कुन्ती देवी, भगिनी कृष्णस्य, भक्तजनानां शरणं प्रियं च भगवानं कृष्णं तथा पद्मलोचनं रामं च स्मरन्ती, स्वस्य मातुलसुतान् अपि स्मरति। सा स्वस्नीनां मध्ये, शोकग्रस्तेव मृगी शृगालानां मध्ये, कृष्णः तां सान्त्वयति वचोभिः, पुत्रान् च पितृहीनान् आश्वासयति। कुन्ती भगवंतं कृष्णं, योगेश्वरं, जगदात्मानं, सृष्टिकर्तारं, गोविन्दं शरणं गतं स्वं पुत्रैः सह डूबन्तं रक्षयेत्य् आर्त्या आह्वयति। सा अन्यं शरणं न पश्यति, केवलं तव पद्मपदं, भीषणसंसारसागरात् उद्धारकं। कृष्णं शुद्धं, परमात्मानं, योगेश्वरं, योगमूर्तिं नमस्कृत्य शरणं याचति। एवं स्वबान्धवान् कृष्णं च स्मरन्ती, दुःखग्रस्तेया तव प्रपितामही राजन्, प्रार्थनां आरब्धवती। तस्मिन्नेव काले, विदुरः समदुःखसुखः, अक्रूरश्च ख्यातः, कुन्तीं तयोः पुत्राणां जन्मसंबन्धेन कारणैः सान्त्वयामासतु। राजा यत्र गन्तुम् उद्यतः, स्वपुत्रेषु पक्षपाती नृपं समीपं गत्वा, स्नेहात् सखिभिः बान्धवैः च मध्यं वचः उवाच। अक्रूरः अब्रवीत्— हे विचित्रवीर्यवंशज! कुरुवंशस्य कीर्तिवर्धन! भ्राता पाण्डुः दिवंगतः, त्वं राज्यं प्राप्तवान्। धर्मेण पृथिवीं पालयन्, जनान् धर्मेण तुष्ट्वा, स्वेषु निष्पक्षः सन्, श्रीं कीर्तिं च प्राप्स्यसि। अन्यथा, यदि त्वं विपरीतं आचरिष्यसि, निन्दां प्राप्य, तमसि पतिष्यसि; अतः पाण्डवेषु स्वपुत्रेषु च निष्पक्षः भव। अस्मिन् लोके, राजन्, कस्यापि नित्यसंगः नास्ति—देहे अपि न, पत्न्यः पुत्रादिषु किं वक्तव्यम्। एक एव जीवः जन्मति, एक एव मृत्युम् उपैति, एक एव पुण्यपापयोः फलानि अनुभवति। अधर्मेण प्राप्तं धनं मूढैः परैः हर्यते, मित्रभावेन जला लेशिका इव। यो बुद्धिहीनः, स्वमतिना अन्यान् अधर्मेण पालयति, तस्य आयुः, धनं, पुत्रादयः, प्रयोजनं बिना त्यजन्ति। पापं स्वीकृत्य, येषां कृते धनं बुद्ध्या न पालयत्, तेन, प्रयोजनं न सिद्धं, स्वधर्मात् निवृत्तः, अन्धतमः प्रविशति। अतः, राजन्, जगत् स्वप्नमाया-प्रतिभासवत् दृष्ट्वा, आत्मानम् आत्मना ज्ञात्वा, समचित्तः शान्तः च भव। धृतराष्ट्रः अब्रवीत्— दानपते, यथा त्वं शुभं वदसि, तथा तव वचनैः तृप्तिं न लभे, अमृतं लब्ध्वा मर्त्यः तृप्तिं न यथा। तथापि, मधुराणि वचनानि हृदये स्थिराणि न भवन्ति, पुत्रेषु विषमग्नं हृदयं यथा विद्युत् नभसि न स्थिरा। केन वा भगवतो इच्छा विपर्यस्यते? यः यदुवंशे अवतीर्णः पृथिव्याः भारहरणाय। यः स्वमायया जगत् सृजति, गुणान् विभजति, तदन्तः प्रविशति—तस्मै, लीलया न गम्याय, संसारचक्रे विचरन्ताय, परमात्मने नमः। शुकः उवाच— एवं राज्ञः अभिप्रायं ज्ञात्वा, यदुवंशीयः, मित्रैः अनुमोदितः, पुनः यदूनां नगरे प्रत्यागच्छत्। तत्र स रामकृष्णयोः समक्षं धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु कृत्यं, स्वयम् यदर्थं प्रेषितः, निवेदयामास। इत्येवम् भागवते महापुराणे प्रथमस्कन्धे एकोनचत्वारिंशोऽध्यायः समाप्तः। शुकः पुनः उवाच— हे भरतश्रेष्ठ! अस्ति प्राप्त्यौ, कंसस्य पत्न्यौ, पतिस्मृत्य दुःखिता, पितुः गृहं गच्छताम्। तत्र मगधराजं जरासंधं, विषण्णं, सर्वं विधवत्वहेतुं न्यवेदयताम्। तददुष्टं श्रुत्वा, राजा, शोकक्रोधाभ्याम् पूर्णः, यादवकुलनाशाय महद् प्रयासं अकरोत्। विंशत्यः अक्षौहिण्यः त्रयः च, ताभिः सर्वतः मथुरां यादवपुरीं पर्यवेष्टयत्। ताम् सेनां समुद्रप्रायां, नगरं परिवेष्टितं, जनान् भयाकुलान् दृष्ट्वा, कृष्णः स्थितिं विचिन्तयामास। मानुषरूपधारी हरिः, स्वावतारस्य कारणं, कालदेशपरिस्थितिं च चिन्तयामास। अवोचत्— अहं एतत् बलं, पृथिव्याः भाररूपं, मगधराजेन सर्वान् अधीनराजान् संगृहीतं, नाशयिष्यामि। अक्षौहिण्यः सेनाः, अश्वान्, रथान्, गजान् सहिताः, नाशनीयाः; मगधराजः न हन्तव्यः, स पुनः सैन्यं संग्रहीष्यति। ममावतारस्य कारणं— पृथिव्याः भारहरणं, साधूनां रक्षणं, अन्येषां नाशनं। धर्मरक्षणाय, अधर्मस्य समये निवारणाय, अन्यं रूपं अपि गृह्णामि। एवं गोविन्दस्य चिन्तयतः, दिव्ये द्वे रथे, सूर्यसमानप्रभे, सारथिभिः सर्वसंपद्भिः, आकाशात् अचानक प्रादुरभवताम्। दिव्यानि प्राचीनानि शस्त्राणि अपि स्वतः प्रादुर्भूतानि; तानि दृष्ट्वा, हृषीकेशः संकर्षणं उवाच— पश्य, उत्तम, यादवेषु आपत्तिं, भूमाववतारिणां प्रभो; तव रथः अस्ति, तव प्रियशस्त्राणि च। वस्तुतः, अस्य हेतोः एव वयं जाताः, साधूनां सुखदः प्रभो; पृथिव्याः भारं, त्रिंशदक्षौहिण्यः, अपाकरोतु। एवम् उपसंगम्य, दशार्हपुत्रौ, दीर्घकालात् युद्धाय उद्युक्तौ, शस्त्रैः सुसज्जितौ, स्वल्पसेनया सह, प्रययतु। हरिः, दारुकं सारथिं कृत्वा, शङ्खं दध्मौ; ततः शत्रुसैनिकानां हृदये भयम् कम्पः च उत्पन्नः। इति भगवतो यादवकुलस्य रक्षणाय, धर्मस्य स्थापनाय, पृथिव्याः भारहरणाय, अवतारकृते, कृष्णरामौ युद्धाय सज्जौ अभवताम्।