ਜਾਣੋ ਕਿ ਕਰਿਸ਼ਨਾ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਹਨ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਦੇ ਆਤਮਾ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਇਥੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਥੇ ਕੇਵਲ ਕਰਿਸ਼ਨਾ ਹੀ ਸਤਿ ਅਤੇ ਚਲਿਤ ਸੱਚਾਈ ਹਨ; ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰੂਪ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਅਸਲ ਅਰਥਤਾ ਉਸ ਦੇ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਕਰਿਸ਼ਨਾ ਲਈ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ—ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਅਸਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਰਾਰੀ ਦੇ ਕੋਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਨੌਕ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਇੱਕ ਵਿਛੜੇ ਬੱਛੜੇ ਦੇ ਖੁਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਛੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉੱਚਾ ਮੰਤਵ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕੋਈ ਅਪਸ਼ਗੁਨ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ—ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕੀ ਹਨ। ਮੁਰਾਰੀ ਦਾ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ—ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨਾ, ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਾ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ—ਛੁਪਣ-ਛੁਪਾਈ, ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ, ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਡਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਫਿਰ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਕਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਪਣੇ ਰਾਜਸੀ ਭਰਾ ਵਲੋਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਕਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਬਿਨਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਦਿਲ ਦਾ ਕਮਲ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਜੋ ਚਮਕ ਸੀ, ਉਹ ਮਿਟ ਗਈ; ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਬੋਲਣ ਜੋਗਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਰੋਕਿਆ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੂੰਝੀਆਂ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਦੀ ਤਲਪ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਿਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਤਾ, ਨੇੜਤਾ, ਪਿਆਰ—ਜਿਵੇਂ ਰਥੀ ਬਣ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਆਦਿ—ਸਭ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਗਲਾ ਲੈ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਰਜੁਨ ਆਖਦਾ ਹੈ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ! ਮੈਨੂੰ ਹਰੀ ਨੇ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਸਾਕਾ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ, ਠੱਗ ਲਿਆ; ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਉਹ ਤਾਕਤ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ—even ਇਕ ਪਲ ਲਈ—ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸੁੰਞਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਉਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਵਯੰਵਰ ਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਘਮੰਡੀ ਰਾਜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਤੇ ਕਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਅੱਗ ਦੇਵੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਖਾਂਡਵ ਜੰਗਲ ਦਿੱਤਾ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸੈਣਿਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮਾਇਆ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਅਦਭੁਤ ਸਭਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਯਜਨਾ ਲਈ ਭੇਟਾਂ ਭੇਜੀਆਂ। ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਭੀਮ, ਤੇਰਾ ਨਿਕਾ ਭਰਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾ ਲਈ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਲਈ ਜਿੱਤੇ ਗਏ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਟ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾ ਤੇ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਰਾਜਸੂਯ ਲਈ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਜੂਆਰੀਆਂ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹੰਝੂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗੇ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁਲ ਗਏ ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਰੇ—ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਸਹਾਰਿਆ। ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਚਾਇਆ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦੇ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਏ, ਜਦ ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਸਿਰਫ਼ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਜਦ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ—ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਇਸੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਆਦਰ ਦੀ ਸੀਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੇਰੀਆਂ ਦੋ ਤਾਕਤਵਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਜੋ ਗਾਂਡੀਵ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ; ਪਰ ਹੁਣ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਾਕਾ, ਮੈਂ ਇਕੋ ਰਥ ਤੇ, ਕੁਰੂ ਫੌਜ ਦੇ ਬੇਅੰਤ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਮਹਾਨ ਵੀਰਤਾ ਦਿਖਾਈ; ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਕੋਲੋਂ ਬਹੁਤ ਧਨ-ਮਾਣਿਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਮੋਤੀ ਜੜੇ ਤਾਜ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਹ, ਜੋ ਰਥੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੌਣਕ ਲਾਉਂਦਾ, ਭੀਸ਼ਮ, ਕਰਣ, ਗੁਰੂ, ਸ਼ਲਯ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ—ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਭੀਸ਼ਮ, ਕਰਣ, ਦ੍ਰੋਣ, ਸ਼ਲਯ, ਸੈੰਧਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਅਣਫ਼ਲ, ਤਾਕਤਵਰ ਅਸਤਰ ਮੈਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨ੍ਰਿਹਰੀ, ਹਰੀ ਦੇ ਸੇਵਕ, ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਮੈਂ ਮੰਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਜਦ ਮੇਰੇ ਘੋੜੇ ਥੱਕ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਰਥੀ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੇਡੀਆਂ, ਪਿਆਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ—'ਹੇ ਪਾਰਥ! ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਮਿੱਤਰ! ਕੁਰੁਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ!'—ਮੈਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇ ਜਦ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਦਿਲ ਵੀ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕੋ ਸੰਗ ਬੈਠਣਾ, ਬਿਸਤਰਾ, ਗੱਲ-ਬਾਤ, ਖਾਣਾ—ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਰਾਬਰ ਮਿੱਤਰ, ਜਾਂ ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਾ ਪਿਆਰ ਸਮਝ ਕੇ, ਠੱਗ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਪਰ ਉਸ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਅਣਜਾਣੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿ ਲਿਆ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਥੀ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਸੁੰਞਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਇਸ ਰਾਹ ਤੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੋਰਾਂ ਨੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਧਨੁਸ਼, ਉਹ ਤੀਰ, ਉਹ ਰਥ, ਉਹ ਘੋੜੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਰਥੀ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਨਿਵਦੇ ਸਨ—ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਦੂ ਨਾਲ, ਨਿਕੰਮੇ ਤੇ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਭਸਮ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੀਆਂ ਭੇਟਾਂ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਯਾਦਵ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੱਚੇ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਰੁਣੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਤੀ, ਮਨ ਨਸ਼ੇ ਨਾਲ ਉਲਝੇ ਹੋਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੜ ਪਏ, ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਹੀ ਬਚੇ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਥਾਹ ਕਰਤਬਾਂ ਦਾ ਹੀ ਢੰਗ ਹੈ: ਜੀਵ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮੱਛੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਤਾਕਤਵਰ ਨਿਕੰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬਲਵਾਨ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ, ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਕਤਵਰ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ, ਜੋ ਸਮੇਂ, ਥਾਂ ਤੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੇ, ਦਿਲ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੇ, ਜਿਸਨੇ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਅਡੋਲ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਮਨ ਸਾਰੀ ਬਚੀ ਕੁਚੀ ਮਲਿਨਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਉੱਚੇ ਚੇਤਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਰਜੁਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਧੰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਗਿਆਨ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮੇਂ, ਭਾਗ ਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਦੁਆਲਤਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਕੱਟ ਕੇ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਨਮ-ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵਿਦਾਇ ਤੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੇ ਵੀ, ਜਦ ਅਰਜੁਨ ਤੋਂ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵਿਦਾਇ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਕੇਵਲ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਹਟ ਗਈ।