ଵିଦର୍ଭ ରାଜା, ଦିବ୍ୟ ଶବ୍ଦକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ଦୁଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ଓ ଦୈବତାର ପ୍ରେରଣାରେ, ସଂକର୍ଷଣଙ୍କୁ ଉପହାସ କରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପମାନ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଗୋପ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଲୋକ; ରାଜାମାନେ ଦୟା ଖେଳନ୍ତି ଓ ଧନୁଷ ଚାଳନ୍ତି, ତୁମେ ଏହି କାମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହଁ।” ଏଭଳି ଅପମାନ ଓ ଉପହାସ ସହି, ବଳରାମ ରାଗରେ ତାଙ୍କ କୁହାଡ଼ି ଉଠାଇ, ସମାବେଶରେ ରୁକ୍ମିକୁ ଘାତ କରିଦେଲେ। ତାପରେ, କଳିଙ୍ଗ ରାଜା, ଯେଉଁଥିରେ ଦଶମ ପଦରେ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ଧରି, ତାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ—ଏହି ରାଜା ହସି ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ତାଙ୍କ ହାତ, ଉରୁ, ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ରକ୍ତରେ ଲେପିତ, ବଳରାମଙ୍କ କୁହାଡ଼ି ଆଘାତରେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ରୁକ୍ମି, ଯେଉଁଥିରେ ବଳରାମ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ହରି ଭୟ କରିଲେ ଯେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେମ ଭଙ୍ଗ ହେବ; ତେଣୁ ସେ ନ ଶଂସା କଲେ, ନ ନିନ୍ଦା କଲେ। ପରେ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ତାଙ୍କ ବାଧୁକୁ ଚମତ୍କାର ରଥରେ ବସାଇ, ବଳରାମ ଓ ଦାଶାର୍ହମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ଭୋଜକଟରୁ କୁଶାସ୍ଥଳୀକୁ ଯାଇଯାଇଲେ। ଏଠାରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଯାଦୁମାନେର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣଙ୍କ ଝିଅ ଉଷାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ସଂଗ୍ରାମ ହେଲା। ବଡ଼ ଯୋଗୀ, ଆପଣ ଏହାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିପାରିବେ।” ଶ୍ରୀ ଶୁକ କହିଲେ: ବାଣ, ବଳିଙ୍କ ଶତପୁତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼, ଯିଏ ବାମନ ରୂପରେ ହରିକୁ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିଥିଲେ, ସେ ବାଣ ନିଜର ଶିବ ଭକ୍ତିରେ ସଦା ଲଗ୍ନ, ସମ୍ମାନିତ, ଦାନଶୀଳ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ଓ ପ୍ରତିଜ୍ନାରେ ଅଟୁଟ। ସୋଣିତ ନାମକ ସୁନ୍ଦର ନଗରରେ ସେ ରାଜା ହେଇ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ, ତାଙ୍କ ସେବକମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ହଜାର ହାତରେ, ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟରେ ସଙ୍ଗୀତ ବଜାଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ନାଥ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଓ ପ୍ରେମୀ, ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିବା ବର ଦେଲେ। ବାଣ ଚାହିଲେ ଯେ ଶିବ ତାଙ୍କ ନଗରର ରକ୍ଷକ ହେଉ। ଏକଦିନ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମଦ ଭରି, ବାଣ ଗିରିଶଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ଚରଣକୁ ସୂର୍ୟ ପ୍ରଭା ଦେଖାଉଥିବା ମୁକୁଟରେ ଛୁଇଁଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମହାଦେବ, ବିଶ୍ବର ଗୁରୁ ଓ ନାଥ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଚ୍ଛାମାନେର ପୂରଣକ ଦାତା, ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ଚରଣ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ନମନ। ଆପଣ ମୋତେ ହଜାର ହାତ ଦେଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏହା ଏବେ ଭାର ହେଇଯାଇଛି। ତିନି ଲୋକରେ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ କେହି ସମାନ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଛଡ଼ି।” ଯୁଦ୍ଧର ଆଶାରେ, ବାଣ ନିଜ ହାତରେ ଅପେକ୍ଷା କରି, ଦିଗ୍ଗଜମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ପ୍ରଥମେ ପ୍ରାଚୀନ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ସେମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ଭଗବାନ ରାଗରେ କହିଲେ, “ତୁମର ଧ୍ୱଜ ଭାଙ୍ଗିବାବେଳେ, ମୂର୍ଖ, ତୁମେ ଏକ ସମାନ ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଦୀ ପାଇବେ, ଯିଏ ତୁମର ଅହଂକାର କୁ ଦଳିଦେବ।” ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପାଇ, ଭ୍ରାନ୍ତ ବାଣ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ, ଗିରିଶଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅପେକ୍ଷା କରି, ନିଜ ଶକ୍ତି ନାଶ ଆଶା କରି। ବାଣଙ୍କ ଏକ ଝିଅ ଥିଲେ, ଉଷା, ଯିଏ ସ୍ୱପ୍ନରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପୁତ୍ର ସହ ମିଳନ ଅନୁଭବ କଲେ—ଏହି ସୁନ୍ଦର ଯୁବକକୁ ସେ କବି ଦେଖିନାହିଁ, କବି ଶୁଣିନାହିଁ। ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିବାରୁ, ସାଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଠି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲଜ୍ଜିତ ଓ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, “ତୁମେ କେଉଁଠି, ପ୍ରିୟ?” ବୋଲି ଡାକିଲେ। ବାଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ କୁମ୍ଭାଣ୍ଡଙ୍କ ଝିଅ, ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ଚିତ୍ରଲେଖା, ଉଷାଙ୍କୁ ଜିଜ୍ଞାସାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ତୁମେ କାହାକୁ ଖୋଜୁଛ, ଚନ୍ଦ୍ରବଦନା? କେଉଁ ପୁରୁଷ ତୁମର ଚିନ୍ତାରେ ଆଛନ୍ତି? ରାଜକୁମାରୀ, ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେଉଁଠି ତୁମର ହାତ ଧରିଥିବା କାହାକୁ ଦେଖିନାହିଁ।” ଉଷା କହିଲେ, “ମୁଁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏକ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲି—ଶ୍ୟାମ, ପଦ୍ମନୟନ, ପୀତବସ୍ତ୍ର, ବିଶାଳ ହାତ—ଯିଏ ନାରୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ। ମୁଁ ସେହି ପ୍ରିୟକୁ ଖୋଜୁଛି, ଯିଏ ମୋତେ ତାଙ୍କ ଓଠର ଅମୃତ ପାନ କରାଇଲେ, ପରେ ମୋତେ ଚାହିଁ, ଅନ୍ୟ କୁଏଁଠି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ, ମୋତେ ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରରେ ଫେଲିଦେଲେ।” ଚିତ୍ରଲେଖା କହିଲେ, “ତିନି ଲୋକରେ ତୁମର ଦୁଃଖ ଲେଖା ଥିଲେ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଦୂର କରିବି। ଏହି ମନୋହର ପୁରୁଷ କିଏ, କହିଦିଅ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଣିଦେବି।” ଏହିପରି କହି, ସେ ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ନାଗ, ଦାନବ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଯକ୍ଷ, ଓ ମାନବମାନଙ୍କ ଆକୃତି ଅଙ୍କିତ କଲେ। ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ବୃଷ୍ଣି, ଶୂର, ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ଆକୃତି ଦେଖାଇ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଅଙ୍କିତ କରି, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅଙ୍କିବାବେଳେ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ। ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଆକୃତି ଦେଖି, ଉଷା ମୁହଁ ନମାଇ, ହସି ରାଜାକୁ କହିଲେ, “ସେହି, ସେହି।” ଏହା ବୁଝି, ଯୋଗିନୀ ଚିତ୍ରଲେଖା, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନତିନୀ, ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ, ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଯିଏ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଶୟନରେ ଶୁଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଶୋଣିତପୁରକୁ ଆଣି, ଉଷାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ଏହି ସୁନ୍ଦର ନାୟକକୁ ଦେଖି, ଉଷା ଆନନ୍ଦ ମୁଖରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ସହ ନିଜ ଗୃହରେ ରମଣ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟ ଲୋକ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିନାହିଁ। ଅନିରୁଦ୍ଧ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଆସନ, ପାନୀୟ, ଖାଦ୍ୟ, ଲାଜବାବ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଓ ସେବା ସବ୍ଦରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଉଷାଙ୍କ ମହଲରେ ଲୁଚି ରହି, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଦିନକୁ ଦିନ ଆକର୍ଷଣ ବଢ଼ୁଥିଲା; ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉଷା ଦ୍ୱାରା ଆକର୍ଷିତ, ସେ ଦିନ ଯାଉଥିବାକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇନାହିଁ। ଏଭଳି ଯାଦୁନାୟକ ଉଷାଙ୍କୁ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ନା ଭଙ୍ଗ ହେଲା; ରକ୍ଷକମାନେ ସୁକ୍ଷ୍ମ ଚିହ୍ନରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ରକ୍ଷକମାନେ ରାଜାକୁ ସୂଚନା ଦେଲେ: “ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଝିଅରେ ଶଙ୍କାସ୍ପଦ ଆଚରଣ ଦେଖିଛୁ, ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଘରାଣୀର ଅପମାନ।