ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਬਰਹਦਰਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਗਧ ਵਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੁਸਮਣਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੁਕੁੰਦ—ਭਗਵਾਨ—ਬਿਲਕੁਲ ਅਖੁੰਨਤ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਖੜਾ ਸੀ। ਦਿਵਿਆਂ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਏ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਲੋਕ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਭਗਵਾਨ ਕੋਲ ਆਏ। ਰਥੀ, ਭਟ, ਅਤੇ ਗਾਇਕ ਉਸ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਗੀਤਕ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ—ਸ਼ੰਖ, ਡੋਲ, ਤੁਰਹੀਆਂ, ਰਵਾਬ, ਵਾਜੇ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ—ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। ਮਥੁਰਾ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਛਿੜਕੀਆਂ, ਲੋਕ ਖੁਸ਼, ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਦੇ, ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜਦੀ, ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਜਾਏ ਹੋਏ। ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਦਹੀਂ, ਅਤੇ ਅੰਕੁਰਿਤ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ, ਉਤਸੁਕ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੀ ਹੋਈ ਅਸੰਖ ਪਦਾਰਥ, ਜੋ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਯਾਦਵ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਮਗਧ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ—ਸੱਤਰਾ ਅਕਸ਼ੌਹਿਨੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ—ਯਾਦਵਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਜੰਗ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰishna ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਜਦੋਂ ਮਗਧ ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਮਾਰੀ ਗਈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਛੱਡ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਜੰਗ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਨਾਰਦ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਯੋਧਾ—ਯਵਨ—ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮਿਲੀਅਨ ਜੰਗਲੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਮਥੁਰਾ ਦਾ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ; ਮਨੁੱਖ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਅਦੁੱਤੀ ਸੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: "ਹਾਏ, ਯਾਦਵਾਂ 'ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਆ ਗਿਆ।" "ਇਹ ਯਵਨ ਅਤਿ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਮਗਧ ਰਾਜਾ ਵੀ ਅੱਜ, ਕੱਲ ਜਾਂ ਪਰਸੋਂ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇ ਜਰਾਸੰਧ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਾਕਾ-ਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਇੱਕ ਐਸਾ ਕਿਲਾ ਬਣਾਵਾਂਗੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ; ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਸਾਕਾ-ਵੰਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸਾ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਯਵਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬਾਰ੍ਹਾ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਅਦਭੁੱਤ ਕਿਲਾ—ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ਹਿਰ—ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ ਟਵਸ਼ਟਰ ਦੀ ਕਲਾ ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ: ਗਲੀਆਂ, ਚੌਕ, ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਵਿਦਿਆਨੁਸਾਰ ਬਣੀਆਂ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਿਵਿਆ ਰੁੱਖ, ਬਾਗ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਿਲ, ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀਆਂ ਹਵੈਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਸਨ। ਚਾਂਦੀ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੀਣਾਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜੇ ਨਾਲ ਭੰਡਾਰ, ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਛੱਤਾਂ, ਅਤੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਚੌਕ। ਕਿਲੇ ਵਿੱਚ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ, ਪਿਆਰੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਅਤੇ ਯਾਦਵ ਦਿਵਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਅਤੇ ਪਾਰਿਜਾਤ ਰੁੱਖ ਉਥੇ ਭੇਜਿਆ; ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮਰਣ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਵਰੁਣ ਨੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਮਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼, ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਦਿੱਤੇ; ਖਜਾਨਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਅੱਠ ਖਜਾਨੇ ਦਿੱਤੇ; ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਜੋ-ਜੋ ਰਾਜ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ, ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ—ਕੰਠ 'ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਨਿਸ਼ਸਤਰ। ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ, ਕਾਲੀ ਰੰਗਤ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ। ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਗਲ ਵਿੱਚ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ, ਚੌੜਾ, ਉੱਚਾ, ਚਾਰ ਬਾਹਾਂ, ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਗੋਲ ਗਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ, ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਅਤੇ ਮਕਰਾ-ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕੁੰਡਲ। ਇਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਨਾਲ, ਚਾਰ ਬਾਹਾਂ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ, ਵਨਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸਰਵੋਤਮ ਸੁੰਦਰ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸੀਆਂ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ; ਨਿਸ਼ਸਤਰ, ਪੈਦਲ, ਮੈਂ ਵੀ ਨਿਸ਼ਸਤਰ ਹੋ ਕੇ ਲੜਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਵਨ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਗਵਾਨ ਤਾ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੜ ਸਕਦਾ, ਯਵਨ-ਪਤੀ ਨੂੰ ਹਰੀ ਨੇ ਪੈਰ-ਪੈਰ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ, ਦੂਰ-ਦੂਰ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। "ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਭੱਜਣਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ!"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਣ-ਮਜਾਕ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਭਾਗ-ਵਿਹੀਣ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਤਾਣੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਗਵਾਨ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ; ਯਵਨ ਵੀ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। "ਇਹ ਦੂਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਸੰਤ ਵਾਂਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ," ਸੋਚ ਕੇ, ਮੂਰਖ ਯਵਨ ਨੇ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਅਚੁਤ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੋਇਆ, ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲੀਆਂ; ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ। ਭਾਰਤ-ਵੰਸ਼ੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਭਰੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਯਵਨ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਸਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕੌਣ ਸੀ, ਕਿਸ ਵੰਸ਼, ਕਿਸ ਤਾਕਤ ਦਾ? ਉਹ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਕਿਉਂ ਸੋਇਆ? ਯਵਨ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੀ ਸੀ?" ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉਹ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਮਾਂਧਾਤਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਮੁਚੁਕੁੰਦ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ।" ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ: "ਰਾਜਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਇਹ ਔਖੀ ਸੇਵਾ ਛੱਡੋ।