ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ੍ਯ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਰਾਜਾ ਭੋਜ ਦੇ ਪ੍ਰਜਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਵੀ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਬੱਚੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਖੇਡਾਂ। ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਿਆਂਯੁਕਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਲਗਾ ਸਕਣ।" ਚਾਣੂਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਹੋ ਨਾ ਨੌਜਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਕੁਵਲਯਾਪੀਡ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਬਲਸ਼ਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਬਚਾਅ ਨਹੀਂ। ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਤੇ ਮੈਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਕੰਧ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ "ਕੁਵਲਯਾਪੀਡ ਵਧ" ਨਾਮਕ ਤਿੰਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਵਰਨਦੇ ਹਨ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਰੋਹਣੀ ਨੰਦਨ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਚਾਣੂਰ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਨਾਲ ਪੈਰ ਫੜਕੇ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ। ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਘੁੱਟਿਆਂ, ਮੱਥਿਆਂ, ਛਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦੇ। ਘੁੰਮਣ, ਝੂਠੇ ਹਿਲਾਵੇ, ਗਲਵੱਕੜ, ਸੁੱਟਣ, ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਰ ਚਾਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ। ਉਠਾਉਣ, ਉਚਕਾਉਣ, ਹਿਲਾਉਣ ਤੇ ਫੜਨ ਨਾਲ, ਹਰ ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਜੋਰ-ਅਜ਼ਮਾਈ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਰਾਜਾ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ: "ਹਾਏ! ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਅਨਿਆਇਤਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਤਾਕਤ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ! ਇਹ ਪਹਲਵਾਨ ਤਾਂ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਤਾਂ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁਵਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣੇ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਸਭਾ ਅਧਰਮ ਦੀ ਭਾਗੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਅਨ੍ਯਾਯ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।" "ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸਭਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਪਤਾ ਹੋਣ, ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਬੋਲੇ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹੇ, ਮੂਰਖ ਤਾਂ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਾਹਮਣੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੀ ਕਲੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਾਮਰੇਂਜੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਮੋਹਕ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ?" "ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ ਕਿੰਨੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਗਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦਾ, ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ ਵੰਨ-ਵੰਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕਰਦਾ, ਵਾਜੇ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵਲੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੁਜੇ ਜਾਂਦੇ।" "ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਕਿੰਨੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਣ, ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ, ਵਿਲੱਖਣ, ਨਵੀਂ-ਨਵੀਂ ਲਗਣ ਵਾਲੀ, ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਸੋਭਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ? ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਰੂਪ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕਿੰਨੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮਹਾਬਲੀ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਵੱਟਦੀਆਂ, ਉਪਲੇ ਚੁੱਕਦੀਆਂ, ਮਕਾਨ ਲੀਪਦੀਆਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਝੂਲਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਜਾਂ ਝਾੜੂ ਲਾਂਦੀਆਂ, ਹਰੇਕ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਜਦ ਉਹ ਗਵਾਂ ਚਰਾਉਣ ਜਾਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ, ਵਾਜਾ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਉਸਦੇ ਮੁਸਕਾਨ ਭਰੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਦਇਆਲੁ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਦੌੜੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੌਲਨਾਕ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਪੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਅਚੂਤ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵੈਰੀ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਵਜਰ ਵਰਗੇ ਘਾਤਾਂ ਨਾਲ, ਚਾਣੂਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਣੂਰ ਬਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਜਪਟ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਕੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮੋੜ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪ੍ਰਭੂ, ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਜਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਘਾਤ ਨਾਲ ਉਹ ਹਿਲਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਦੀ ਮਾਲਾ ਮਾਰੀ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਚਾਣੂਰ ਦੇ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਘੁੰਮਾਇਆ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਲਗਭਗ ਨਿੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਤੇ ਮਾਲਾ ਖੁਲ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਨੂੰ ਬਲਭਦਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮੁੱਕੇ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਫਿਰ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਘਾਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕੰਪਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਮੂੰਹੋਂ ਖੂਨ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਉਹ ਹਵਾ ਨਾਲ ਡਿੱਗੇ ਦਰੱਖਤ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹਨ, ਨੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਕੂਟਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਹਲਕਾ-ਫੁਲਕਾ ਪਰ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਘਾਤ ਕਰਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਓਸੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਾਲਾ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ, ਤੇ ਤੋਸ਼ਲਕਾ, ਦੋਵੇਂ ਵੰਡੇ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਚਾਣੂਰ, ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ, ਕੂਟਾ, ਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਤੋਸ਼ਲਕਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਬਾਕੀ ਸਭ ਪਹਲਵਾਨ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭੱਜ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਵਾਲ-ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਅਤੇ ਗੁੰਗਰੂਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਨੱਚਦੇ ਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਲੋਕ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਇਸ ਕਾਰਜ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਕੇਵਲ ਕংস ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਲੋਕ "ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼!" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵਧੀਆ ਪਹਲਵਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤੇ ਭੋਜ ਰਾਜਾ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੁਕਵਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: "ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੁਸਟ ਵਾਸੁਦੇਵ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿਓ; ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਵੋ; ਨੰਦ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਬੰਨ੍ਹ ਲਵੋ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਦਿਓ; ਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦਿਓ।" ਜਦੋਂ ਕংস ਨੇ ਇੰਝ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਉੱਚੇ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ।