ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ତୁମେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଉତ୍ତମ ବନ୍ଧୁ ହେବା, ଏବଂ ଶେଷରେ ମୋତେ ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା—ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁକୁମାର ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଲେ। ଏହିପରେ, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାଜା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଶିର ନମାଇ, ଗୁହା ମୁହଁରୁ ବାହାରିଗଲେ। ସେ ଯିଏ ଦେଖିଲେ କିଛି ଛୋଟ ମାନବ, ପଶୁ, ଔଷଧି ଓ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ, ଏବଂ ବୁଝିଲେ କଳିଯୁଗ ଆସିଯାଇଛି। ତେଣୁ ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ। ସେ ତପସ୍ୟା, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଦୃଢ଼ତା, ଅସଙ୍ଗତା ଓ ସନ୍ଦେହରହିତ ମନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣରେ ଚିତ୍ତ ନିଶ୍ଚଳ କରି ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରୁ ବଦରୀ ଆଶ୍ରମକୁ—ଯେଉଁଠି ନର ଓ ନାରାୟଣ ବସନ୍ତି—ସେ ପହଞ୍ଚି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସହି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ଏଠିଠାରେ ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍ ନିଜର ସହରକୁ ଫେରି, ଯବନମାନେ ଘେରିଥିବା ସେଠାରେ ଅସୁର ସେନାଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି, ତାଙ୍କର ଧନ ଡ୍ୱାରକାକୁ ନେଇଯିଏ। ଯେତେବେଳେ ଗାଁ ଓ ଲୋକମାନେ ସହିତ ସେଇ ଧନ ଗଞ୍ଜାମାନେ ନେଉଥିଲେ, ତେବେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ ଜରାସନ୍ଧ—ଚବିଶି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ—ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ। ଶତ୍ରୁ ସେନା ଦୃତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁଇ ମାଧବ, ମାନବ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁସରଣ କରି, ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ବହୁ ଧନ ଛାଡ଼ି, ଭୟହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୟଭିତ ଭାବରେ ପଦଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହା ଦେଖି, ମଗଧର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହସିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଚରିଅଟ୍ ସେନା ସହିତ ଧାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ଅଜ୍ଞାନରେ। ବହୁ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲି, କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପ୍ରବର୍ଷଣ ପର୍ବତ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯେଉଁଠି ସବୁବେଳେ ବର୍ଷା ହୋଇଥାଏ। ଶତ୍ରୁ ସେମାନଙ୍କ ଚିହ୍ନ ନପାଇ, ପ୍ରତ୍ୟାଶା କଲେ ଯେ ସେମାନେ ଗୁପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ପର୍ବତଟିକୁ ଚାରିପଟେ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଲେ। ଏବେ ଦୁଇ ଭାଇ ତାହାରୁ ଦୃତ ଗତିରେ ଦଶ-ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତରୁ ତଳେ ଲେପ୍ କଲେ। ଶତ୍ରୁ ଓ ତାଙ୍କର ସେନା ଦ୍ୱାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇଜଣେ ପୁନର୍ବାର ସାଗରସେବିତ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। ମଗଧର ରାଜା ଭାବିଲେ ଯେ ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଗଲେ, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ସେନା ନେଇ ମଗଧକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଆନର୍ତ୍ତର ମହାନ୍ୟ ରାଜା ରୈବତ, ତାଙ୍କ ଝିଅ ରୈବତୀକୁ ବଳଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ, ଯଥାପୂର୍ବ କଥା ହୋଇଥିଲା। ଗୋବିନ୍ଦ, ପ୍ରଭୁ, ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ଝିଅ ଓ ଶ୍ରୀଙ୍କ ମାତା ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ବୟଂବରରେ ବିବାହ କଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶାଲ୍ୱ ଓ ଚେଦିମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଅଧିନ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କୁ ଗରୁଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ନେଇଯିବା ପରି ନେଇଯିଲେ। ଏଠାରେ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ପ୍ରଭୁ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ଝିଅ ରୂପବତୀ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ବିଧିରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ଦୟାକରି କହ, ଏ ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ କୃଷ୍ଣ କିପରି ଜରାସନ୍ଧ, ଶାଲ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ଏହି କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କଲେ? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧୁର ଏବଂ ଶୁଭ ଚରିତ୍ରକଥା ଶୁଣିବାରେ କିଏ ଆସ୍ବାଦ ପାଇ ନ ଥାଏ? ଏହି କଥା ସଦା ନୂତନ ଓ ପବିତ୍ର। ଏବେ, ବାଦରାୟଣ କହିଲେ: ଏକ ସମୟରେ ଭୀଷ୍ମକ ନାମକ ଏକ ବଡ଼ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ଭିଦର୍ଭର ଅଧିପତି। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚପୁଅ ଓ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଝିଅ ଥିଲେ। ବଡ଼ ଭାଇ ଥିଲେ ରୁକ୍ମି, ତା’ପରେ ରୁକ୍ମରଥ, ରୁକ୍ମବାହୁ, ରୁକ୍ମକେଶ, ଓ ରୁକ୍ମମାଳୀ। ତାଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଶିଳ୍ପା ସହ ଭଉଣୀ ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀ। ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ରୂପ, ପରାକ୍ରମ, ଗୁଣ ଓ ଯଶସ୍ କଥା ଶୁଣି, ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପତି ଭାବେ ଭାବିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି, ଚରିତ୍ର, ରୂପ ଓ ଗୁଣ ଦେଖି, ମନେ ନିଷ୍ଚୟ କଲେ ଏହି କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଯଦ୍ୟପି ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ରୁକ୍ମି, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲେ, ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ବିବାହ ଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହି ଖବର ଶୁଣି, କଳାନୟନୀ ରୁକ୍ମିଣୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଭଲଭାବେ ଭାବି, ଏକ ବିଶ୍ୱାସପାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଡ୍ୱାରକାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭିତରକୁ ଯାଇ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତଜନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଆସନରୁ ଉଠି, ସେଉଁଠି ବସାଇ, ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ପୂଜା କରିଥିବା ପରି ମାନ୍ୟ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ ଓ ବିଶ୍ରାମ କରିବା ପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ପାଦସ୍ପର୍ଶ କରି, ଆଦର ସହ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ମାନେ ମାନ୍ୟ କରିଥିବା ତୁମ ଧର୍ମ କେମିତି ଚାଲିଛି? ତୁମ ମନ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ତୋ?” “ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ୱକର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଯାହା ଆସେ ତାହିଁରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରେ। ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଲୋକେ ଲୋକେ ଭୂମିକୁ ଚରିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯିଏ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେ କିଛି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରହିତ ଶୟନ କରେ। ଏମିତି ଦୟାଳୁ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଏକଥର ନମାଏ। ତୁମେ ଭଲ ଅଛ? ରାଜା ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ପ୍ରଜା ସୁଖରେ ରହନ୍ତି, ସେ ମୋତେ ପ୍ରିୟ। ଏତେ ଦୂର ଅସୁବିଧା ଅଟକି ଆସିଛ, ସବୁ କଥା କହ, ବିଶେଷ କରି କିଛି ଗୁପ୍ତ କଥା ଥିଲେ, ମୋ ପାଖରେ କ’।” ଏପରି ଭାବରେ ଲୀଳାମୂର୍ତ୍ତି ଭଗବାନ୍ ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ। ଏଠାରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଏପରି ଦୂତି ଦେଲେ: “ହେ ଜଗତ୍ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ତୁମ ଗୁଣ ଶୁଣି, ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣନ୍ତି ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ, ମୋର ମନ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଭାବେ କାନ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମଧ୍ୟରେ ବିଲୀନ ହୋଇଛି।