एकदा भगवतः प्रियजनः गृहस्थधर्मान् भक्त्या तस्यैव निमित्तं सम्यक् आचरन्, गृह एव तिष्ठेत्, वनं गच्छेत्, अथवा यदि सन्ततिर्भवति, त्यक्त्वा गृहं भिक्षुवद् विचरेत्। किन्तु यः गृहसक्तचित्तः, पुत्रधनकामनया पीडितः, स्त्रीषु मोहितः, दीनधियः, मोहग्रस्तः, सः 'मम' 'अहम्' इति चिन्तया बद्धः भवति। हाय, मम वृद्धौ माता पिता, पत्नी, बालपुत्राः, कन्याः च — मम विना दुःखिताः, अनाथाः, कथं ते दुःखग्रस्ताः जीविष्यन्ति? एवं गृहस्नेहेन हृदयम् आकृष्टम्, मनः मोहितम्, तेषु निरन्तरं चिन्तयन्, असन्तुष्टः, सः मृत्युकाले गहनतमं तमः प्रविशति। तत्र सूतः उवाच — यः अश्वत्थामनः अस्त्रेण दग्धः अपि मातृगर्भे न हतः, सः अद्भुतकर्मणा श्रीकृष्णेन कृपया रक्षितः। यः ब्राह्मणक्रोधोत्पन्नेन तक्षकः सर्पेण जीवनं संकटे स्थितम्, सः मृत्युपीडायाम् अपि न मोहितः, यतः तस्य मनः भगवति समर्पितम्। सर्वसङ्गं परित्यज्य, अजितस्थितिं विज्ञाय, व्यासशिष्यः गङ्गायां देहं त्यक्तवान्। ये भगवतो महिमानां कथारसास्वादने रमन्ति, तेषां मृत्युकाले अपि मोहः नास्ति, यतः ते तस्य पदकमलानि स्मरन्ति। यावत् अभिमन्युपुत्रः महाभक्तः पृथिवीं पालयति, तावत् सर्वत्र स्थितः अपि कलिः विजयं न प्राप्नोति। यदा भगवान् पृथिवीं त्यक्तवान्, तदा तस्मिन् क्षणे अधर्ममूलः कलिः अनुगतः। सम्राट् कलिं न द्वेष्टि, यथा मधुकरी पुष्पेभ्यः सारं गृह्णाति; तस्य शुभफलानि शीघ्रं सम्पद्यन्ते, अन्येषां न तथा। कलिः दुर्बलान् प्रति धृष्टः, बलवान् प्रति भीतः; विवेकिनां निर्भयानां किं करिष्यति? प्रमादिनां मध्ये सः वृकः इव विचरति। एषा परिक्षितस्य पुण्यकथा वासुदेवकथायुक्ता यथापृष्टम् वर्णिता। भगवतो याः कथाः गुणकर्माधारिताः, ताः जीवितार्थिनः सेवेत। ततः ऋषयः ऊचुः — हे सौम्य सूत, त्वं दीर्घायुर्भव, शुद्धकीर्तिः चिरस्थायिनी अस्तु, यतः त्वं कृष्णकर्मामृतं मर्त्येभ्यः वदसि। अस्मिन अनिश्चिते लोके, यत्र जनानां मनः मोहितम्, त्वं नो गोविन्दपदकमलमधुमदिरां पाययसि। भगवद्भक्तसङ्गस्य एकः क्षणः अपि न स्वर्गे न मोक्षे विक्रीयते — किं पुनः अन्यैः मर्त्यलाभैः? कः भगवतो गुणामृतश्रवणे तृप्तिं प्राप्नुयात्? ब्रह्मजन्मनां योगेश्वराणाम् अपि निर्गुणस्य गुणानां अन्तं न प्राप्तम्। तस्मात् त्वं परमभक्तश्रेष्ठः, हे विद्वन्, हरिणः पुण्यशुद्धकर्माणि श्रोतृभ्यः कथय। सः परिक्षित् महाभक्तः, मुक्तये निश्चलबुद्धिः, व्यासपुत्रवाक्येन गरुडध्वजपदं प्राप्तवान्। तस्मात् तद् परममङ्गलम् अद्भुतम् योगयुक्तम्, यथार्थार्थम्, अनन्तभगवत्कर्मयुक्तम्, परिक्षित्भक्तानां च हृदयमङ्गलम्, कथय। सूतः उवाच — अद्य अस्माकं, अधमकुलोत्पन्नानाम् अपि, वृद्धानुगत्याः पुण्यलाभः अभवत्। महात्मनां वचनसङ्गः शीघ्रं कुलदोषं चित्तदुःखं च नयति। किं पुनः भगवत्प्रशंसकस्य? सः अनन्तशक्तिः अनन्तगुणः अनन्तः इति कथ्यते। यद् उक्तं तद् भगवतो अप्रतिमानुत्तमगुणान् दर्शयितुं पर्याप्तम् — तस्य पदधूलिं त्यक्तसर्वैः अपि अभीष्टम्, सः स्वयं तादृशं पूजनं न इच्छति। ब्रह्मणा अर्पितं पादनखोत्पन्नं जलं जगत् शुद्धयति; तस्मात् मुकुन्दपदाभिलाषिणः कः न शुद्ध्येत्? तत्र भक्ताः, विवेकिनः, देहसङ्गं त्वरया त्यक्त्वा, हंसश्रेष्ठानां परमपदं यान्ति, यत्र अहिंसा, शमः, स्वधर्मः च वर्तन्ते। अहं पृष्टः आर्यमणिभिः, यथावबोधं वक्ष्यामि; यथा पक्षिणः आकाशे स्वशक्त्या यान्ति, तथा विवेकिनः विष्णुपथं स्वबुद्ध्या प्राप्नुवन्ति। एकदा सः राजा, मृगयायां वनं विचरन्, धनुष्मान् मृगं अन्वयन्, श्रान्तः, तीव्रतृषार्तः अभवत्। सः जलार्थी आश्रमं प्रविश्य, एकं मुनिं शान्तस्थितं, निमीलितनेत्रं अपश्यत्। सः मुनिः इन्द्रियाणि, प्राणं, मनः, बुद्धिं च संयम्य, त्रिलोकातीतस्थितिं प्राप्तः, ब्रह्मनिष्ठः, अव्ययः अभवत्। जटाचर्मवेषेण आवृतः, कण्ठः तृषार्तः, राजा तस्मात् स्थितेभ्यः याचितुम् आरभत्। न तत्र तृणं भूमिं वा, न जलं, न प्रियवाक्यम् लब्धम्; उपेक्षितः इव सः कोपितः अभवत्। पूर्वं कदापि न तादृशं क्षुधातृषायाः क्लेशं अनुभूतवान्; ब्राह्मणे प्रति ईर्ष्या कोपः उत्पन्नः। ततः सः क्रोधात् मृतसर्पं मुनिशिरसि स्थापयित्वा, आश्रमात् निर्गत्य नगरं प्रत्यगच्छत्। किम् एषः सर्वेन्द्रियसंवृतः, निमीलितनेत्रः, ध्याननिष्ठः वा, किंवा मिथ्याचारः? क्षत्रियाणां किं भवेत्? तस्य पुत्रः, अद्भुततेजसः, बालैः सह क्रीडन्, पितरं राज्ञा उपहृतम् श्रुत्वा, तत्रैव उक्तवान्। हाय, राज्ञां अन्यायः, यथा हविषां भोक्ता; सेवकदोषः स्वामिनि कृतः, द्वारपालानां, श्वानानां वा, स्वाम्युपेक्षायाम्। क्षत्रियः जात्या, ब्राह्मणैः गृहरक्षकः नियुक्तः; कथं तादृशः द्वारपालः गृहे भोगभागी भवेत्? श्रीकृष्णः मार्गभ्रष्टानां नायकः, तस्य गमनात् धर्मसेतुच्छेदकाः दण्डनीयाः; पश्य मे तेजः। एवं उक्त्वा, क्रोधात् रक्तलोचनः, स बालमुनिः मित्रैः सह, कौशिकीतीरे शुद्ध्वा, वज्रसदृशं शापवचनं मुंचितवान्।