ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਨਿਰਦਈ ਲੋਕ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ, ਜਿਵੇਂ ਵਪਾਰੀ ਅਸਲ ਧਨ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁਪਨੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜਦੇ ਹਨ, ਐਸੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਸੁਹਾਵਣੇ ਪਰ ਅਸਥਿਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਰਜੋ, ਸਤੋ ਜਾਂ ਤਮੋ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਲੋਕ, ਜਦ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਾਂਗੇ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਆਨੰਦ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਜਨਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਐਸੇ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਫੁੱਲਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਇਹ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬ੍ਰਹਮ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕ ਅਲੰਕਾਰਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਅਲੰਕਾਰਕ ਬੋਲ ਪਸੰਦ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ-ਬ੍ਰਹਮ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਅਥਾਹ, ਅਗਾਧ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਇਹ ਮੈ, ਅਨੰਤ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਆਪਣੀ ਅਸੰਖ ਪਾਵਰ ਨਾਲ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧੁਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡ ਵਿਚ ਧਾਗਾ ਹੋਵੇ, ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਕੜੀ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਜਾਲਾ ਕੱਢਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ, ਜੋ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਸਪਰਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਛੰਦਾਂ ਅਤੇ ਅਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਓਂਕਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆੰਜਨ, ਸਵਰ, ਸੱ, ਅਤੇ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਚਦਾ ਤੇ ਵਾਪਸ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਛੰਦ ਚਾਰ ਅੱਖਰ ਵਧਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਇਤਰੀ, ਉਸ਼ਣਿਕ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ, ਬ੍ਰਹਤੀ, ਪੰਕਤੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਪ, ਜਗਤੀ, ਅਤਿਛੰਦਸ, ਅਤਿਅਸ਼ਟੀ, ਅਤਿਜਗਤ ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਛੰਦ ਹਨ। ਇਹ ਕੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕੀ ਭਾਵ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਕੀ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਭੇਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ, ਦਰਸਾਉਂਦੇ, ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਤੇ ਨਕਾਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ, ਧੁਨੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਖਿਰਕਾਰ ਮਾਇਆ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਕੇ, ਦਇਆਲੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਹਰਣ, ਸੂਰ, ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤੇ, ਬਲਦ, ਮਹਿਸ, ਹਾਥੀ, ਗਾਈਆਂ ਦੀ ਪੂੰਛਾਂ, ਬਾਂਦਰ, ਨੇਵਲੇ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਥੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਯੱਗ ਦੀ ਅੱਗ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਬੈਠੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦਇਆ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਲੰਮੇ, ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਛਾਲ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਉਤਲੀ ਸਫਾਈ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਸੀ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਰਹਿਤ ਸਨ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਆਸ਼ਰਮ ਨੇੜੇ ਗਿਆ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅੱਗੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੇਟਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਸਵੈ-ਸਯਮ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਿਠਾਇਆ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀ ਘੁੰਮਣ-ਫਿਰਣ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹਰਿ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਅੱਗ, ਇੰਦ੍ਰ, ਪਵਨ, ਯਮ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਪਦ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ! ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਜਿੱਤੂ ਰਥ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਰਥ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਕੁਚਲ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਗੋਲ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਸੈਨਾ ਲੈ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈਂ।" "ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਨਾ ਹੋਵੇਂ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਸੀਮਾ-ਰੇਖਾ ਚੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਤੇ ਅਧਰਮ ਵਧਦਾ, ਜੋ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਬੇਲਗਾਮ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰ ਲਵੇਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਗੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।" ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹੋ; ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰੀਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਸਰਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਨੰਦ ਜੀ ਦੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ, ਕਾਤਿਆਯਨੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਸਿਰਫ ਸਾਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾਦੀਆਂ। ਉਹ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਰੇਤ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ। ਮੁਸ਼ਕਬੂ ਗੁਲਦਸਤਿਆਂ, ਚੰਦਨ, ਭੋਜਨ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਦਾਨ, ਅੰਕੂਰ, ਫਲ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਆਦਿ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਹ ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਦੀਆਂ: 'ਹੇ ਕਾਤਿਆਯਨੀ, ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀ, ਮਹਾ-ਯੋਗਿਨੀ, ਸਰਵੋਚਾ ਰਾਜ ਕਰਣ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਨੰਦ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣਾ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।' ਕੁੜੀਆਂ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਉੱਤੇ ਲਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਭਦਰਕਾਲੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਇਹ ਚਾਹ ਕਰਦੀਆਂ ਕਿ ਨੰਦ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਬਣੇ। ਹਰ ਸਵੇਰੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਾਲਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀਆਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਖਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਆ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਣ। ਉਹ ਝੱਟੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਕਦੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਅਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। 'ਆਓ ਕੁੜਿਓ, ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਕੱਪੜਾ ਆ ਕੇ ਲੈ ਜਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ; ਮੈਂ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਮਜ਼ਾਕ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਗਈ ਹੋ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ, ਇਹ ਮੁੰਡੇ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਆਓ, ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਨਾ ਆਓ।' ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਇਹ ਚੁਲਬਲੀ ਚਾਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਲ ਲਜਜਤ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਮੁਸਕਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਨਿਕਲੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਗੋਵਿੰਦ ਇਹ ਹਾਸਾ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਲ ਤੱਕ ਡੁੱਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕੰਬਦੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਉਚਾਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ...