ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਦੋਂ ਨਾਗਸ਼੍ਰਵਣਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਧਰਮ ਕਥਾ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤੀ, ਓਹੀ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਅਚੰਭਤ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ। ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ! ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਭਗਤੀ ਜੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਕੇ ਅਚਾਨਕ ਉਥੇ ਆਈ। ਉਹ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ‘ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ, ਗੋਵਿੰਦ, ਹਰੇ, ਮੁਰਾਰੀ, ਨਾਥ’ ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸੋਹਣੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਅਰਥ-ਰੂਪੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਆਈ ਹੈ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਕਿ ਇਹ ਸਤਸੰਗ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਹੁਣ ਕਥਾ ਦੇ ਸਰ ਭਾਗ ਵਿਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਤੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲੀ: “ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੇ, ਕਲਿਉਗ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ, ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਾਂ? ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਦੱਸਣ।” ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਭਗਤੀ! ਤੂੰ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਰਚਦੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸੰਸਾਰਕ ਰੋਗ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚਯ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿ।” ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਲਿਉਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਤੀ ਜੀ, ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਦੇ ਦਾਸਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵੱਸ ਗਈ। ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋਵੇ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਹਰੀ ਆਪ ਭੀ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਬੱਝ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਆ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਆਖੀਏ ਉਸ ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਾਰੇ, ਜਿਸਦਾ ਆਪ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਆਸਰੇ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਆਖਿਆਤਾ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਵੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਰਗੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆਖਿਆ, “ਜਦੋਂ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਦਾ ਵਿਲੱਖਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਵਣ-ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਬਦਲੀ ਵਾਂਗ ਨੀਲੇ, ਪੀਲੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਤੇ ਮੋਤੀ ਦੀ ਮੋਰ ਮੁਕੁਟ ਤੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਭਾਂਤੀਆਂ ਵੰਕਰ ਕਰਕੇ ਖੜੇ, ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਨਾਲ ਭੂਸ਼ਤ, ਦਸ ਲੱਖ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸੋਹਣੇ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਲਾਈ ਹੋਈ। ਉਹ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ, ਮਿੱਠਾ, ਬਾਂਸਰੀ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਜੋ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਸੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਹਨ, ਉਦਧਵ ਆਦਿਕ, ਉਹ ਭੀ ਇੱਥੇ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੈਕਾਰ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਉਠੀਆਂ, ਅਲੌਕਿਕ ਰਸ ਦਾ ਸੁਆਦ ਆਇਆ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਚੂਰਨ ਵਰਖਾ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਪਈ, ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨ ਵੀ ਗੂੰਜੀ। ਉਸ ਸਭਾ ਵਿਚ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ, ਘਰ, ਆਪ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਇਹ ਅਵਸਥਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਬੋਲੇ: “ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ! ਅੱਜ ਮੈਂ ਇਹ ਅਸਾਧਾਰਣ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਇੱਥੇ ਤਕ ਕਿ ਅਗਿਆਨੀ, ਕਪਟੀ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਪੰਛੀ ਭੀ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਕਲਿਉਗ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁਣਨ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਰੂਪੀ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਦੱਸੋ। ਕੀ ਕਿਸੇ ਦਇਆਲੂ ਨੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਨਵਾਂ ਰਸਤਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ? ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇੜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪ ਕਰਦੇ, ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਭਟਕਦੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜਦੇ, ਵਕੜੇ ਤੇ ਕਾਮੀ ਹਨ—ਉਹ ਭੀ ਕਲਿਉਗ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸੱਚ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਕੱਢਦੇ, ਵਾਸਨਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਧਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪੱਖਦਾਰ, ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਡੁੰਘ, ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਕਥਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਪੰਜ ਮਹਾਂਪਾਤਕ ਕਰਦੇ, ਕਪਟ ਕਰਦੇ, ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਖਾਂਦੇ ਤੇ ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਗਮਨ ਕਰਦੇ—ਉਹ ਵੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਰੀਰ, ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਦੇ, ਹਠੀ ਤੇ ਕਪਟੀ ਹਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਉਹ ਭੀ ਕਥਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰਫ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੁੰਗਭਦਰਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਰੋਂ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੱਚ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆਤਮਦੇਵ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵੇਦਾਂ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਸੂਰਜ। ਵੱਡਾ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਮੰਗਤਾ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਪਰ ਸੰਸਾਰਕ ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਭੀ ਰੱਬ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਧੁੰਧੁਲੀ ਨਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਪੱਕੀ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਸਤਿ-ਸੰਗੀ, ਸੰਸਾਰਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੱਗੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਕੁਝ ਕਠੋਰ, ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਕੰਜੂਸ ਤੇ ਝਗੜਾਲੂ ਸੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਮਿਲ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਦੌਲਤ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਘਰ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਧਰਮਕਰਮ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨਾ ਤੇ ਕਪੜੇ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਆਪਣੀ ਅੱਧੀ ਦੌਲਤ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਖਰਚ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਧੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦਿਨ ਦੇ ਵਕਤ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਤਪਦਾ, ਇੱਕ ਝੀਲ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ-ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਬੈਠ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਸੰਨਿਆਸੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ, ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਆਹ ਭਰੀ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਤੂੰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਜਲਦੀ ਦੱਸ, ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੈ?” ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮਹਾਰਾਜ! ਪਿਛਲੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਸੰਚਿਤ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕੀ ਆਖਾਂ? ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਛੱਡ ਕੇ ਗਰਮ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਭੀ ਮੇਰੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਪੁੱਤਰ-ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਤਮ-ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਜੀਵਨ ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਘਰ ਬਿਨਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਦੌਲਤ ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਤੇ ਵੰਸ਼ ਬਿਨਾ ਵੰਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ—ਇਹ ਸਭ ਨਿਰਰਥਕ ਹਨ। ਜੋ ਗਾਂ ਮੈਂ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਬਾਂਝੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਫਲ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਬੇਉਲਾਦ ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਥਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ, ਭਗਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ, ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵੱਸਣ, ਤੇ ਆਤਮਦੇਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ, ਪਿਆਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਉਧਾਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ।