ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਕਾਟਿਆਯਨੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਮੰਤਰ ਜਪਿਆ: "ਹੇ ਕਾਟਿਆਯਨੀ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਮਹਾਂਯੋਗਿਨੀ, ਸਰਵੋਚਤਮ ਸ਼ਾਸਕ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਨੰਦ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣਾ ਦੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ ਭਦਰਕਾਲੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਨੰਦਨੰਦਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਬਣ ਸਕਣ। ਹਰ ਸਵੇਰੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਜਾਗ ਕੇ, ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਬਾਂਹਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਜਦੋਂ ਕਾਲਿੰਦੀ (ਯਮੁਨਾ) ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਦ ਉਹ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਜਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਗਏ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਚੁੱਕ ਲਏ ਅਤੇ ਕਦੰਬ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਾਕੀਅਤ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਉਣ ਲੱਗੇ: "ਆਓ ਕੁੜਿਓ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਕੱਪੜਾ ਲੈ ਲਵੋ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਜ਼ਾਕ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਵਰਤ ਤੋਂ ਥੱਕ ਗਈਆਂ ਹੋ, ਤਾਂ ਆ ਕੇ ਲੈ ਲਵੋ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਆਓ, ਸਾਰੀਆਂ ਇਕਠੀਆਂ ਨਾ ਆਓ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਇਹ ਚੁਲਬਲੀ ਚਲਾਕੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਲਜਾ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਤੱਕਦੀਆਂ, ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਮੁਸਕਰਾਈਆਂ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਆਈਆਂ। ਜਦ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਫਿਰ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਲਿਆਂ ਤੱਕ ਡੁੱਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕੰਬਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ: "ਹੇ ਨੰਦਨੰਦਨ, ਸਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਰੱਖੋ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਵਡ਼ਿਆਏ ਹੋ। ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਦਿਓ, ਅਸੀਂ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਸ਼ਿਆਮਸੁੰਦਰ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਖੋਗੇ ਉਹ ਕਰਾਂਗੀਆਂ। ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਦਿਓ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਾਂਗੀਆਂ।" ਭਗਵਾਨ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਹੋ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋਂਗੀਆਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਹੱਸਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਲੈ ਜਾਣ।" ਫਿਰ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਠੰਢ ਕਾਰਨ ਕੰਬਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਦੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਚਾਰੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕੱਪੜੇ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਤੁਸੀਂ ਨੰਗੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਿਵਾਂ ਹੋਵੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਲੈ ਕੇ ਪਾ ਲਵੋ।" ਅਚੁਤ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਸਮਝ ਗਈਆਂ ਕਿ ਇੰਝ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਸੀ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਪ ਕਿਹਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਨ। ਉਹ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਕੀ ਨੰਦਨ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚੁਲਬਲਾਪੂਰਕ ਮਜ਼ਾਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਲਏ ਗਏ, ਪਰ ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ। ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕੋਲੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਗਈਆਂ। ਭਗਵਾਨ ਦਾਮੋਦਰ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਸਤਚਿੱਤ ਵਾਲਿਓ, ਤੁਹਾਡੀ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਦੇ ਵਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਭੁੰਨੇ ਜਾਂ ਉਬਲੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਬੀਜ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦੇ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਜਾਓ, ਆਪਣੀ ਵਰਤ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਓ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਵੋਗੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵਰਤ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।" ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ, ਆਪਣੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਰਿੰਦਾਵਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰਨ ਲੈ ਗਏ। ਮਧਿਆਨ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਜਦ ਦਰੱਖਤ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਛਾਂਹ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਸਤੋਕਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਅੰਸ਼ੁ, ਸ੍ਰੀਦਾਮ, ਸੁਬਲ, ਅਰਜੁਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ, ਰਿਸ਼ਭ, ਤੇਜਸਵੀ, ਦੇਵਪ੍ਰਸਥ, ਵਰੂਥਪ! ਇਹ ਦਰੱਖਤ ਦੇਖੋ, ਕਿੰਨੇ ਉੱਚੇ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ, ਮੀਂਹ, ਧੁੱਪ, ਠੰਢ ਸਹਿ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿੰਨਾ ਧੰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸੱਚੇ ਭਲੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਵਾਪਸ ਭੇਜਦੇ।" "ਇਹ ਦਰੱਖਤ ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਫਲਾਂ, ਛਾਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਛਾਲ, ਲੱਕੜ, ਸੁਗੰਧੀ ਰੇਜ਼ਾ, ਰਸ, ਰਾਖ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਲੈਣ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਫਲਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ, ਧਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਮ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇੰਝ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਤਾਜ਼ੀ ਡਾਲੀਆਂ, ਗੁੱਚੀਆਂ, ਫਲ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ, ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲੈ ਗਏ। ਉਥੇ, ਗੋਪਾਲਕਾਂ ਨੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨਾਲ ਚਰਣ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਤੇ ਰਾਮ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਗਵਾਲੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: "ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਕੇ, ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੌਤ ਆਉਣ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨਾ ਜਾਂ ਮੋਹ। ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਪਨਾ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਇੰਝ ਹੀ, ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ—ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਮਨ—ਮੂਲ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਦੀ ਵੰਡ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਦੇ ਕੰਮ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਜੀਵ ਸਦਾ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਤੇਜ਼ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰਦੇ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੇ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ, ਵਿਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।