ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ ਆਸ ਪਾਸ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਖੇਡਿਆ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਫਿਰ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਰਾਮਣਕ ਟਾਪੂ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਸੁਪਰਨ ਨੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਨਿਗਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਰਲੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਪਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹर्ष ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪਾਂ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਗਰੁੜ-ਧਵਜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਟਾਪੂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਸ਼ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧੂਪ, ਸੁਗੰਧ, ਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ, ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਗਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਬਲਦ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਕੇ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ; ਤੇ ਇੱਕ ਨੀਚ ਜਨ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗੱਡੀ ਫੜੇ, ਜੋ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਲਈ ਨਿੰਦਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਬਲਦ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ ਸੀ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਸਾਬ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਪੈਰ 'ਤੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਗਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਨੀਚ ਜਨ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ, ਦੁੱਧੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਘਾਹ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਗੂੜ੍ਹੀ ਗਰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ: “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਆਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ, ਤੇਰੇ ਕਰਮ ਨਾਟਕੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਚੁਪ ਚਾਪ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨਯੋਗ ਹੈ, ਹੁਣ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਤੇ ਗਾਂਡੀਵਧਾਰੀ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।” “ਅਥਵਾ, ਤੂੰ, ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਵਰਗਾ ਚਿੱਟਾ, ਘਟੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ, ਦੇਵਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਲਦ ਹੈਂ, ਸਾਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?” “ਕਦੇ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਕੌਰਵ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਬਾਹਾਂ ਹੇਠ ਸੀ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਸਿਵਾਏ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ।” “ਸੁਰਭੀ ਦੀ ਧੀ, ਇੱਥੇ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ; ਨੀਚ ਜਨ ਤੋਂ ਡਰ ਖਤਮ ਕਰ; ਮਾਂ, ਰੋ ਨਾ; ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।” “ਜਿਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਜਾ, ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਹ ਮਸਤ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਕੀਰਤੀ, ਉਮਰ, ਸੰਪਤੀ ਤੇ ਰਾਹ ਗਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” “ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਡਿਊਟੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੀੜਕਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਟ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ।” “ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਕੱਟੇ, ਸੁਰਭੀ ਦੀ ਧੀ, ਤੂੰ ਚਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲੀ? ਐਸੇ ਕਦੇ ਵੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਣ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।” “ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਬਲਦ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬੇ-ਸੁਰਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਨੂੰ ਮਟਿਆਮਟ ਕਰਦਾ ਹੈ?” “ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਡਰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤਦ ਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।” “ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਬਿਨਾ ਰੋਕਤੋਕ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਰਣਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਕੰਗਣ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਵੇ।” “ਰਾਜਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਏ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਏ, ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਰਾਹ ਤੋਂ ਨਾ ਹਟੇ।” ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪਾਂਡੂਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਬਚਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਠੀਕ ਹੈ, ਜੋ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੂਤ ਤੇ ਨੇਤਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ।” “ਅਸੀਂ ਦੁਖ ਦੇ ਬੀਜ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ; ਅਸੀਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਭਟਕ ਗਏ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ।” “ਕੁਝ ਲੋਕ, ਅਨੁਮਾਨੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਤਮ ਨੂੰ ਆਤਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕਿਸਮਤ, ਕੁਝ ਕਰਮ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।” “ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਤੇ ਅਵਰਨਣਯੋਗ ਹੈ; ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਾਰ।” ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਰਮ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਮਰਾਟ ਨੇ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪੀੜਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਧਰਮ ਹੈਂ, ਬਲਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ; ਜਿੱਥੇ ਅਧਰਮ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।” “ਅਥਵਾ, ਸੱਚਮੁਚ, ਦਿਵਿਆ ਮਾਇਆ ਦਾ ਰਾਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅਕਲ ਤੇ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।” “ਤਪ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਦਇਆ, ਤੇ ਸੱਚ, ਇਹ ਚਾਰੇ ਪੈਰ ਧਰਮ ਦੇ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ; ਤੇਰੇ ਅਹੰਕਾਰ, ਮੋਹ, ਤੇ ਮਸਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।” “ਹੁਣ, ਧਰਮ, ਤੇਰਾ ਬਚਾ ਪੈਰ ਸੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਪਰ ਕਲੀ, ਜੋ ਝੂਠ ਨਾਲ ਬਣੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਹਥਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।” “ਇਹ ਧਰਤੀ, ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਠਾਹਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਸੌਂਪੀ ਗਈ; ਹਰ ਥਾਂ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ।” “ਉਹ ਨੈਕ ਨਾਰੀ, ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਤੇ ਅਭਾਗੀ, ਹੰਜੂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਰੋਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ, ‘ਅਣਯੋਗ ਰਾਜੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਮੇਰਾ ਸੁਖ ਲੈ ਲੈਂਗੇ।’” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੀ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ।” “ਮਾਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ, ਰਾਜ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਡਰ ਕਰਕੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਸ ਨਿਵਾ ਗਿਆ।” “ਵੀਰ, ਜੋ ਪੀੜਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ, ਜੋ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਰਨਯੋਗ ਸੀ; ਥੋੜ੍ਹਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।” “ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਕਰਦਾ, ਗੁਡਾਕੇਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ।” “ਜਦ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਅਧਰਮ ਦਾ ਇਹ ਝੁੰਡ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ: ਲਾਲਚ, ਝੂਠ, ਚੋਰੀ, ਅਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਪਾਪ, ਧੋਖਾ, ਝਗੜਾ, ਤੇ ਪਖੰਡ।” “ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ; ਤੂੰ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਯਗਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਯਜਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।