ਤਤਃ ਕਲੌ ਸਂਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਮੋਹਾਯ ਸੁਰਦ੍ਵਿषਾਮ੍। ਬੁਦ੍ਧੋ ਨਾਮ੍ਨਾਂ ਜਨਸੁਤਃ ਕੀਕਟੇषੁ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
Now in the age to come, in the final dusk when the gods’ enemies are deluded, a son named Buddho will be born among the beetles of mankind—one afflicted by confusion.
ਅਥਾਸੌ ਯੁਗਸਂਧ੍ਯਾਯਾਂ ਦਸ੍ਯੁਪ੍ਰਾਯੇषੁ ਰਾਜਸੁ । ਜਨਿਤਾ ਵਿष੍ਣੁਯਸ਼ਸੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਲ੍ਕਿਰ੍ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ
At the junction of the age, amid robber-like kings, a progeny named Kalki, famed for Vishnu’s renown, will be the sovereign of the world.
ਅਵਤਾਰਾ ਹ੍ਯਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਾ ਹਰੇਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਨਿਧੇਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਯਥਾਵਿਦਾਸਿਨਃਕੁਲ੍ਯਾਃ ਸਰਸਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
Indeed, the number of Vishnu’s incarnations is endless; among the twice-born there are countless repositories of his being—each clan furnishing thousands of such manifestations.
ऋषਯੋ ਮਨਵੋ ਦੇਵਾ ਮਨੁਪੁਤ੍ਰਾ ਮਹੌਜਸਃ। ਕਲਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹਰੇਰੇਵ ਸਪ੍ਰਜਾਪਤਯਃ ਤਥਾ
Sages, Manus, gods, and sons of Manu of mighty vigour—all arts are solely those of Hari; likewise the Prajapatis act as his manifestations.
ਏਤੇ ਚਾਂਸ਼ਕਲਾਃਪੁਂਸਃਕृष੍ਣਸ੍ਤੁ ਭਗਵਾਨ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਰਿਵ੍ਯਾਕੁਲਂ ਲੋਕਂ ਮृਡਯਨ੍ਤਿ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ
These fragmented portions (aṁśa-kalāḥ) are living beings, while Krishna Himself is the Supreme Lord; in every age He playfully reestablishes a world troubled as by Indra's wrath.
ਜਨ੍ਮ ਗੁਹ੍ਯਂ ਭਗਵਤੋ ਯ ਏਤਤ੍ਪ੍ਰਯਤੋ ਨਰਃ। ਸਾਯਂਪ੍ਰਾਤਰ੍ਗृਣਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦੁਃਖਗ੍ਰਾਮਾਦ੍ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ
This birth of the Lord is secret: a man who attentively invokes it morning and evening with devotion is freed from the village of sorrows.
ਏਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਭਗਵਤੋ ਹ੍ਯਰੂਪਸ੍ਯ ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਃ । ਮਾਯਾਗੁਣੈਰ੍ਵਿਰਚਿਤਂ ਮਹਦਾਦਿਭਿਰਾਤ੍ਮਨਿ
That form of the Lord is indeed the form of the conscious Self, fashioned within the self by the qualities of māyā and by great primordial principles.
ਯਥਾ ਨਭਸਿ ਮੇਘੌਘੋ ਰੇਣੁਰ੍ਵਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋऽਨਿਲੇ । ਏਵਂ ਦ੍ਰष੍ਟਰਿ ਦृਸ਼੍ਯਤ੍ਵਂ ਆਰੋਪਿਤਂ ਅਬੁਦ੍ਧਿਭਿਃ
Just as clouds in the sky, dust on the earth, or wind in the air are seen by the seer, so too visible and invisible appearances are superimposed by the unenlightened.
ਅਤਃ ਪਰਂ ਯਦਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਅਵ੍ਯੂਢਗੁਣਬृਂਹਿਤਮ੍। ਅਦृष੍ਟਾਸ਼੍ਰੁਤਵਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ ਜੀਵੋ ਯਤ੍ ਪੁਨਰ੍ਭਵਃ
Therefore that which is beyond, unmanifest and arrayed with qualities, unseen and unheard as a reality, is what the living being again becomes—this is rebirth.
ਯਤ੍ਰੇਮੇ ਸਦਸਦ੍ ਰੂਪੇ ਪ੍ਰਤਿषਿਦ੍ਧੇ ਸ੍ਵਸਂਵਿਦਾ । ਅਵਿਦ੍ਯਯਾऽऽਤ੍ਮਨਿ ਕृਤੇ ਇਤਿ ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
Where the same Self appears in forms of being and non-being and one's own consciousness is opposed, that beholding of Brahman is due to ignorance acting in the Self.
ਯਦ੍ਯੇषੋਪਰਤਾ ਦੇਵੀ ਮਾਯਾ ਵੈਸ਼ਾਰਦੀ ਮਤਿਃ । ਸਂਪਨ੍ਨ ਏਵੇਤਿ ਵਿਦੁਃ ਮਹਿਮ੍ਨਿ ਸ੍ਵੇ ਮਹੀਯਤੇ
If this goddess named Māyā—clever and finely skilled—is present and endowed with capacities, then the wise know she is complete and is magnified in her own greatness.
ਏਵਂ ਜਨ੍ਮਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਹ੍ਯਕਰ੍ਤੁਰਜਨਸ੍ਯ ਚ । ਵਰ੍ਣਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਕਵਯੋ ਵੇਦਗੁਹ੍ਯਾਨਿ ਹृਤ੍ਪਤੇਃ
Thus births and actions, even of the agentless, are described by poets (kavayaḥ) who reveal in the heart the secret Vedic truths of the Lord.
(ਉਪੇਂਦ੍ਰਵਜ੍ਰਾ) ਸ ਵਾ ਇਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਮੋਘਲੀਲਃ ਸृਜਤ੍ਯਵਤ੍ਯਤ੍ਤਿ ਨ ਸਜ੍ਜਤੇऽਸ੍ਮਿਨ੍। ਭੂਤੇषੁ ਚਾਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤ ਆਤ੍ਮਤਂਤ੍ਰਃ षਾਡ੍ਵਰ੍ਗਿਕਂ ਜਿਘ੍ਰਤਿ षਡ੍ਗੁਣੇਸ਼ਃ
That imperishable, unfailing Play of the world is always creating and dissolving without binding itself here; within beings the inner principle acts, and the sixfold divisions scent the six qualities.
ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਿਪੁਣੇਨ ਧਾਤੁਃ ਅਵੈਤਿ ਜਨ੍ਤੁਃ ਕੁਮਨੀष ਊਤੀਃ। ਨਾਮਾਨਿ ਰੂਪਾਣਿ ਮਨੋਵਚੋਭਿਃ ਸਨ੍ਤਨ੍ਵਤੋ ਨਟਚਰ੍ਯਾਮਿਵਾਜ੍ਞਃ
No being can fashion (perfect) this principle by craft; names, forms, and the word of mind proceed in succession like actors following a traditional role.
ਸ ਵੇਦ ਧਾਤੁਃ ਪਦਵੀਂ ਪਰਸ੍ਯ ਦੁਰਨ੍ਤਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ ਰਥਾਙ੍ਗਪਾਣੇਃ। ਯੋऽਮਾਯਯ ਾਸਨ੍ਤਤਯਾਨੁਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਭਜੇਤ ਤਤ੍ਪਾਦਸਰੋਜਗਨ੍ਧਮ੍
That principle knows the supreme station of another—the mighty one who wields the chariot's reins; whoever constantly worships by that unbroken devotion will experience the fragrance of lotus-feet.
ਅਥੇਹ ਧਨ੍ਯਾ ਭਗਵਨ੍ਤ ਇਤ੍ਥਂ ਯਦ੍ਵਾਸੁਦੇਵੇऽਖਿਲਲੋਕਨਾਥੇ। ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਮਾਤ੍ਮਭਾਵਂ ਨ ਯਤ੍ਰ ਭੂਯਃ ਪਰਿਵਰ੍ਤਉਗ੍ਰਃ
Blessed indeed here are those, O Lord, who in this way make themselves wholly one with Vasudeva, the Lord of all worlds; where such integral selfhood is, fierce change no longer occurs.
ਇਦਂ ਭਾਗਵਤਂ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮ੍ਮਿਤਮ੍ । ਉਤ੍ਤਮਸ਼੍ਲੋਕਚਰਿਤਂ ਚਕਾਰ ਭਗਵਾਨ੍ ऋषਿਃ
This is the Purāṇa called the Bhāgavata, agreed upon as Brahman; the Lord made it a supreme poem of noble deeds.
(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਾਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਧਨ੍ਯਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ ਮਹਤ੍ । ਤਦਿਦਂ ਗ੍ਰਾਹਯਾਮਾਸ ਸੁਤਂ ਆਤ੍ਮਵਤਾਂ ਵਰਮ੍
It brings the highest welfare and blessedness to the world; hearing it is the greatest good — thus he taught this foremost instruction to the best of those who are self-realized.
ਸਰ੍ਵਵੇਦੇਤਿਹਾਸਾਨਾਂ ਸਾਰਂ ਸਾਰਂ ਸਮੁਦ੍ਧृਤਮ੍। ਸ ਤੁ ਸਂਸ਼੍ਰਾਵਯਾਮਾਸ ਮਹਾਰਾਜਂ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
He extracted the essence from all the Vedas and histories, distilling their cream; then he proclaimed it to King Parīkṣit.
ਪ੍ਰਾਯੋਪਵਿष੍ਟਂ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਪਰੀਤਂ ਪਰਮਰ੍षਿਭਿਃ । ਕृष੍ਣੇ ਸ੍ਵਧਾਮੋਪਗਤੇ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਨਾਦਿਭਿਃ ਸਹ
Seated once on the banks of the Gaṅgā and beloved of the great sages, when Krishna reached his own abode he was accompanied by those versed in righteousness and knowledge.
ਕਲੌ ਨष੍ਟਦृਸ਼ਾਮੇष ਪੁਰਾਣਾਰ੍ਕੋऽਧੁਨੋਦਿਤਃ। ਤਤ੍ਰ ਕੀਰ੍ਤਯਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇਰ੍ਭੂਰਿਤੇਜਸਃ
In this age, where true vision is lost, a sun among Purāṇas has now risen; there the Brahmins, praising, filled with radiance, proclaimed it among the sage-Brahmins.
ਅਹਂ ਚਾਧ੍ਯਗਮਂ ਤਤ੍ਰ ਨਿਵਿष੍ਟਸ੍ਤਦ੍ ਅਨੁਗ੍ਰਹਾਤ੍। ਸੋऽਹਂ ਵਃ ਸ਼੍ਰਾਵਯਿष੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਧੀਤਂ ਯਥਾਮਤਿ
I too, having entered that teaching by grace, will recount it to you as I received and as my mind comprehends.
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ । (ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਾਣਂ ਸਂਸ੍ਤੂਯ ਮੁਨੀਨਾਂ ਦੀਰ੍ਘਸਤ੍ਰਿਣਾਮ੍ । ਵृਦ੍ਧਃ ਕੁਲਪਤਿਃ ਸੂਤਂ ਬਹ੍ਵृਚਃ ਸ਼ੌਨਕੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
Vyāsa said: Thus speaking in praise of the long-sitting sages, the venerable head of the clan addressed the sūta — Bhaṛvācchhauna ka — and spoke.
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ । ਸੂਤ ਸੂਤ ਮਹਾਭਾਗ ਵਦ ਨੋ ਵਦਤਾਂ ਵਰ । ਕਥਾਂ ਭਾਗਵਤੀਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਯਦਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ ਸ਼ੁਕਃ
Śaunaka said: O sūta, noble sūta, speak — tell us — your best account: what is the sacred Bhāgavata teaching that Śuka the exalted declared?
ਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਯੁਗੇ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇਯਂ ਸ੍ਥਾਨੇ ਵਾ ਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾ । ਕੁਤਃ ਸਞ੍ਚੋਦਿਤਃ ਕृष੍ਣਃ ਕृਤਵਾਨ੍ ਸਂਹਿਤਾਂ ਮੁਨਿਃ
In what age did this begin, at what place and for what cause was Krishna’s assembly composed by the sage?
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਯੋਗੀ ਸਮਦृਙ੍ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਕਃ । ਏਕਾਨ੍ਤਮਤਿਃ ਉਨ੍ਨਿਦ੍ਰੋ ਗੂਢੋ ਮੂਢ ਇਵੇਯਤੇ
His son, the great yogin, equal-seeing and free of conceptual distinctions, single-minded, half-asleep, hidden and seeming like a fool, was of one resolute view.
(ਵਸਂਤਤਿਲਕਾ) ਦृष੍ਟ੍ਵਾਨੁਯਾਨ੍ਤਮृषਿਮਾਤ੍ਮਜਮਪ੍ਯਨਗ੍ਨਂ ਦੇਵ੍ਯੋ ਹ੍ਰਿਯਾ ਪਰਿਦਧੁਰ੍ਨ ਸੁਤਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਰਮ੍ । ਤਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪृਚ੍ਛਤਿ ਮੁਨੌ ਜਗਦੁਸ੍ਤਵਾਸ੍ਤਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਮ੍ਭਿਦਾ ਨ ਤੁ ਸੁਤਸ੍ਯ ਵਿਵਿਕ੍ਤਦृष੍ਟੇਃ
Seeing the sage’s son following after him, unclothed, the goddess, abashed, did not display the boy’s form; observing that, the two sages ask whether the world exists — whether the child be both male and female, not simply secluded in sight.
(ਅਨੁष੍ਟੁਪ੍) ਕਥਮਾਲਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਪੌਰੈਃ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕੁਰੁਜਾਙ੍ਗਲਾਨ੍ । ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਮੂਕਜਡਵਦ੍ ਵਿਚਰਨ੍ ਗਜਸਾਹ੍ਵਯੇ
How was he perceived by townsfolk when he entered the Kurujangala wilderness, wandering like a mad, heavy‑faced elephant at a war elephant’s call?
ਕਥਂ ਵਾ ਪਾਣ੍ਡਵੇਯਸ੍ਯ ਰਾਜਰ੍षੇਰ੍ਮੁਨਿਨਾ ਸਹ । ਸਂਵਾਦਃ ਸਮਭੂਤ੍ ਤਾਤ ਯਤ੍ਰੈषਾ ਸਾਤ੍ਵਤੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
How, O son, did that dialogue occur between the kingly-sage of the Pāṇḍavas and the munificent ascetic? Tell me where that sattvic teaching was heard.
ਸ ਗੋਦੋਹਨਮਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਗृਹੇषੁ ਗृਹਮੇਧਿਨਾਮ੍ । ਅਵੇਕ੍ਸ਼ਤੇ ਮਹਾਭਾਗਃ ਤੀਰ੍ਥੀਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਤਦਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
A great fortunate man observes in a householder’s home nothing more than the milking of cows; he regards that hermitage as a pilgrimage and does penance there.