सर्वे राजानः स्वस्वसेनाभिर्युताः रथान्यन्यानि च वाहनानि संनद्ध्य सङ्गृह्य, तं पुरुषोत्तमं समरे जेतुम् एकत्र समागताः। तेषां राज्ञां प्रयासं श्रुत्वा, रामः भगवतः कृष्णस्यैकाकिनः कन्याहरणाय गतिं निशम्य, संग्रामभीतः सन् भ्रातरं प्रति स्नेहवशाद् शीघ्रमेव महता हस्त्यश्वरथपत्तिसङ्घेन कुंडिनां प्रति प्रस्थितवान्। तत्र भीष्मकतनया रूपसम्पन्ना, हरिं प्रत्यागतिं काङ्क्षन्ती, तस्य आगमनस्य किंचिदपि लिङ्गं न दृष्ट्वा, द्विजवाक्यं चिन्तयन्ती स्थितवती। सा मनसा चिन्तयन्ती—"अहो, अज्ञानदोषेणापि विगते त्र्यहः प्रवृत्तः विवाहः, पद्मनाभः न आगतः, न च तस्य कारणं जानामि; यश्च द्विजः मम सन्देशं वहन् गतः, सोऽपि अद्यापि न आगतः।" "कच्चित् मयि किञ्चिद् दोषमवलोक्य, स दोषरहितः स्वहस्तग्रहणाय विचक्षणः सन्, अद्यापि सन्दिह्यते। दुर्भाग्येयं, न च मे विधाता प्रीतः, न महादेवः, न गौरी, न रुद्राणी, न गिरीजा, न सती च।" इति सा युवती गोविन्दे मनः समर्प्य, कालं चिन्तयन्ती, अश्रुपूर्णनेत्रा निमील्य स्थितवती। तस्याः गोविन्दागमनाकाङ्क्षायां, राजन्, तस्याः वामोरु-बाहु-नेत्राणि, शुभवचनप्रियाणि, कम्पितानि अभवन्। तदनन्तरं, कृष्णस्याज्ञया, स एव द्विजश्रेष्ठः अन्तःपुरे सञ्चरन् तां राजकन्यां ददर्श। सा च प्रमुदितवदना, प्रशान्तचित्ता, लक्षणकुशला सन्ती, सस्मिता शुद्धस्मिता, तं पप्रच्छ। स च ताम् उदाहरन्—"यदुकुलनन्दनः आगतः, स्वयम्वराय यथार्तं वचः उक्तवान्।" इति। तस्य आगमनं ज्ञात्वा, विदर्भकन्या हृष्टहृदया, द्विजं तु तं अन्यथा प्रियं सन्तं, न अपश्यत्। तयोः आगमनं श्रुत्वा, आत्मजाविवाहदर्शनलुब्धः, रामकृष्णौ वाद्यघोषेण सुस्वागतम् आगतौ। तौ मधुक्षीरशुद्धवस्त्रादीनि कामानुगतानि द्रव्याणि समर्प्य, विधिवत् पूजयामास। महात्मा भीष्मकः तयोः सैन्यपरिजनैः सहितयोः, रम्यं निवेशनं विधाय, यथायोग्यं सत्कारं चकार। ततः वीर्यवयःशक्तिधनैः यथार्हं, समागतानां राज्ञां सर्वेषां कामान् पूजयामास। कृष्णस्य आगमनं श्रुत्वा, विदर्भनगरवासिनः समागत्य, अञ्जलिकृतलोचनाः कृष्णस्य कमलमुखं पिबन्ति स्म। "एकैव रुक्मिणी तस्य पत्नी भवितुम् अर्हति, अन्याः न; अच्युतोऽपि दोषरहितः, सैव भीष्मकतन्याः पतिः युक्तः।" इति। "यद्यद् अशक्यम् अपि धर्मकृतं किञ्चित् अस्माभिः कृतम्, तेन त्रिलोकीकर्त्ता तुष्टः; अच्युतः, विदर्भकन्यायाः हस्तग्रहणं स्वीकरोतु।" इत्येवं प्रेमसूत्रेण बद्धाः नगरजनाः वदन्ति स्म। तत्र सा कन्या, अन्तःपुरात् निर्गत्य, सैनिकैः संरक्ष्यमाणा, अम्बिकागृहं प्रति जगाम। सा पादयोर् अम्बिकायाः स्पर्शनेच्छया, पादयात्रया गच्छन्ती, मनसा तु मुकुन्दपादारविन्दं चिन्तयन्ती आसीत्। मातृभिः सखिभिश्च परिवृता, शूरैर् राजपुरुषैः कवचिनः शस्त्रसंयुतैः संरक्ष्यमाणा, दुन्दुभ्यादिवाद्यघोषः समन्तात् श्रूयते स्म। सहस्रशः कुलवध्वः भूषणवतीः, विविधान् द्रव्याणि, माल्यगन्धान्, वस्त्राभरणानि, ब्राह्मणाय दातुम् उपाहरन्। गायका वाद्यकाराश्च, स्तोत्रगीतैः, सूत-मागध-बन्दिनः, कन्यां परिवव्रुः। सा देवीमन्दिरं प्राप्ता, पादहस्तयोः प्रक्षाल्य, शुद्धा शान्ता च, अम्बिकायाः सन्निधौ प्रविवेश। वयोऽनुप्राप्ताः ब्राह्मणपत्न्यः, भवान्या सह, सम्पदुपेतां भवपत्नीं पूजयामासुः। सा च—"नमस्ते अम्बिके, पुनः पुनः, शुभे, स्वपुत्रसमेता; मम पतिः कृष्ण एव भवेत्, त्वं च तुष्टा भव"—इति प्राञ्जलिर् ववन्दे। गन्धान्, अक्षतान्, धूपानि, वस्त्राणि, माल्याभरणानि, नानाविधबलिं, नान्नानि, दीपावलिं च, ब्राह्मण्यः स्वपतिभिः सह, लवणपूपनागरफलइक्षुदलैः, पूजयामासुः। ताः स्त्रियः पूजावशिष्टं तस्यै ददुः, आशीः चक्रुः; सा ताः प्रणम्य, तदवशिष्टं जग्राह। ततः मौनव्रतं परित्यज्य, अम्बिकागृहात् निर्गता, सखीहस्तेन सह, रत्नमुद्रिकया शोभिता। सुकुमारनितम्बा, कुण्डलरत्नमण्डितमुखी, श्यामवर्णा, रत्नकाञ्चीविभूषितनाभिदेशाः, स्तनभरानता, केशपाशैः चञ्चलदृष्टिः, साक्षात् देवानां मायेव दृश्यते स्म। विशदस्मिता, बिम्बाधरशोभिता, मल्लिकामुकुलदन्तपङ्क्तिः, हंसगमना, मृदुलमणिनूपुररववती, सा शोभते स्म। तां दृष्ट्वा, समागतवीराः, प्रसिद्धाः, प्रेम्णा मूर्च्छिताः; तस्याः सुमधुरस्मितलज्जितावलोकनैः, राजानः, शस्त्राणि पतितानि, मनांसि च हरितानि। मोहितराजानः, गजेन्द्ररथाश्वासीनः, भूमौ पतिताः; सा तु शोभायाः बहिरावर्तनेन, हरये स्वसौन्दर्यं समर्प्य, शनैः शनैः गच्छन्ती, पद्मपादौ क्षिपन्ती, प्रभोः आगमनं पश्यन्ती आसीत्। वामहस्ताङ्गुलिभिः केशान् अपसार्य, पार्श्वदृष्ट्या, राजान् लज्जया अवलोक्य, अच्युतं च दृष्ट्वा, कन्या रथारोहणाय उद्यतासीत्; कृष्णस्तु प्रतिद्विपानाम् अग्रतः ताम् आदाय। गुरुडध्वजेन रथेन ताम् आरोप्य, माधवः राजसमाजं न गणयन्, रामेण पुरस्कृतः, सिंह इव शृगालमध्यात् हरन् इव, शनैः निर्गतः। तत्र तदापराधसहिष्णवो राजानः, विशेषतः जरासन्धप्रमुखाः, "हन्त, धिक् अस्मान्! शस्त्रपाणिभिः अस्माभिः गवां चौरैरिव, सिंहैः मृगाणां मध्ये हृताः स्म" इति विलपन्तः। एवं ते सर्वे, महान् कोपसमन्विताः, स्वस्वयानि वाहनानि आरोह्य, शस्त्राणि गृह्य, स्वसेनाभिः परिवृताः, धनुष्मन्तः कृष्णानुयायिनः अभवन्।