ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਉਸਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈਆਂ ਹੋਣ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੌਰੀ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ। ਉਹ ਸੁਹਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਸੁਧ ਕਰ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਉਸਦੀ ਮਧੁਰ ਚਾਲ, ਹਾਵਭਾਵ, ਲਾਡ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨਾਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੁਟਕਲੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੇ ਡਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅਚੂਤ ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚੈਤਾ! ਤੂੰ ਕਿੰਨਾ ਨਿਰਦਈ ਹੈਂ! ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਖਿਲੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਛੀਨ ਲਏ ਜਾਣ। ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮੁਕੁੰਦ ਦਾ ਉਹ ਚਿਹਰਾ ਵਿਖਾਇਆ, ਜੋ ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ, ਉੱਚੀ ਨੱਕ, ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਸੀ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਖਾ ਕੇ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਸਾਡੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਿਰਦਈ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਅਕ੍ਰੂਰ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ! ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਛੀਨ ਲੈ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਮਧੁ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਸਾਰੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸੌੰਦਰਯ ਦੇ ਮੂਲ ਮੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਨੰਦਪੁੱਤਰ—ਜਿਸ ਦੀ ਮਿਹਰ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਰਹੀ—ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਘਰ, ਪਰਿਵਾਰ, ਪਤੀ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਆਏ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮੀਣਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ। ਜਰੂਰ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਤ ਸੁਖਦਾਈ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੰਦਰ ਆਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਤਿੜਕਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲੇਗਾ। ਮੁਕੁੰਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਡੀਆਂ, ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਲਜਵਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਗੋਪੀਆਂ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਅੱਜ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ, ਭੋਜ, ਅੰਧਕ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਅਤੇ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਹੋਵੇਗਾ। ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸੋਹਣੇ, ਸਰਵਗੁਣ ਸਮਪੰਨ, ਦੇਵਕੀ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਗੇ। ਅਕ੍ਰੂਰ ਵਰਗਾ ਨਿਰਦਈ ਨਾਮ ਉਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ! ਉਹ, ਸਾਡੇ ਗਹਿਰੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਦਿੱਲਾਸਾ ਨਾ ਦੇ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਨਭਾਵੀ ਦਿਲ ਵਾਲਾ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਗਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਿਆਂ ਨੇ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਲੈ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਕਿਸਮਤ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਰੋਕੀਏ! ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਣਗੇ, ਜਦੋਂ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ, ਅਸੀਂ ਮੁਕੁੰਦ ਤੋਂ ਅੱਧੀ ਪਲ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ? ਅਸੀਂ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਉਸ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਤਿੜਕਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਬਾਹਾਂ, ਤੇ ਰਾਸ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਅੰਤਹੀਣ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਸਕੀਆਂ? ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਮ ਹੋਣ ਤੇ, ਅਨੰਤ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਕੇਸ ਗੋੜਿਆਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਸੀ—ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੰਞ ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੇ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਤੜਪ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਲਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ—“ਗੋਵਿੰਦਾ! ਦਾਮੋਦਰ! ਮਾਧਵ!” ਜਦੋਂ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਿੱਤ੍ਰਤਾ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾ ਕੇ ਰਥ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਨੰਦ ਆਦਿਕ ਗਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਤੇ, ਗਊਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਗਵਾਲਣਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਚ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀਆਂ, ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਤੜਪ ਰਹੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਦੂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ, “ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ।” ਜਦ ਤੱਕ ਰਥ ਦਾ ਝੰਡਾ ਦਿਸਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਾਂ ਰਥ ਦੀ ਧੂੜ ਚੜ੍ਹਦੀ ਦਿਸਦੀ ਰਹੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਖੜੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵੀ ਮੁੱਕ ਗਈ ਕਿ ਗੋਵਿੰਦ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਈਆਂ; ਹੁਣ ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਦਿਨ ਲੰਘਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਏ ਰਾਜਨ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਮ ਤੇ ਅਕ੍ਰੂਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ, ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ, ਸਾਫ਼ ਤੇ ਮਣੀ-ਸਮਾਨ ਚਮਕਦਾਰ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਵਣ ਵਿੱਚ ਗਏ ਤੇ ਮੁੜ ਰਥ ਉੱਤੇ ਆ ਬੈਠੇ। ਅਕ੍ਰੂਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਘਾਟ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਸਨਾਤਨ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇੱਥੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਰਥ ਉੱਤੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ?” ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਮੁੜ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਸੋਚਦਾ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਝੂਠ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਧ, ਚਾਰਣ, ਗੰਧਰਵ, ਅਸੁਰ, ਨਮਨ ਕਰਦੇ, ਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਸਾਜਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀਅਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਫਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਹਿਮ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਚਮਕਦੇ, ਮਹਾਨ ਨਾਗ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਇਕ ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਹਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸੀ, ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਭਵਾਂ, ਨੱਕ, ਕੰਨ, ਗਲ, ਹੋਠ—all ਲਾਲ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਭਰਪੂਰ, ਛਾਤੀ ਚੌੜੀ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਗਰਦਨ ਸ਼ੰਖ ਵਰਗੀ, ਨਾਭੀ ਗਹਿਰੀ, ਤੇ ਪੇਟ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਮਰ ਤੇ ਜੰਗ੍ਹਾ ਵੱਡੀਆਂ, ਹੱਥ ਤੇ ਗੋਡੇ ਸੋਹਣੇ, ਲੱਤਾਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸ਼ਕਲਦਾਰ। ਟਖਣ ਉੱਚੇ, ਨਖ ਲਾਲ ਤੇ ਚਮਕਦੇ, ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨੌਂ ਉਂਗਲਾਂ ਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਵਰਗੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਮਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ। ਉਹ ਅਨਮੋਲ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਮੁਕੁਟ, ਕੰਗਣ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਜਨੇਊ, ਕੰਧਾ, ਮਾਲਾ, ਪਾਜੇਬ, ਕੁੰਡਲ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਹਥੇਲੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਸਨ। ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਚਮਕਦਾ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ, ਤੇ ਵਨ-ਮਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਸੁਨੰਦ, ਨੰਦ, ਹੋਰ ਸਾਥੀ, ਸਨਕ ਆਦਿਕ ਮੁਨੀਆਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਨੌਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦ੍ਵਿਜ਼ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਨਾਰਦ, ਵਾਸੁ ਆਦਿਕ ਪਰਮ ਭਗਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਭਾਵ ਵਿਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ। ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਵਾਣੀ, ਤੇਜ, ਯਸ਼, ਸੰਤੋਖ, ਵਿਨਾਸ਼, ਜਿੱਤ, ਗਿਆਨ, ਅਗਿਆਨ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਮਾਇਆ ਖੜੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਦਭੁੱਤ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।