इन्द्रः क्रुद्धः सन् संहारकघनान् साङ्वर्तकान् प्रोत्साह्य, आज्ञापूर्वकं वचनमुवाच—"हा! किमेतन्महान् गोपानां गौरवमुत्साहश्च, ये वननिवासिनः कृष्णे मर्त्ये समाश्रित्य देवानवज्ञाय दर्पं दर्शयन्ति। यथा केचन विज्ञानमार्गं परित्यज्य, कर्मनाम्नां बलेन यज्ञैः संसारसागरं तर्तुमिच्छन्ति, तथैव गोपाः कृष्णे—वादिनि बालिशे दर्पिष्ठे मूढे स्वयमात्मानं बुध्यमाने—समाश्रित्य मय्यपराधं कृतवन्तः। एते स्वसंपदाभिमानेनान्धाः, कृष्णेन चोद्यमानाः, स्वसंपदोत्थं दर्पं नाशयन्ति, पशून् च नाशयन्ति। अहं तु ऐरावतं समारुह्य, प्रचण्डमारुतैः सहितैर्वायुदैवतैः सह व्रजं गमिष्यामि, नन्दस्य गोष्ठं विनाशयितुम्।" एवं माघवेन समादिष्टाः मेघाः बन्धनाद् विमुक्ताः सन्तः नन्दगोपग्रामं वर्षवृष्टिभिः पीडयितुम् आरब्धवन्तः। विद्युत्प्रदीप्ता गर्जितनिनादयुक्ता तीव्रमारुतनुन्ना जलवृष्टिं पाषाणवृष्टिं च चक्रुः। स्थूलसूक्ष्मधाराभिः वर्षमाना जलनदीषु निरन्तरं प्रवहन्त्यः पृथिवी जलौघैः पूर्णा न दृश्यते; न च नीचं न चोच्चं किमपि अवशिष्टम्। अत्यधिकवेगवातेन पशवः कम्पमानाः सन्तः, गोपाः गोप्यश्च शीतदुःखपीडिताः गोविन्दं शरणं जग्मुः। स्वशिरांसि शिशून् चाङ्के निधाय, तिमिरपीडिताः कम्पमानाः च, भगवतः पदावुपजग्मुः। "कृष्ण! कृष्ण! महाभाग! भगवन्! गोकुलं तव आश्रयणं; त्वं नो देवक्रोधात् त्रातुमर्हसि, भक्तवत्सल!" इति प्रार्थयन्तः। भगवान् हरिः हेमवर्षपातेन जडान् प्राणिनः पतन्तः दृष्ट्वा, तदिन्द्रक्रोधोत्थमिति बुबोध। स उवाच—"यतो हि यज्ञविघातेन वयं कृतवन्तः, तस्मात् अस्मद्विनाशाय इन्द्रः असाधारणं तीव्रं पाषाणयुतं वर्षं प्रचण्डवातं च सन्दिशति। अहं तु स्वयम्योगबलात् सम्यगेतद्विनिवर्तयिष्यामि; ये स्वात्मानं जगदधिपतिं मन्यन्ते तेषां मूढानां दर्पं नाशयिष्यामि।" "देवानां यः सत्त्वगुणयुक्तः स तु भगवति न विस्मयं याति; अधमेषु तु दर्पभङ्गः शमाय भवति। अतः एष गोपगणः मयि शरणं गतः, मां स्वामिनं मन्यते, मया च स्वीकृतः—एषां योगबलात् रक्षां करिष्यामि; एष मे व्रतम्।" इति उक्त्वा भगवान् कृष्णः एकेन हस्तेनैव, बालः इव छत्रं धारयन्, गोवर्धनं गिरिं सुलभं समुद्धृत्य स्थितवान्। ततो भगवान् गोपान् उवाच—"अम्ब! पितरौ! व्रजवासिनः! यथायोग्यं गवां सह गिरिगुहां प्रविशध्वम्। नात्र गिरिपतनभीतिः, न वातवर्षभीतिर्वा; रक्षां हि कृतवानस्मि।" एवं कृष्णेन समाश्वासितचित्ताः व्रजवासिनः, स्वधनैः स्वपरिवारैः सह, यथासम्भवं गुहां प्रविशन्ति। तृष्णाशोकक्लेशविस्मृताः सुखाभिलाषं च परित्यज्य, सप्ताहं कृष्णं निरन्तरं पादौ न सञ्चालयन्तं गिरिं धारयन्तं पश्यन्ति स्म। कृष्णस्य योगैश्वर्यं शुश्रुवान् इन्द्रः चकितः सञ्जातसन्देहः मेघान् प्रत्याह्वयत्। आकाशे निर्मले जाते, सूर्ये प्रकाशमाने, प्रचण्डवातवर्षयोः उपशमे, गिरिधरः भगवान् गोपान् उवाच—"निष्क्रमत, गोपाः! भयमपि त्यजत; स्त्रीधनपुत्रैः सह, वातवर्षयोः उपशान्ते, सरितः अपि शान्ताः।" ततो गोपाः स्वगवां रथानां सामानां च, स्त्रीबालवृद्धैः सह शनैः शनैः निर्गच्छन्ति। भगवान् अपि सर्वप्राणिसाक्षिणा, हास्यपूर्वकं, गिरिं यथास्थानं न्यवेशयत्। गोपाः प्रेम्णा सन्निकर्षमुपेत्य, कृष्णं परिष्वज्यादिभिः पूजयन्ति; गोप्यः प्रेम्णा हृष्टाः, दधिसिद्धान्नैः अक्षतान् च समर्प्य, निरन्तरं आशीर्वादं ददुः। यशोदा, रोहिणी, नन्दः, रामश्च—बलिनां श्रेष्ठाः—कृष्णं परिष्वज्य, स्नेहेन परिपूर्णाः, हृदयेन आशीर्वादं ददुः। दिवि देवगणाः, सिद्धाः, साध्याः, गन्धर्वाः, चारणाश्च प्रसन्नाः, तं स्तुत्वा, पुष्पवृष्टिं पृथिव्यामवर्षयन्। शङ्खदुन्दुभयोऽपि दिवि देवैः प्रेरिताः निनदन्ति; गन्धर्वपतयः तुम्बुरुप्रमुखाः गीतानि गायन्ति। ततः स्नेहेन परिवृतः हरिः, बलरामेण सह स्वगोष्ठं प्रतिपद्य, गोपीभिः अद्भुतकर्मगानं गायमानाभिः, हृष्टचित्ताभिः अनुगम्यते। एवं दशमस्कन्धस्य पूर्वार्धे पञ्चविंशोऽध्यायः समाप्तः। भगवान् उवाच—"ये गुणासक्तिं समुत्सृज्य मां भजन्ति, ते ज्ञानी, वैराग्ययुक्ता, जितेन्द्रियाः, जाग्रतः सन्तः, मां पूजयन्तु। साधुः सत्त्वगुणं संवर्ध्य रजस्तमसो जयति; ततः स स्थिरः सत्त्वमपि वैराग्यशमाभ्यां जयति; एवं गुणातीतः जीवो मामेव प्राप्नोति, व्यक्तित्वं च त्यजति।" "यदा जीवः अन्येभ्यः जीवाभ्यः, गुणोत्थेभ्यः च कामेभ्यः विमुक्तः, तदा मय्यखण्डे पूर्णः भवति; न बहिर्गच्छति, न चान्तर्गतं प्रवर्तते।" "ये मम मायैश्वर्यं जानन्ति, अष्टैश्वर्यसम्पन्नं मां, ते लक्ष्म्याः अपि सौभग्यं न स्पृहयन्ति; अस्मिन्लोके मम परां गतिं प्राप्नुवन्ति।" "मयि प्रियतमे आत्मवत् पुत्रवत् मित्रवत् गुरुहितवत् दैवतवत् ये भक्ताः शान्ताः, ते न नश्यन्ति; कालायुधं तेषां न स्पृशति।" "इदं जगत् परं च, जीवः यत्र यत्र गच्छति, यच्चात्र स्वकीयमिति मन्यते—धनं पशून् गृहं वा—सर्वं परित्यज्य, मां विश्वव्यापिनं केवलं भक्त्या पूजयन्, अहं तान् मृत्युतरं नयामि।" "न हि क्वापि मयि विना, सर्वभूताधिपतौ प्रकृतिपतौ, जीवस्य तीव्रभयं निवर्तते।