ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੰਦਰ ਨੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਹੋਈ ਭੁੱਲ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ ਸੀ; ਅਜਿਹੀਆਂ ਅਯੋਗ ਵਿਚਾਰਾਂ ਮੁੜ ਕਦੇ ਨਾ ਆਉਣ। ਹੇ ਅਧੋਕਸ਼ਜ, ਤੁਹਾਡਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਣਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ। ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਹੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ; ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਸਤੀ ਨੂੰ ਹਵਾਵਾਂ ਤੇ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਯਜਨ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੇਰਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਵਿਅਰਥ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਸ਼ਰਾ ਲੈ ਲਿਆ, ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਹੇ ਗੁਰੂ, ਹੇ ਸਵ-ਰੂਪ।" ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਘਵਾਨ ਇੰਦਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਭੂ, ਹਲਕਾ ਮੁਸਕੁਰਾ ਕੇ, ਗੂੰਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਸੁਰ ਵਿਚ ਬੋਲੇ, 'ਹੇ ਮਘਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਯਜਨ ਤੋੜਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਸਦਾ ਯਾਦ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵੇਂ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਨਿਆਂ ਦੇ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੀ ਵਧੀਕਤਾ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਸਿਖਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ।'" ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਗਾਂ ਮਾਤਾ ਸੁਰਭੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਗਵਾਲਾ-ਰੂਪ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਹੇ ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਮੂਲ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਾਂ, ਹੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਇੰਦਰ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਗਾਂਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਾਂਗੇ; ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਆਤਮਾ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਬੋਝ ਉਤਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈਂ।" ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਇਆ, ਅਤੇ ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਨੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਕੇ ਨ੍ਹਾਇਆ। ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ ਵੰਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ 'ਗੋਵਿੰਦ' ਕਹਿ ਕੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਤੰਬੁਰੂ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਾਂਧਰਵ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰਿ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਈ, ਜਿਹੜੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼-ਨਾਰੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਿਆ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਅਤਿ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਧਾਰਾ ਛੱਡੀ। ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਦ ਵਗਾਇਆ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖੇਤੀ ਦੇ ਉਗੀਆਂ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਦਿੱਤੇ। ਹੇ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਜੀਵ—even ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਠੋਰ ਸੀ—ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਵਿੰਦ, ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਦਰ ਨੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਤ, ਸਵਰਗ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਬਤਾਇਆ, "ਪ੍ਰਤੀਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਦੁৰ্গਾ, ਵਿਨਾਇਕ, ਵਿਆਸ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ, ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਛਿੜਕਾਏ ਆਦਿ ਨਾਲ। ਚੰਦਨ, ਕੈਫ਼ਰ, ਕੁੰਕੁਮ, ਅਗਰੂ ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰੋਜ਼ ਬਾਥ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਵਰਨਘਰਮਨ ਹਿਮਨ, ਮਹਾਪੁਰੁਸ਼ ਵਿਦਿਆ, ਪੌਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ ਅਤੇ ਸਾਮਨ ਹਿਮਨਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਕਰਕੇ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਵਸਤ੍ਰ, ਜਨੇਊ, ਗਹਿਣੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਲੇਪ ਨਾਲ, ਭਾਵ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਖੁਸ਼ਬੂ, ਫੁੱਲ, ਅਟੁੱਟ ਚਾਵਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ ਤੇ ਭੋਗ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਠਾ ਚਾਵਲ, ਗੁੜ, ਘੀ, ਤਲੀਆਂ, ਚਾਵਲ ਦੀਆਂ ਕਚੌਰੀਆਂ, ਮਿੱਠੇ, ਦਹਿ, ਸੂਪ ਤੇ ਹੋਰ ਭੋਜਨ, ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ, ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਭੋਗ ਲਗਾਓ।" "ਤੇਲ ਲਾਉਣਾ, ਮਸਾਜ਼, ਆਇਨਾ, ਦੰਦ-ਸਫਾਈ, ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਭੋਜਨ, ਪੀਣ, ਗਾਇਕੀ, ਨਾਚ ਤੇ ਹੋਰ ਰੋਜ਼ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਧਾਰਤ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਅਗਨੀ-ਕੁੰਡ, ਬੇਲਟ, ਲਕੜੀ ਤੇ ਆਲਤਾਰ ਨਾਲ, ਅਗਨੀ ਜਗਾਉਣੀ ਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਗੂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ਼ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਛਿੜਕਾਏ, ਭੋਗ ਪਦਾਰਥ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਅਗਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਭੋਗ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ, ਸੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਨਾਲ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਕਮਲ-ਰੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਮਕਦਾਰ, ਤਾਜ, ਕੰਗਣ, ਕਮਰਬੰਦ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ ਤੇ ਜੰਗਲ-ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ, ਧਿਆਨ ਕਰੋ।" "ਧਿਆਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਭੋਗ ਤੇ ਘੀ-ਵਾਲੇ ਭੋਗ ਅਰਪਣ ਕਰੋ; ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਘੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁੱਖ ਭੋਗ ਘੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਪੂਜਾ ਤੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਸਹਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ; ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ। ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਤੇ ਭੋਗ ਦੇ ਬਚੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰੋ; ਫਿਰ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਪਾਨ ਆਦਿ ਅਨੁਸਾਰ ਭੇਟ ਕਰੋ।" "ਗਾਇਕੀ, ਵਡਿਆਈ, ਨਾਚ, ਮੇਰੇ ਕਰਤਬ ਦਰਸ਼ਾਉਣ, ਮੇਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਤੇ ਸੁਣਾਉਣ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ, ਮਨ ਲਗਾ ਕੇ ਕਰ। ਉੱਚ-ਨੀਚ ਹਿਮਨਾਂ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਤੇ ਆਮ ਬੋਲੀਆਂ ਤੋਂ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਇਆ ਕਰੋ' ਕਹਿ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ।" "ਸਿਰ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਬਾਂਹਾਂ ਜੋੜ ਕੇ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ; ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਫੰਸਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਆਂ' ਕਹਿ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਭੋਗ ਮੈਂ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੇ ਪੂਜਾ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭੋਗ ਨੂੰ ਲਾਈਟ ਨੂੰ, ਤੇ ਫਿਰ ਉੱਤਮ ਲਾਈਟ ਨੂੰ, ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਕਰ।" "ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਭੀ ਸ਼ਰਧਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਵ-ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ।