ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੌਰੀ ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਾਲ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਹੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਆਨਾਰਟ ਤੋਂ ਵਿਦਰਭਾ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਕੁੰਡਿਨਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਗਹਿਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਰੁਕਮਣੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਰਸਤੇ, ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਚੌਕਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗੀਨ ਝੰਡਿਆਂ, ਬੈਨਰਾਂ ਅਤੇ ਵਾਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਹਰ ਪਾਸੇ, ਨਿਰਮਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਪੁਰਖ ਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਹਾਰ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਅਗਰੂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਿਆਪ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੂਰਵਜਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਵਾਏ। ਸੁੰਦਰ ਕੁਵਾਰੀ, ਤਾਜਾ ਨ੍ਹਾਈ ਹੋਈ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਵਿਧੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਗਈ। ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸਮਾ, ਰਿਗ ਅਤੇ ਯਜੁਰ ਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਰੁਕਮਣੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਧੀ ਕੀਤੀ; ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ, ਜੋ ਅਥਰਵ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਸੀ, ਨੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਵਿਧੀਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਵਸਤ੍ਰ, ਗੁੜ ਮਿਲਿਆ ਤਿਲ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦਿੱਤੀ। ਇੰਝ, ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਮਘੋਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ, ਮੰਤ੍ਰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਮੱਤ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਥਾਂ, ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੁੰਡਿਨਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਵਿਦਰਭਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਵਾਸ-ਸਥਾਨ 'ਚ ਟਿਕਾਇਆ। ਉਥੇ, ਸ਼ਾਲਵ, ਜਰਾਸੰਧ, ਦੰਤਵਕ੍ਰ, ਵਿਦੁਰਾਥ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਥੀ ਚੇਦੀ ਤੇ ਪੌਂਡ੍ਰ ਦੇ ਆਏ। ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮਾ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸਨ, ਉਹ ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜਪੁੱਤ ਲਈ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਗੇ। ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਵੈਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਰਾਮਾ, ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਆਸ਼ੰਕਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਲੈਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਾਮਾ ਵੱਡੀ ਫੌਜ — ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ — ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੁੰਡਿਨਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਭੀਸ਼ਮਕਾ ਦੀ ਧੀ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ, ਹਰੀ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੀ, ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ। "ਹਾਏ, ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ, ਪਰ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਮੈਨੂੰ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।" "ਸ਼ਾਇਦ, ਕੋਈ ਅਵਗੁਣ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਨ 'ਚ ਹਿਚਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਮਾੜੀ ਹੈ; ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਮੇਰੇ ਹੱਕ 'ਚ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਮਹਾਦੇਵ, ਨਾ ਗੌਰੀ, ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ, ਗਿਰਿਜਾ ਜਾਂ ਸਤੀ।" ਇੰਝ, ਨੌਜਵਾਨ ਰੁਕਮਣੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਗੋਵਿੰਦਾ 'ਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦੀ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਜੂ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦ bride ਗੋਵਿੰਦਾ ਦੀ ਆਸ 'ਚ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੱਜੀ ਪੱਟ, ਬਾਂਹ ਤੇ ਅੱਖ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਵਚਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ, ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਿਲਾਂ 'ਚ ਮਿਲਿਆ। ਰੁਕਮਣੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ; ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਪਛਾਣਣ 'ਚ ਨਿਪੁਣ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਸਕਾਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧੀ ਸਚੇ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਾਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਵਿਦਰਭਾ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਲਈ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੁਣਾਈ ਤੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ, ਰਾਮਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ 'ਚ, ਆਦਰ ਸਮੇਤ ਆਏ। ਉਹ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ — ਸ਼ਹਿਦ, ਦੂਧ, ਨਿਰਮਲ ਵਸਤ੍ਰ, ਤੇ ਇੱਛਿਤ ਉਪਹਾਰ — ਲੈ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਬੁਧੀਮਾਨ ਨੇ ਦੋਨਾਂ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਯੋਗ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਉਮਰ, ਦੌਲਤ ਤੇ ਵਿਰਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਉਪਹਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਸੁਣਾਈ 'ਤੇ, ਵਿਦਰਭਾ ਦੇ ਵਾਸੀ ਆਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਜੋੜ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ। "ਰੁਕਮਣੀ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹੈ, ਭੀਸ਼ਮਕਾ ਦੀ ਧੀ ਲਈ ਯੋਗ ਵਰ ਹੈ।" "ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਅਚੂਤ, ਵਿਦਰਭਾ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਹੱਥ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ।" ਇੰਝ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਧਾਗੇ 'ਚ ਬੰਧੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿਆ। ਰੁਕਮਣੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ, ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ 'ਚ, ਚਲ ਪਈ। ਉਹ ਪੈਦਲ, ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਕੋਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ, ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਬਹਾਦਰ ਰਾਜਸੀ ਸੈਨਿਕ, ਜੋ ਬਕਤਰਬੰਦ ਤੇ ਉੱਚੀ ਉਠਾਈ ਹੋਈ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਵਾਜੇ, ਸ਼ੰਖ, ਝਾਂਜ, ਤੁਰਹੀਆਂ ਤੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਤੇ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਲੈ ਕੇ ਆਈਆਂ। ਗਾਇਕ ਤੇ ਵਾਦਕ, ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਕੁਵਾਰੀ ਨੂੰ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਟ, ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਕਾਰ ਤੇ ਨੌਰਤੇ ਵੀ ਸਨ। ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਮੰਦਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪੈਰ ਤੇ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਤਾ ਅੰਬਿਕਾ ਦੀ ਹਾਜਰੀ 'ਚ ਗਈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪਤਨੀਆਂ, ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਵਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਵਿਆਪਕ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਵਾਲੀ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਕਮਣੀ ਦਾ ਵਿਆਹ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ, ਵਿਧੀਆਂ ਤੇ ਆਦਰ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਰੁਕਮਣੀ ਦੇ ਮਿਲਨ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ, ਵਿਦਰਭਾ 'ਚ ਸ਼ੁਭਤਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਆਨੰਦ ਵਿਆਪ ਗਿਆ।