ଏହିପରି ଭାବେ, ଯଦ୍ୟପି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ତଥାପି ନର ଓ ନାରାୟଣ—ଏହି ଦୁଇ ମହାମୁନି—ପୃଥିବୀର ସ୍ଥିରତା ଓ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ। ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ, ସେହି ଦୁଇ କୃଷ୍ଣ, ଓଁ କହି ଶିର ନମାଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସହିତ ନିଜ ଅବସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ପୂର୍ବବତ୍ ନିଜ ନିବାସକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ ଓ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁ ଆୟୁ ଓ ରୂପ ଥିଲା, ସେହି ଅନୁଯାୟୀ ଫେରାଇଦେଲେ। ଏହି ଭାବେ ଭୈଷ୍ଣବ ଧାମ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ପାର୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ; ସେ ଭାବିଲେ, ମାନବମାନେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଖାନ୍ତି, ସେସବୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟା ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି। ଏପରି ଅନେକ ଦିବ୍ୟ କ୍ରୀଡ଼ା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, ସେ ଏହି ଭୂଲୋକର ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ ଓ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ। ସେ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ପାଇ ପରେ ବର୍ଷା ବର୍ଷାଇଥାଏ। ଅଧର୍ମୀ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ନିହତ କରି, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ସଂହାର କରି, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଶ୍ରୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପତି, ନିଜ ସ୍ୱନଗର ଦ୍ୱାରକାରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧିରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ, ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଖେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଯୁବତୀମାନେ ରତ୍ନାଭୂଷିତ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଚମତ୍କାର ଯୌବନ ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ରଙ୍ଗମହଳରେ ବଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଖେଳରେ ମଗ୍ନ ଥିଲେ, ମେଘ ଚମକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେହି ସହରର ରାସ୍ତା ସବୁବେଳେ ରମଣୀୟ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଥିଲା, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ, ବୀର, ଘୋଡ଼ା ଓ ସୁରଣ ରଥରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଭିଡ଼ ହେଉଥିଲା। ଉଦ୍ୟାନ ଓ କାନନରେ ମାଲା ଲାଗିଥିବା ଫୁଲ ଗଛ, ମଧୁପ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଗୀତରେ ମନମୋହନ ସ୍ୱର ଝଙ୍କାରି ଉଠୁଥିଲା। ଏଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସୋଳେଇ ହଜାର ରାନୀଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବେ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାନୀଙ୍କ ଗୃହରେ ଅନନ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ବିଚିତ୍ର ରୂପ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ପ୍ରସ୍ନିଗନ୍ଧ ରାଜହଂସ ଓ ଅନ୍ୟ ଚିଡ଼ିଆମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା, ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ମିଶିଥିବା ଶୁଧ୍ଧ ଜଳରେ ସେ ରମଣୀମାନେ ସହିତ ଖେଳୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଝିଅମାନେ ଅପାର ଭାବେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗଲାଗି ରଖି, କୁମ୍କୁମ ଲାଗିଥିବା ଅଙ୍ଗ ଦେଇ ଝିଅମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜଳ ଛିଟିଥିଲେ, ଏବଂ ରମ୍ୟ ହସ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଚାଲି ଦ୍ୱାରା ଖେଳ କରୁଥିଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଝାଞ୍ଜ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି ରବି ଲାଗିଥିଲା, ଚରଣ, କୀର୍ତ୍ତନିୟ, ଗାୟକମାନେ ବୀଣା ରବି ତାଳି ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ଖେଳରେ, ଝିଅମାନେ ଭିଜା ପୋଶାକ ଓ ଖୋଲିଯାଇଥିବା କେଶ, ମୁକୁଟ ମାଳା ଓ ମୁଖେ ମଧୁର ହସ ନିଆଁ ଲାଗି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଫୁଲ ଛିଟି, ଅଙ୍ଗଲାଗି ରଖି, ଚଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଖେଳୁଥିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତି ମାଳା ଓ କୁମ୍କୁମରେ ଶୋଭିତ, ଚୁଲି ଖୋଲିଯାଇଥିଲା, ଯୁବତୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଜଳ ଛିଟିବା ମଧ୍ୟରେ, ସେ ମାନ୍ୟ ହାତୀ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ହାତୀ ପରି ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା, ଗାୟିକା, ବାଦକ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅଳଙ୍କାର ଓ ବିଳାସ ପୋଶାକ ଦେଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଖେଳ ଓ ହସ, ଦୃଷ୍ଟି, ଚଞ୍ଚଳ ଟିକ୍କା, ଅଳିଙ୍ଗନ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯେପରି ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ସେଥିରେ ତାଙ୍କ ରାନୀମାନଙ୍କ ମନ ହରାଗଲା। ସେମାନେ ମୁକୁନ୍ଦକୁ ଭାବି, ତାଙ୍କ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ମଦୋନ୍ମତ କିମ୍ବା ମୂଢ଼ ଲୋକଙ୍କ ଭଳି ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହୁଥିଲେ। ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ, ମୁଁ କୁହେଅଛି। ତାଙ୍କ ରାନୀମାନେ କହିଲେ: "ହେ କୁରରୀ ପକ୍ଷୀ, ତୁମେ ରାତି ସାରା ଜାଗି ଅନୁତାପ କରୁଛ, ପ୍ରଭୁ ରାତିରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଶୟନ କରନ୍ତି, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ କି ଆମଭଳି ତାଙ୍କ ଦୟାମୟ ଚାହାଣି ଓ ହସରେ ହୃଦୟ ଭିନ୍ନ ହୋଇଛ? ହେ ଚକ୍ରବାକୀ, ରାତିରେ ଚୁପ୍ଚାପ ଅଞ୍ଜନ କର, ତୁମ ସାଥୀ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ। ଆମେ ମଧ୍ୟ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ସେବା ପାଇଛୁ, କିମ୍ବା ତୁମେ କୌଣସି ମାଳା ପିନ୍ଧିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ହେ ମୁକୁନ୍ଦ ଚିହ୍ନ ହରାଇଦେଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତୁମେ ରାତି ସାରା ଜାଗି ଅନୁତାପ କରୁଛ, ଏହି ଅବସ୍ଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍କର।" "ହେ ଚନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମହା ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ, ତୁମ ଆଲୋକ କ୍ଷୀଣ, ଅନ୍ଧକାର ହଟାଇପାରୁନାହିଁ। ଆମଭଳି ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ କି ତାଙ୍କୁ ଭୁଲିଗଲ? ହେ ମଲୟ ପବନ, ଆମେ କି ତୁମକୁ କିଛି ଅପରାଧ କରିଛୁ? ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଚାହାଣି ଆମ ହୃଦୟକୁ ତୀବ୍ର ଦୁଃଖ ଦେଉଛି।" "ହେ ମେଘ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଯାଦବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଆମଭଳି ତାଙ୍କୁ ଭାଲପାଉଛ, ଶ୍ରୀବତ୍ସଧାରୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଅନୁରାଗ ଦେଇ ଆଉ ଆଉ ଅଶ୍ରୁ ବର୍ଷାଉଛ।" "ହେ କୋକିଳ, ତୁମ ମଧୁର ଧ୍ୱନି ମୃତକୁ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ କରେ। କହ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କ’ଣ କରିପାରିବି? ତୁମ ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟ ମନେ ପଡ଼େ ତୁମେ ପ୍ରିୟଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛ।" "ହେ ପାହାଡ଼, ତୁମେ ଚୁପ୍ଚାପ ଅଚଳ ଅଛ, କିଛି ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କରୁଛ। ନିଶ୍ଚୟ, ଆମଭଳି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବସୁଦେବପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଦ ଅଙ୍ଗଲାଗିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛ।" "ହେ ହଂସ, ଆସ, ଏହି ଜଳ ପିଅ। କୁହ, ଶୌରିଙ୍କ ଖବର ଆଣିଛ? ସେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି? ତାଙ୍କ ଭାବ ଆମପ୍ରତି ଅବିଚଳିତ ଅଛି କି? ଯଦି ସେ ଆମକୁ ଭୁଲିଯିବେ, ଆମେ କାହିଁକି ସେବା କରିବା? ସେ ଛଡ଼ା ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶରଣ ନାହିଁ।" ଏହିପରି ଭାବେ, ମାଧବଙ୍କ ରାନୀମାନେ ଏହି ଭାବନାରେ ତାଲିନ ହୋଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯୋଗୀଶ୍ୱର ଭାବେ ଉପାସନା କରି, ପରମ ପଦ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଯେଉଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ କେତେ ଧନ୍ୟ!