ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਆ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਸਾਡੇ ਲਈ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਇਤਨਾ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਅਸਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਡਾ ਆਸਰਾ ਹੋ, ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿਓ।" ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, "ਡਰੋ ਨਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਠਿਨ ਤਪਸਿਆ ਛੱਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਓ। ਉਸ ਦੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਰੁਕ ਗਈ ਸੀ, ਹੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਆਪਣੇ ਰਾਜਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਉਸ ਥਾਂ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਵ੍ਰਤ, ਭੀਸ਼ਮ, ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਸੇਜ ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।" ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਘੋੜੀਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ 'ਚ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਵਿਆਸ, ਧੌਮਯ ਅਤੇ ਹੋਰ—ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੀ, ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਨਾਲ, ਰਥ 'ਤੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਚਮਕ ਕੁਬੇਰ ਵਰਗੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸੀ। ਪਾਂਡਵ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਮੇਤ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਆਏ। ਪਾਰਵਤ, ਨਾਰਦ, ਧੌਮਯ, ਬਦਰਾਯਣ, ਬ੍ਰਿਹਦਾਸ਼ਵ, ਭਰਦਵਾਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼, ਰੇਣੁਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਇਹ ਸਭ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਦ, ਤ੍ਰਿਤਾ, ਗ੍ਰਿਤਸਮਦ, ਅਸੀਤ, ਕਕਸ਼ਿਵਨ, ਗੌਤਮ, ਅਤ੍ਰਿ, कौशिक ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ। ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ—ਕਸ਼ਯਪ, ਅੰਗੀਰਸ ਆਦਿ—ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਭੀਸ਼ਮ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਾਸੂ ਸਨ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਥਾਂ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਜਾਣਦਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਜੋਂ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ 'ਚ ਵੱਸਦਾ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਥੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਨਮਰਤਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਿਆਰ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸਨ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹਾ! ਕਿੰਨਾ ਦੁਖਦਾਈ, ਕਿੰਨਾ ਅਨਿਆਇਕ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ, ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਹੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਚੁਤ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੁਖ ਜਾਂ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋ।" "ਪਾਂਡੂ ਜੰਗ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਕੁੰਤੀ, ਨੌਜਵਾਨ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਸਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਅਸੁਖਦ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੈ; ਜਗਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹਨ।" "ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਭੀਮ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਾਂਡੀਵ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੁਹਾਡਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ—ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਫਤ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?" "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕੋਈ ਵੀ, ਇੱਛਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਦੀ ਮੰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ; ਚਤੁਰ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਗ ਦਾ ਵਿਵਸਥਾ ਸਮਝੋ; ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ, ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।" "ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਖੁਦ, ਆਦਿ ਨਾਰਾਯਣ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਵਿਚ ਲੁਕ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਜਗਤ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਦੀ ਗੁਪਤ ਸ਼ਕਤੀ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ, ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕਪਿਲ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ।" "ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਮਾਤਾ-ਪੱਖੀ ਭਰਾ, ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਹਰਦ, ਮੰਤਰੀ, ਦੂਤ ਅਤੇ ਰਥੀ ਬਣਾਇਆ—" "ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਦਵੈਤ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ 'ਚ ਕਦੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ।" "ਪਰ, ਵੇਖੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਦਇਆ: ਜਦ ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਛੱਡਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਖੁਦ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ।" "ਯੋਗੀ ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਮਨ ਉਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਦੇਹ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰੀ ਦੇਹ ਛੱਡਣ ਤਕ ਉਥੇ ਖੜਾ ਰਹੇ; ਉਹ ਹਸਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਲਾਲੀਅਤ ਅੱਖਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਕਮਲ-ਸਮਾਨ ਮੁਖ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੇਰੀ ਧਿਆਨ-ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਖੜਾ ਹੈ।" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਸੇਜ 'ਤੇ ਪਏ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਤਵਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ।" ਉਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਵਰਣ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਤਵਾਂ, ਵੈਰਾਗ, ਸੰਸਾਰਿਕਤਾ, ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦਾਨ, ਰਾਜ-ਧਰਮ, ਮੁਕਤੀ, ਨਾਰੀ-ਧਰਮ, ਭਗਵਤ-ਭਗਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਤੇ ਯੋਗ-ਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਭੀਸ਼ਮ, ਸੱਚ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਨੇ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਲਕੜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ—ਜੋ ਯੋਗੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਰਨ ਲਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉੱਤਰायण ਦਾ ਸਮਾਂ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਵाणी, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਧਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕ ਆਸਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਕੇ, ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪੀਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਅਟੱਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ—ਉਸ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁੱਧ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਅਸੁਭ ਪਖ਼ਤ ਹੋ ਗਏ, ਜੰਗ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਵੀ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ; ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਕਰਮ ਰੁਕ ਗਏ; ਭੀਸ਼ਮ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਨ, ਪਿਆਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਨੰਦ-ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸੰਸਾਰ 'ਚ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਜਨਮ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਚਲਦਾ ਹੈ।" "ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਤਮਾਲ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਵਸਤ੍ਰ, ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਲਟਾਂ, ਕਮਲ-ਮੁਖ, ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਮਿੱਤਰ—ਉਸ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹੇ।" "ਜੰਗ 'ਚ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਧੂੰਹ ਨਾਲ ਲਤਪਤ ਕੇਸ, ਚਮਕਦਾਰ ਕਵਚ, ਮੇਰੇ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚੇਹਰਾ ਭੇਦਿਆ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸਵਰੂਪ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹੇ।" "ਜੰਗ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਥ ਦੋ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ; ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਾਰਥ ਦੇ ਮਿੱਤਰ 'ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਸਥਿਰ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।" "ਵੈਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਲਗਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਪਿੱਠ ਕਰ ਲਈ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਭਟਕਾਵਟ ਨੂੰ ਆਤਮਾ-ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕੀਤਾ—ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹੇ।" "ਮੇਰੀ ਵਚਨ-ਪਾਲਨ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਪਣ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ, ਉਪਰਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਚਾਬਕ ਹੱਥ 'ਚ, ਹਰੀ ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਦੌੜਿਆ।" "ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦਿਆ, ਮੇਰਾ ਧਨੁਸ਼ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਸਰੀਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਵੈਰੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਦੌੜਿਆ—ਉਹ ਮੁਕੁੰਦ ਪ੍ਰਭੂ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਬਣੇ।