यदा गोविन्दस्य पुनरागमनायाशा नष्टा, तदा गोप्यः निवृत्ताः, शोकमपि विहाय, प्रियकृष्णकृत्यानि गीत्वा दिवसान् यापयन्ति स्म। तस्मिन्नन्तरे भगवान् रामेण सहाक्रूरयाच्च समागतः, शीघ्ररथेन यमुनातीरं पुण्यमधिगम्य तत्रोपविशत्। तत्र स भगवान् रमासहितो निर्मलमणिसमानम् अम्बु पिबित्वा, मुखं प्रक्षालयित्वा, काननं प्रविश्य रथमारुह्य स्थितवान्। अक्रूरस्तु तयोः प्रणम्य, रथस्योपरि उपविश्य, यमुनायाः सरः गत्वा स्नानकर्म अकरोत्। स जलमध्यं निमज्ज्य, सनातनं ब्रह्म जपन्, रामकृष्णौ समौ तत्रैव ददर्श। तदानीं स चिन्तयामास—"कथं देवकीपुत्रौ जले स्यातां, रथे तिष्ठन्तौ?" इति। उत्थाय पुनः तौ रथस्थौ दृष्ट्वा, पुनरपि जलमध्यं प्रविश्य, जलस्थदर्शनस्य मिथ्यत्वं विचिन्त्य, तत्रैव पूर्ववत् तौ उपविष्टौ पुनः अपश्यत्। तृतीयवारं निमज्ज्य, सिद्धचराणगन्धर्वासुरैः वन्द्यमानं महात्मानं दृष्टवान्—तेषां वाद्यनिनादैः, नतमस्तकैः च। स ददर्श दिव्यं सहस्रशिरसं, सहस्रफणमण्डितं, नीलाम्बरधरं, हिमशिखरशुभ्रं महापुरुषम्। तस्य अङ्के नीलमेघसन्निभः, पीताम्बरधरः, चतुर्भुजः, शान्तः, पद्मपत्रारुणलोचनः पुरुषः आसीत्। तस्य मुखं सुशोभनं, शान्तं, सुमधुरस्मितसञ्चितम्; भ्रू, नासिका, कर्ण, कपोल, ओष्ठाः च सर्वे रुचिरारुणाः। तस्य बाहवो दीर्घौ, पूर्णौ, वक्षः स्थूलं, विशालं, शङ्खकण्ठः, गम्भीरनाभिः, तुनीरपर्णसदृशविवरेण शोभितः। तस्य श्रोणिः, ऊरू च स्थूलौ, हस्तपर्वाणि च सुगठितानि, जङ्घे च सुरूपे। गुल्फौ उच्चौ, नखाः अरुणाः, प्रभया दीप्तिमन्तः, पादौ नवाङ्गुलियुक्तौ, अङ्गुष्ठसदृशाङ्गुलीयुतौ, पद्मसदृशप्रभामण्डितौ। स सर्वरत्नाभरणैः भूषितः आसीत्—मुकुट, कुण्डल, कटक, यज्ञोपवीत, मेखला, हार, नूपुर, कर्णिका च। तस्य पद्मकरौ शङ्खचक्रगदाधारिणौ, वक्षः श्रीवत्सचिह्नयुक्तं, कौस्तुभमणिदीप्तं, वनमालाविभूषितं च। सूनन्दनन्दादिभिः, सनकादिसिद्धैः, ब्रह्मरुद्रादिदेवैः, नवैः श्रेष्ठैर्द्विजैः च सेव्यमानः। तत्र प्रह्लादनारदवास्वादिभिः भक्तश्रेष्ठैः, स्वस्वमतानुसारं विशुद्धहृदया स्तुतः। श्रीः, पुष्टि, वाक्, प्रभा, कीर्ति, तुष्टिः, क्षान्तिः, विजयः, विद्या, अविद्या, शक्ति, माया च तं सेवन्ते स्म। अक्रूरः तं दृष्ट्वा परमप्रीतिमवाप, भक्त्या परमया प्रफुल्लितहृदयः, पुलकाङ्किततनुः, अश्रुपूर्णलोचनः अभवत्। स सुमधुरया गद्गदया वाचा, सत्त्वगुणसमाश्रितः, शिरसा प्रणम्य, अञ्जलिं कृत्वा, शनैः शनैः स्तोतुं प्रववृते। एवं नवत्रिंशोऽध्यायः समाप्तः—"अक्रूरगमनं"—इति श्रीमद्भागवते महापुराणे, दशमस्कन्धस्य पूर्वभागे, परमहंसपरायणायां। ततः श्रीमदक्रूरः उवाच—"नमस्ते सर्वकारणाय, नारायणाय, आद्याय, अक्षरपुरुषाय, यस्य नाभिकमले ब्रह्मोत्पन्नः, यस्मात् जगदिदं प्रवृत्तम्। पृथिव्यापस्तेजोवायुराकाशं, महाभूतानि, प्रकृतिप्रवृत्तिः, मनः, इन्द्रियाणि, विषयाः, देवाः च—एतानि जगद्विकाराः त्वयि स्थितानि, भगवन्। एतानि च, अव्यक्तादारभ्य, त्वां न जानन्ति, आत्मत्वेन न गृह्णन्ति; अजः अपि अजेन गुणबन्धेन केवलं निर्गुणं वेत्ति, न तव स्वरूपम्। योगिनः त्वां साक्षात् पुरुषं, ईश्वरं, आत्मनि, भूतानि, देवेषु च, अन्तर्यायिनं उपासते। केचित् द्विजातयः, त्रैविध्यवेदमार्गेण, बहुविधयज्ञैः, बहुनामरूपैश्च, त्वां पूजयन्ति। अपरे सर्वकर्मत्यागात् शमं प्राप्य, ज्ञानयज्ञेन त्वां विज्ञानमूर्तिं पूजयन्ति। अन्ये शुद्धचित्ताः, विधिपूर्वकं यजन्ति, त्वां सर्वरूपिणं, एकरूपं च। अन्ये त्वां शिवरूपं, शिवमार्गानुसारेण, नानाशास्त्रानुसारं पूजयन्ति। सर्वे अपि, देवेषु अन्येषु भक्ताः अपि, त्वां देवदेवं पूजयन्ति, किं तु मनसा अन्यत्र स्थिताः। यथा पर्वतान्निर्गता नद्यः, वर्षाभिः पूरिताः, सर्वतः समुद्रं प्रविशन्ति, एवं सर्वे मार्गाः अन्ते त्वां एव प्राप्नुवन्ति। सत्त्वं रजस्तमांसि तव प्रकृतेर्गुणाः; एषु सर्वे प्राणिनः, ब्रह्माद्यचलान्ताः, निहिताः। नमस्ते, असङ्गदृष्टये, सर्वात्मने, सर्वचेतसां साक्षिणे; अयं गुणप्रवाहः, अज्ञानोत्पन्नः, देवमनुष्यतिर्यगादिषु विचरति। भगवन्, अग्निर्वदनं, भूमिः पादौ, सूर्यः नेत्रे, व्योम नाभिः, रथः हृदयम्, दिशः श्रोत्रे, द्यौः शिरः, इन्द्रादयः बाहवः, समुद्राः उदरम्, वायुः श्वासः, बलं तव वीर्यम्। वृक्षौषधयः रोमाणि, शिरोरुहाः तृणानि, मेघाः अस्थिनखाः, पर्वताः दन्ताः, निमेषः अहोरात्रम्, प्रजापतिः मनः, वृषणम् वर्षा, वीर्यं तवानुकीर्त्यते। त्वयि, अक्षरे पुरुषे, लोकपालसमूहः, प्रजाजनसमूहः, यथा जलचराः जले, यथा मधुकटे यथा मनसि चिन्ताः, संस्थिताः। यानि यानि रूपाणि त्वया लीलया धार्यन्ते, तैः तैः रूपैः, लोकाः मलमुक्ताः, हर्षेण तव कीर्तिं गायन्ति। नमस्ते आदिमत्स्यरूपाय, प्रलयाम्भसि विचरिताय; हयशीर्षाय, मधुकैटभनाशनाय नमः। नमस्ते विशालाय, अनन्ताश्रयाय, मन्दरधारिणे; भूम्युद्धरणप्रियाय, वराहरूपिणे नमः। नमस्ते अद्भुतसिंहाय, साधूनां भयहराय; नमो वामनाय, त्रैलोक्यविक्रान्ताय।