା କରିବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ପଶୁ ପରି ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଅନ୍ଧକୁପରେ ପଡ଼ିଯାଏ। ହେ ଅଜୟ, ମୋର ଏହି ଜୀବନ ସମୟ ରାଜସିକ ଭୋଗ ଓ ଅହଂକାରରେ ଅସାର ଭାବେ କଟିଗଲା, ମୁଁ ମାନବ ଦେହର ମୃତ୍ୟୁ ଭାବନାରେ ଏବଂ ପୁଅ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଧନ, ସମ୍ପତ୍ତିରେ ଗଭୀର ଆସକ୍ତିରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହି ଅନେକ ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲି। ଏହି ମାଟିର ଗାଗର ପରି ଦେହରେ ମୁଁ ନରପତି ଭାବେ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲି, ଚାରିପାଖରେ ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ସେନା ଓ ଅନୁଚର ଥିଲେ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଗଣନା କରୁନଥିଲି, ଅହଂକାରରେ ପୃଥିବୀ ଚାଲିଥିଲି। ମୁଁ ଆସକ୍ତିରେ ମତ୍ତ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାର କଥା ଚିନ୍ତା କରି ଚିରନବୀନ ଲୋଭରେ ଲିନ ଥିଲି; ଏହି ସମୟରେ, ହେ ଅବିମୁଡ଼, ଆପଣ ମୃତ୍ୟୁ ରୂପେ ଏକ ସାପ ପରି ଅଚାନକ ଆସିଯିବେ। ଗୋଲାପରେ ଶୋଭିତ ରଥ କିମ୍ବା ପ୍ରବଳ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି ମତ୍ତ ହୋଇଥିଲି, ଲୋକମାନେ ମୋତେ ‘ନରପତି’ ବୋଲି କୁହୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କାଳର ପ୍ରଭାବରେ ଏହି ଦେହ ଶେଷରେ ମଳ, କୀଟ କିମ୍ବା ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ଯେଉଁ ମଣିଷ ଦିଗ୍ବିଜୟ କରି, ପୃଥିବୀ ପରି ବିଶାଳ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ସିଂହାସନରେ ବସି, ଅନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ଗୃହସୁଖରେ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଖେଳନା ପରି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ପଶୁ ପରି ତାଙ୍କୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯିଏ କର୍ମ କରେ, ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼ ଥାଏ, ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି ଦାନ ଦେଇଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ପୁନି ‘ମୁଁ ରାଜା ହେବି’ ବୋଲି ଆଶା କରେ, ଏବଂ ଏହି ତୃଷ୍ଣା କେବେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ସଂସାରରେ ଘୁରିଘୁରି ଯେତେବେଳେ କେହି ମୋକ୍ଷ ପାଏ, ତେବେ ତିନି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ସଙ୍ଗ ମିଳେ; ଏହି ସତ୍ସଙ୍ଗ ହେଲେ ସହଜରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ରାଜ୍ୟରେ ମୋର ଆସକ୍ତି ଅଚାନକ ହଟିଯିବାକୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର କୃପା ବୋଲି ମନେ କରେ; ଯାହାକି ମହାତ୍ମାମାନେ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭୂମି ତ୍ୟାଗ କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ଚରଣସେବା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାନ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ଏହା ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି। ଯିଏ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଛି, ସେ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଆତ୍ମାକୁ ବାନ୍ଧିଦେଇଥିବା ଅନ୍ୟ ଦାନ କାହିଁକି ଚାହିବେ? ଏହିପରି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ରଜ, ତମ, ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ବନ୍ଧା ସମସ୍ତ ଆଶା ତ୍ୟାଗ କରି, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଉଛି—ଶୁଦ୍ଧ, ନିର୍ଗୁଣ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ପରମ ପୁରୁଷ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନ ଆପଣଙ୍କୁ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖ, ପଶ୍ଚାତାପରେ ପୀଡିତ, ତୃଷ୍ଣାର ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଶାନ୍ତି ନ ମିଳିଥିଲି; ଏବେ କିଛିପରି ଆପଣଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ହେ ଶରଣଦାତା ପରମାତ୍ମା, ମୋତେ ଅଶ୍ରୟ, ଅମୃତତ୍ୱ ଓ ଦୁଃଖରହିତ ଭୟହୀନତା ଦିଅନ୍ତୁ। ତେବେ, ଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ମହାରାଜ, ତୁମର ମନ ପବିତ୍ର ଓ ଦୃଢ଼; କାରଣ, ଦାନର ଲୋଭ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଆଶାରେ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ। ତୁମକୁ ଦାନ ପ୍ରସ୍ତାବ କରାଯିବା କେବଳ ତୁମର ସଚେତନତା ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଥିଲା; ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ମନ କେବେ ଦାନରେ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗାଭ୍ୟାସ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଅନ୍ତଃକରଣର ଆଶା କେବେ ଶମିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଦମିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ପୃଥିବୀରେ ଇଚ୍ଛା କରି ଘୁର, ମନକୁ ମୋରେ ଲଗାଇ ରଖ; ତୁମର ଭକ୍ତି କେବେ ଅଚଳ ରହୁ। ଯୋଦ୍ଧାର ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥାଇ, ଶିକାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ହତ କରିଥିଲ; କିନ୍ତୁ ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ମୋରେ ଶରଣ ନେଇ, ପାପକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରେମୀ ବନିବ, ଏବଂ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏଭଳି ଭାବରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର କୃପା ପାଇ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଶିର ନମାଇ, ଗୁହାମୁଖରୁ ବାହାରିଗଲେ। ପ୍ରଥିବୀରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ମଣିଷ, ପଶୁ, ଔଷଧି, ଗଛ ଦେଖି, ଏବଂ କଳିଯୁଗ ଆସିଗଲା ବୋଲି ଅନୁଭବ କରି, ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ତପସ୍ୟା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯୁକ୍ତ, ନିଶ୍ଚଳ, ଆସକ୍ତି ଓ ସନ୍ଦେହରହିତ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମନ ଲଗାଇ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବଦରୀଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ନର-ନାରାୟଣଙ୍କର ନିବାସରେ, ସେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସହି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ଏପରି ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁ ପୁନି ଯବନମାନେ ଘେରିଥିବା ନଗରକୁ ଫେରି, ମଲ୍ଲ ଦଳକୁ ହତ କରି, ସେମାନଙ୍କର ଧନ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆଣିଲେ। ଧନ, ଗାଈ ଓ ଲୋକମାନେ ନେଇ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ ଜରାସନ୍ଧ, ଏକୋଇଶ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ଆସିଲେ। ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଦୃତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଗେଇ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁଇ ମାଧବ ମଣିଷ ଚଳନ ଅନୁସରଣ କରି ତୁରନ୍ତ ପଳାଇଗଲେ। ଅପାର ଧନ ଛାଡ଼ି, ଭୟରହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୟଭୀତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଦୁଇଜଣ ମଣିଷ ପଦେ ପଦେ ଅନେକ ଯୋଜନା ଦୂର ଚାଲିଗଲେ। ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଭାଗିଯିବା ଦେଖି, ମଗଧର ପ୍ରବଳ ରାଜା ହସି, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ରଥ ସେନା ସହିତ ତାଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ଜାଣିନଥିଲେ। ଅନେକ ଦୂର ଦୌଡ଼ି, କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପ୍ରବର୍ଷଣ ପର୍ବତରେ ଚଢ଼ିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ବର୍ଷା ହୁଏ। ପର୍ବତରେ ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ନ ମିଳିଲେ, ରାଜା ଭାବିଲେ ସେମାନେ ଲୁଚିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଲେ। ତାପରେ, ଦୁଇଜଣ ଦୃତ ଗତିରେ ଜଳନ୍ତା ପାହାଡ଼ରୁ ଝାପ ଦେଇ, ଦଶ ଯୋଜନା ଉଁଚା ପର୍ବତରୁ ତଳକୁ ନେମିଗଲେ। ଶତ୍ରୁ ଓ ତାଙ୍କର ସେନା ଦ୍ୱାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ଯଦୁମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇଜଣ ପୁନି ସମୁଦ୍ରରେ ରକ୍ଷିତ ନଗରକୁ ଫେରିଲେ। ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଜଳିଗଲେ ବୋଲି ଭାବି, ମଗଧର ରାଜା ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ସେନା ନେଇ ମଗଧକୁ ଫେରିଗଲେ।