ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ଦୁଃଖରେ ଭରିଆ ଅବସ୍ଥାରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରେ ଭୂତ ହୋଇ ଘୁରୁଛି, ନିଜ ଦୁଃଖର ଫଳ ଭୋଗୁଛି, ଏବଂ ମୋର ଜୀବନ ହବାରେ ମାତ୍ର ବାୟୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ବଞ୍ଚି ରହିଛି।” ସେ ଆହ୍ବାନ କଲେ, “ହେ ସୁହୃଦ, କରୁଣାର ସାଗର, ମୋ ଭାଇ, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ମୁକ୍ତି ଦିଅ!” ଏହି ଶୁଣି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଗୟାରେ ପିତୃତର୍ପଣ କରିଛି, ତଥାପି ତୁମେ କିପରି ମୁକ୍ତି ପାଇନାହ? ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର! ଯଦି ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ହୁଏନି, ତେବେ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଆଉ କ’ଣ କରିପାରିବି? ସଠିକ୍ ଭାବେ କୁହ।” ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ କହିଲେ, “ଶତ ଶତ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର ମୁକ୍ତି ହେବନାହିଁ। ଏବେ ଆଉ କିଛି ଉପାୟ ବିଚାର କର।” ଏହି ଶୁଣି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଯଦି ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ତୁମ ମୁକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ।” ସେ କହିଲେ, “ଭୟ କରନି, ତୁମେ ତୁମ ସ୍ଥାନରେ ରୁହ। ମୁଁ ଏହାର ଉପାୟ ଖୋଜି ତୁମ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କିଛି କରିବି।” ଏଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଚଲିଗଲେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସେ ରାତି ଭରି ଚିନ୍ତାରେ ଅନିଦ୍ରା ରହିଲେ। ପ୍ରଭାତେ ଲୋକମାନେ ଖୁସିରେ ଏସି ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରାତିର ଘଟଣା କହିଲେ। ତାଳେ ସମସ୍ତ ପଣ୍ଡିତ, ଯୋଗୀ, ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ଏହି ଘଟଣା ଉପରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀଙ୍କ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଦୃଢ଼ କଲେ ଯେ, ଏହି ମାମଲାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ କଥା ସର୍ବୋପରି। ଏବେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତିକୁ ବନ୍ଧି ନମସ୍କାର କଲେ, “ହେ ଜଗତ ସାକ୍ଷୀ, ମୋତେ ମୁକ୍ତିର କାରଣ କୁହ।“ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୂରରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ, “ସପ୍ତାହ ଧରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ଶ୍ରବଣ କର, ଏହା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।” ସମସ୍ତେ ଏହି କଥାକୁ ଧର୍ମର ସତ୍ୟ ରୂପେ ମାନିଲେ। ସମସ୍ତେ କହିଲେ, “ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ସହଜ ଏବଂ ଫଳଦାୟକ।” ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି ଭାଗବତ ପାଠ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଗ୍ରାମ ଏବଂ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋକମାନେ—ଅନ୍ଧ, ଲଙ୍ଗଡ଼, ବୃଦ୍ଧ, ଦୁର୍ବଳ—ସମସ୍ତେ ଆସିଲେ, ନିଜ ଦୋଷ ନାଶ ପାଇଁ। ଏହି ଭାବେ ବଡ଼ ଏକ ସଭା ହେଲା, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଦେଖିଲେ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ବିଶେଷ ଆସନ ନେଇ ଅମୃତମୟ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ, ଏକ ସ୍ଥାନ ଖୋଜୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଏକ ସପ୍ତଗଠି ବାଁଶ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସିଧା ଦାଁଡ଼ି ଥିଲା। ସେ ବାଁଶର ତଳ ଗର୍ତ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଥିଲେ। ବାୟୁର ଆକାର ରଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ବାଁଶ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୁଖ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୋତା ଭାବେ ମାନି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧରୁ ପାଠ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଦିନ ଶେଷରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା—ପାଠ ଶେଷ ହେଉଥିବାବେଳେ ବାଁଶର ଏକ ଗଠି ଚିରିଗଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଲା; ତୃତୀୟ ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ତୃତୀୟ ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଲା। ଏଭଳି ସପ୍ତ ଦିନ ଧରି ସପ୍ତ ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ଦ୍ୱାଦଶ ସ୍କନ୍ଧ ଶୁଣି ତାଙ୍କ ଭୂତ ଅବସ୍ଥା ଛାଡ଼ିଲେ। ସେ ଏବେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ—ତୁଳସୀ ମାଳା, ପୀତାମ୍ବର, ଘନମେଘ ସମ କଳା ଦେହ, ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ନିବେଶିତ। ସେ ତୁରନ୍ତ ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, “ତୁମ କରୁଣା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ବନ୍ଧନ ଓ ପିତୃଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।” ସେ କହିଲେ, “ଭାଗବତର କଥା ଧନ୍ୟ, ଯାହା ପିତୃଦୋଷ ନାଶ କରେ; ଏହି ସପ୍ତାହିକ ପାଠ ଧନ୍ୟ, ଯାହା କୃଷ୍ଣ ଧାମ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହି ସପ୍ତାହିକ ଶ୍ରବଣ ଆରମ୍ଭ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ କାଂପିଯାଏ; ଏହି କଥା ଆମର ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତି ଦେଖାଏ। ଜଳିଲା କି ଶୁଷ୍କ, ହାଲୁକା କି ଭାରୀ, କଥା, ଚିନ୍ତା, କି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ହେଉ, ଶ୍ରବଣ ଏହାକୁ ଦଗ୍ଧ କରେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଇନ୍ଦନ ଦହି ଦେଉଛି। ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ କିମ୍ବା ଦେବସଭାରେ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଫଳହୀନ। ଶୁକଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶ ନ ଶୁଣି, ଏହି ଅସ୍ଥିର ଶରୀରକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବାର କ’ଣ ଉପକାର? ଏହି ଦେହ ଅସ୍ଥିର ଅସ୍ଥି ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ, ସିରା ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧା, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ, ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଢାକା, ଦୁର୍ଗନ୍ଧିତ, ମୂତ୍ର ପିତ୍ତ ଓ ମଳର ପାତ୍ର। ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଦୁଃଖ, କର୍ମର ଫଳରେ ଦୁଃଖିତ, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖର ଘର, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅସହ୍ୟ, ଅଶୁଦ୍ଧ, ଦୋଷପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ୱର। ଏହି ଦେହର ଶେଷ କୀଟ, ମଳ ଓ ଭସ୍ମ ରେ; ଏହି ଅସ୍ଥିର ଦେହ ଦ୍ୱାରା କୃତ କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି ଅବିନାଶୀ ହେବ? ପ୍ରଭାତରେ ପକାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏପରି ଖାଦ୍ୟରେ ପୋଷିତ ଦେହ କିପରି ଅବିନାଶୀ ହେବ? ସପ୍ତାହ ଧରି ଶ୍ରବଣ କଲେ ଏହି ଲୋକରେ ହରି ଲାଭ ହୁଏ; ତେଣୁ ଦୋଷ ନାଶ ପାଇଁ ଏହି ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ। ଜଳର ଫେନ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୀଟ—ଏମିତି ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଉଛନ୍ତି। ଶୁଷ୍କ ବାଁଶର ଗଠି ଭାଙ୍ଗିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି ହୃଦୟର ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗିବା ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। ସପ୍ତାହିକ ଶ୍ରବଣ କଲେ ହୃଦୟର ଗଠି ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ କଟିଯାଏ, କର୍ମ ଶେଷ ହୁଏ। ମନ ଯେତେବେଳେ ଏହି ପବିତ୍ର କଥାର ତୀରେ ନିଶ୍ଚଳ ହୁଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକିକ ମଳ ଧୋଇ ଦେଉଥାଏ, ସେତେବେଳେ ପଣ୍ଡିତମାନେ ମୁକ୍ତିକୁ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି। ଏହିପରି କଥା ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଆସିଲା, ଯାହା ଭୃଦ୍ଧିମାନ୍ ବୈକୁଣ୍ଠବାସୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଚମକୁଥିଲା। ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ରଥରେ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଦେଖି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ...