ब्रह्मणा, शिवेन, अन्यैश्च देवैः, श्रीया, मुनिभिः, सात्वतैश्च पूजितानि तानि पादौ, यैः सह गोपालकैः काननं विचरति, गोपीस्तनकुङ्कुमरागैः चिह्नितानि, तानि अहं द्रष्टास्मि इति आकाङ्क्षया कृतार्थ्यं मन्ये। मुकुन्दस्य मुखं, सुन्दरगण्डनासिकं, स्मितावलोकं रक्तपद्मलोचनं, कुण्डलितकुन्तलच्छन्नं, यत्र मृगाः परिक्रामन्ति, तदपि अहं द्रक्ष्यामि इति मम हृदि स्फुरति। अद्यैव मे नेत्रे साक्षात् फलं लप्से, यः स्वेच्छया मानुषरूपं धारयन्, भूभारहरणाय अवतीर्णः, सौन्दर्यनिधिः सः विष्णुः। स एव अहम् द्रष्टास्मि, यः अहंकारद्वन्द्वरहितः, स्वतेजसा अज्ञानतमः अपोहति, मायया जीवगृह्येषु प्रतीयते, प्राणेन्द्रियबुद्धिभिः अनुभूयते। तस्य वाक्यानि, गुणकर्मजन्मसंयुतानि, सर्वदोषनाशनानि, जगदुत्तेजकानि, पावनानि, शुद्धिकराणि; ये तेषु उदासीनाः, ते शोभनशवसमाः इति कथ्यन्ते। सः सात्वतवंशे अवतीर्णः, स्वधाम्ना देवश्रेष्ठानां मुदं वर्धयन्, वृजे प्रतिष्ठितः, यत्र देवाः तस्य सर्वमङ्गलानि कर्माणि गायन्ति। अद्य निश्चितं अहं तं द्रक्ष्यामि—महतां लक्ष्यं, गुरुं, त्रैलोक्यरमणं, नेत्रोत्सवं, श्रीनिवासरूपिणं, स्वनेत्राभ्यां प्रभाते। तदा, यदा सः रथात् भगवता सह अवतीर्यते, तदा योगिभिः ध्यायमानं तदङ्घ्रिं लभे, तस्मै अहं प्रणमिष्यामि, यथा सखायः वनवासिनश्च प्रणमन्ति। कदाचित् भगवान् स्वपदपङ्कजकरं मम शिरसि स्थापयेत्, यदा अहं तस्य पादयोः पतितः, सः कालसर्पभीतानां शरणागतानां निर्भयत्वं ददाति। तेनैव स्पर्शेन कौशिकः बली च, पूजयित्वा, त्रैलोक्याधिपत्यं प्राप्नुतः; अथवा क्रीडायां वृजाङ्गनानां श्रमं स गन्धान्वितेन हस्तेन अपानयत्। अच्युतः सर्वदर्शी, यद्यपि अहं कंसदूतः, माम् रिपुमिव न पश्येत्; सः क्षेत्रज्ञः, निर्मलदृष्ट्या अन्तर्बहिश्च मनसा कृतं सर्वं वेत्ति। कदाचित् सः माम् पादपतितं कृताञ्जलिं सौम्यस्मितकरुणावलोकनया पश्येत्, तत्क्षणात् सर्वपापानि नश्येयुः, अहं च महतीं निर्भयाम् आनन्दं लभेयं। तदा सख्यश्रेष्ठः, बन्धुः, एकदैवतं, मां विशालभुजाभ्यां आलिङ्ग्य, तदा एव माम् पावयति, कर्मनिबन्धनं च नश्यति। यदा अहं कृताञ्जलिः प्रणम्य तस्याङ्गस्पर्शं लभे, सः अक्रूर, मम संवादं करिष्यति; यदि मानवेषु जाताः अपि तेन न पूज्यन्ते, तस्य जन्म निन्द्य एव। सः न कस्यचित् प्रियतमः, न श्रेष्ठमित्रम्, न च अप्रियम्, द्वेष्यं वा, अवमानितं वा; तथापि यथाऽऽप्सरः कामद्रुमः, भक्तान् प्रति सः अनुग्रहं करोति। तत्रैव, यदुकुलश्रेष्ठः, सस्मितः, प्रणतम् आलिङ्ग्य, गृहं नीत्वा, सर्वसम्मानान् विधाय, कंसकृतान् बान्धवेषु क्लेशान् अपृच्छत्। शुक उवाच—एवं कृष्णं चिन्तयन् श्वफल्कतनयः मार्गेण रथेन गच्छन्, गोकुलं समुपाजगाम, यथा सूर्यः पश्चिमगिरिं गच्छति। तत्र गोपवाटिकायां तस्य पादचिह्नानि ददर्श, यः सर्वलोकपतिभिः शिरसि धृतरजाः, पद्मयवाङ्कुशादिलक्षणानि च तत्र आसन्। तद्विलोक्य हृष्टः सस्नेहमोदस्रवदश्रुपूर्णलोचनः रोमाञ्चिततनुः, रथात् अवतीर्य तेषु विचरन्, 'इदं भगवत्पादरजः' इति उच्चैः प्रोवाच। देहिनां परमं श्रेयः अहंकारभयशोकत्यागः, सः च हरिलक्षणदर्शनश्रवणादिभिः प्रथमतः लभ्यते। सः कृष्णं रामं च वृजे ददर्श, गवां दुग्धदोहनेन प्रतिनिवृत्तौ, पीतनीलाम्बरधारिणौ, शरत्पद्मलोचनौ। तौ नवयौवनौ, एकः श्यामः, अपरः गौरः, सौन्दर्यनिधी, विपुलभुजौ, सुन्दरवदनौ, दीप्तस्वरूपौ, गजयूथपगमनबलौ। महात्मनौ, पताकावज्राङ्कुशपद्मैः पादचिह्नैः विभूषितौ, वृजं शोभयन्तौ, सस्मितकरुणावलोकनौ। क्रीडायां चारुशीलौ, माल्यवनराज्यालङ्कृतौ, दिव्यगन्धानुलेपनौ, स्नातौ, शुक्लाम्बरधारिणौ। तौ द्वौ आदिपुरुषौ, जगदुत्पत्तिहेतू, जगन्नाथौ, भूम्याः हिताय स्वांशेन बलरामकेशवभूत्या अवतीर्णौ। तौ स्वतेजसा सर्वदिक्प्रकाशकौ, इव हरितमणिशैलः सुवर्णमण्डितश्च रजतः शैलः। अक्रूरः स्नेहवशात् शीघ्रं रथात् अपात्त, रामकृष्णयोः पादयोः सष्ठाङ्गं पतितः। भगवदर्शने प्रमुदितः, अश्रुपूर्णलोचनः, रोमाञ्चिततनुः, स्वनामोच्चारणेऽपि अशक्तः अभवत्। भगवान् समीपमागतः, रथचक्रलाञ्छनकरः, स्नेहात् आलिङ्ग्य, प्रणतम् उपमन्ये, सः भक्तवत्सलः। बलरामः अपि, महाबुद्धिः, प्रणतम् आलिङ्ग्य, स्वहस्तेन हस्तं गृहीत्वा, भ्रातृसहितः गृहं प्राविशत्। सुखासनारोप्य, कुशलं पृच्छ्य, आसने स्थाप्य, पादप्रक्षालनं कृत्वा, मधुपर्कं च अर्पयामास। अतिथये गावं दत्त्वा, श्रान्ताङ्गमङ्गानि सस्नेहम् अर्चित्वा, शुद्धं बहु भोज्यं भक्त्या निवेदयामास। भुक्त्वा, धर्मवेत्ता रामः, सस्नेहम्, यज्ञगन्धमाल्यैः पुनः सम्मानं कृतवान्। नन्दः अपि सम्यक् सत्कृत्य पप्रच्छ—'कथं त्वं तत्र कुशलं, कंसजीविते, दाशार्ह, वयं च गोरक्षका इव क्रूरपाले वर्तामहे?' सः पापकृत्, स्वस्रीयान् रुदतीनाम् अपि मातॄणां शिशून् हत्वा, कथं भवतः कुशलं स्यात्, इति चिन्तयामः। एवं नन्देन स्नेहपूर्णवाक्यैः सत्कृतः, अक्रूरः सान्त्वनया मार्गश्रमं विससर्ज। शुक उवाच—सुखेन शय्यायाम् उपविष्टः, रामकृष्णाभ्यां सत्कृतः, यानि मार्गे अभिलषितानि, तानि सर्वाणि प्राप। भगवति तुष्टे किं दुरलभं? तथापि, भक्ताः किंचित् न वाञ्छन्ति। सायाह्ने भोजनानन्तरं, देवकीसुतः श्रीमान्, स्वसखीनां मध्ये कंसवृत्तान्तं, तदन्यच्छेष्टितं च पप्रच्छ। श्रीभगवान् उवाच—'सौम्य अक्रूर, स्वागतं ते, कुशलं अस्तु। स्वबान्धवेषु सर्वे रोगशोकवर्जिताः सन्ति वा?