ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਵ੍ਰਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਝੰਡੇ, ਵਜਰ, ਅੰਕੁਸ਼ ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ—ਆਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿਹਰ ਭਰੇ, ਹਸਦੇ ਨੈਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵ੍ਰਜ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਦਿਲਕਸ਼ ਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਵਾਲੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ—ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੁਰੁਸ਼, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕਾਰਣ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਧਰਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ਾਂ ਵਜੋਂ, ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਬਣਕੇ ਆਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦੇ, ਇੱਕ ਪੰਨ੍ਹੇ ਰੰਗੀ ਪਹਾੜ ਤੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪਹਾੜ ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ। ਅਕਰੂਰ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਥ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਉਤਰਿਆ ਤੇ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਜੂ ਆ ਗਏ, ਸਰੀਰ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਿਆ, ਇਤਨਾ ਉਤਸੁਕ ਸੀ। ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਰਥ ਦਾ ਚਕ੍ਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਲਿਆ, ਗਲੇ ਲਗਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਨੇ ਵੀ ਨਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਕਰੂਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਹਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਘਰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛੀ, ਸਨਮਾਨਤ ਅਸਨ ਦਿੱਤਾ, ਪੈਰ ਧੋਏ, ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਸ਼ਰਬਤ ਸੁਆਗਤ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦਿੱਤੀ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਮਾਲਿਸ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਖਾ ਚੁਕਾ, ਰਾਮ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਨੇ ਯਜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਗੰਧਾਂ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਨੰਦ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਯਥਾ-ਰੂਪ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਇਸ ਨਿਰਦਈ ਥਾਂ 'ਚ, ਜਦ ਕਿ ਕংস ਜੀਵਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ, ਦਾਸਾਰਹਾ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਨਿਰਦਈ ਮਾਲਕ ਹੇਠਾਂ ਗਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਾਂ।" "ਉਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁਖੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ—ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ?" ਨੰਦ ਦੇ ਸੱਚੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਭੁਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ, ਅਕਰੂਰ ਨੂੰ ਸੋਫੇ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਕੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ? ਪਰ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਭਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਰਾਤ ਦਾ ਭੋਜਨ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਕੀਪੁਤਰ ਨੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕংস ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਨਵੇਂ ਇਰਾਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। "ਪਿਆਰੇ, ਸੁਭਾਵਿਕ ਅਕਰੂਰ, ਸੁਆਗਤ ਹੈ! ਤੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ?" "ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਛੀਏ, ਜਦ ਸਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਖੀ ਹੈ ਤੇ ਕংস, ਸਾਡਾ ਮਾਮਾ, ਸਾਡੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ?" "ਅਫ਼ਸੋਸ, ਸਾਡੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਡੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਹੋਇਆ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।" "ਅੱਜ, ਭਾਗ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਚਾਹਿਆ ਸੀ। ਦੱਸ, ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਆਇਆ?" ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ—ਯਾਦਵਾਂ ਤੇ ਕংস ਦੀ ਵੈਰਤਾ, ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦਾ ਕংস ਦਾ ਮਨ, ਤੇ ਉਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਿਸ ਲਈ ਨਾਰਦ ਨੇ ਕংস ਨੂੰ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਬਲਰਾਮ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਹਨ, ਹੱਸੇ ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੰਦ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਨੰਦ ਨੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: "ਸਾਰਾ ਦੁੱਧ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰੋ। ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਤੋਹਫੇ ਲਿਆਓ, ਤੇ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜੋ।" "ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਮਥੁਰਾ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਤਪਾਦ ਪੇਸ਼ ਕਰਾਂਗੇ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਵੇਖਾਂਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।" ਨੰਦ ਨੇ ਇਹ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਹਿਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਵਾਲਣਾਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਕਰੂਰ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਜਾਣ ਆਇਆ ਸੀ। ਕੁਝ, ਇਸ ਦੁਖ ਨਾਲ, ਚਿਹਰੇ ਫਿਕੇ ਹੋ ਗਏ; ਕੁਝ ਦੇ ਕਪੜੇ, ਚੂੜੀਆਂ, ਤੇ ਚੋਟੀ ਖੁਲ ਗਈ। ਹੋਰ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ 'ਚ ਗੁੰਮ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਦਰਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ ਹੋਰ, ਸੌਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਹਾਸੇ ਤੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਆਤਮ-ਵਿਸਮਾਦ 'ਚ ਡੁੱਬ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ, ਹਾਵ-ਭਾਵ, ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਹਾਸੀ ਤੇ ਨੈਤਰਾਂ, ਦੁਖ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੁਟਕਲੀਆਂ, ਤੇ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ। ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਯਾਦ 'ਚ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਡਰ ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ, ਉਹ ਗਵਾਲਣਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਚਿਹਰੇ ਹੰਜੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ, ਤੇ ਦਿਲ ਅਚੂਤ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਗਵਾਲਣਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਤੂੰ ਕਿੰਨਾ ਨਿਰਦਈ ਹੈ! ਜੋ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਤੇ ਮਿਤਰਤਾ 'ਚ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਛੋੜਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਿਲੌਣੀਆਂ ਛੀਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮੁਕੁੰਦ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾਇਆ—ਕਾਲੀ ਲਟਾਂ ਨਾਲ, ਸੋਹਣੇ ਗਲ, ਉੱਚੀ ਨੱਕ, ਹਲਕੇ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਦੁਖ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ—ਤੇ ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।" "ਤੂੰ ਨਿਰਦਈ, ਅਕਰੂਰ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ! ਤੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਲੈ ਲੈਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤ; ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਅਸੀਂ ਮਧੁ-ਵੈਰੀ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ।" "ਨੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਚੰਚਲ ਹੈ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਜਦ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ। ਘਰ, ਪਰਿਵਾਰ, ਪਤੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆਈਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਨਵੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾਂ ਲੱਭ ਲਿਆ।" "ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਰਾਤ ਸੁਖਦਾਈ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਪੀਣਗੀਆਂ, ਜਦ ਉਹ ਆਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੇ ਹਲਕੇ ਹਾਸੇ ਤੇ ਨੈਤਰਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਨੂੰ ਤੱਕ ਕੇ।" "ਮੁਕੁੰਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ 'ਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਡੋਲ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ, ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਲਜਜਣੀਆਂ, ਜੋ ਪਿਆਰ 'ਚ ਗੁੰਮ ਤੇ ਵਿਹਲ ਹਨ?" "ਅੱਜ, ਦਾਸਾਰਹ, ਭੋਜ, ਅੰਧਕ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਰਸਤੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਦੀ ਸੋਭਾ ਵੇਖਣਗੇ।" "ਅਕਰੂਰ ਨਾਮ ਉਸ ਨਿਰਦਈ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲੇ! ਕਿੰਨਾ ਨਿਰਦਈ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਗਹਿਰੇ ਦੁਖ 'ਚ ਸਾਡੇ ਹਾਲ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ 'ਚ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ, ਅਕਰੂਰ ਦੀ ਆਮਦ, ਤੇ ਗਵਾਲਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ-ਭਰੀ ਵਿਛੋੜੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਬਚਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਜਦੀ ਰਹੀ।