स्त्रियः स्वयम् अन्याभिः सह संवादं कुर्वन्त्यः, पुरुषाश्च पुरुषैः सह समागताः, तस्मिन्नेव समये तं देशं मुनयः समागताः, कृष्णबलरामदर्शनलालसा, तत्र उपस्थिताः। तत्र वेदव्यासः, नारदः, च्यवनः, देवलः, असितः, विश्वामित्रः, शतानन्दः, भारद्वाजः, गौतमश्च आगताः। तदनन्तरं रामः शिष्यैः सहितः, पूजनीयः वसिष्ठः, गालवः, भृगुः, पुलस्त्यः, कश्यपः, अत्रिः, मार्कण्डेयः, बृहस्पतिः च तत्र आगच्छन्। द्विताः, तृता, एकतः, ब्रह्मणः पुत्राः, अङ्गिराः, अगस्त्यः, याज्ञवल्क्यः, वामदेवः, अन्ये चापि मुनयः तत्र समुपस्थिताः। तान् दृष्ट्वा, पूर्वं उपविष्टाः नृपगणाः, पाण्डवाः, कृष्णः, बलरामश्च, सहसा उत्थाय, लोके पूज्येषु तेषु मुनिषु प्रणम्य, तान् सम्यग् अर्चयामासुः। सर्वे मुनयः यथोचितं पूजिताः, रामः च अच्युतः चापि तान् स्वागतवाक्यैः, आसनैः, पाद्येन, अर्घ्यैः, माल्यैः, धूपैः, उन्नैश्च पूजयामासतुः। तेषु सुखोपविष्टेषु, धर्ममूर्तिः भगवान् कृष्णः, तत्रैव महती सभा शान्त्या श्रूयमाणं तस्य सुविन्यस्तं वचनं प्राह। भगवान् उवाच— अहो, अस्माकं जन्म सफलं, यद् योगेश्वरदर्शनं प्राप्तं, यद् देवैरपि दुर्लभं। किं पुनः तेषां अल्पतपसां, ये देवपूजायां, लोकचक्षुषां, योगिश्रेष्ठान् द्रष्टुं, स्प्रष्टुं, पृष्टुं, पादप्रणामं कर्तुं च लभन्ते। न तीर्थानि, न मृण्मयशिलामयाः देवाः, एवं शुद्धिं ददति; साधवः तु केवलदर्शनात् क्षणमात्रेणापि पावयन्ति। न अग्निः, न सूर्यः, न चन्द्रतारकाः, न पृथिव्यापः, न नभः, न वायुः, न वाक्, न मनः, पृथक्कृत्य पूजिताः अपि, पापं न हन्ति; ज्ञानी तु, ज्ञातजनसेवया, क्षणमात्रेणापि, तद्विनाशं कुर्वन्ति। यः त्रिधातुमयं देहमात्मानं मन्यते, स्वजनं स्त्रीपुत्रादीनात्मीयान् पश्यति, भूमिं तीर्थबुद्ध्या पूजयति, तीर्थानि केवलं जलमात्रेण जानाति, न तु विचक्षणान् सेवते, सः गवयादिभ्यः नाधिको भवति। शुक उवाच— एवं भगवतः कृष्णस्य अगाधबुद्धेः वचनं श्रुत्वा, मुनयः तुष्णीं आसन्, तस्य वाक्यगौरवेण विमूढबुद्धयः। चिरं चिन्तयित्वा, ते मुनयः जगन्नाथं प्रहसन्तः, तस्य ऐश्वर्यं लोकसङ्ग्रहार्थमित्यवदन्। मुनयः ऊचुः— भगवन्, त्वदीयं मायाशक्त्या, वयं अपि, जगत्कर्तॄणां श्रेष्ठाः, मोहिताः स्मः; तव स्वमायया गूढं ऐश्वर्यं, कथं विस्मयकारि तव कर्म! निरपेक्षोऽपि त्वं नानाविधं जगत् सृजसि, पालयसि, संहरसि, न च तेन बध्यसे; यथा पृथिवी नामरूपविचित्रा अपि, स्वरूपेण न विक्रियते, एवं तव महिमा च अद्भुतः। समये त्वं, स्वजनरक्षणाय, सत्त्वगुणमाश्रित्य, दुष्टनिग्रहाय, स्वलीलया, वेदमार्गं सनातनं धारयसि, हे परमपुरुष, वर्णाश्रमात्मन्। हे ब्रह्मन्, तपः, स्वाध्याय, दमेन शुद्धहृदयः त्वं, यत्र सगुणं निर्गुणं च, तदतीतं च, साक्षात्क्रियते। अतः त्वं ब्राह्मणसमाजं, शास्त्रबीजं, स्वस्य च बीजं, पूजयसि; तेन त्वं ब्रह्मनिष्ठेषु श्रेष्ठः। अद्य, अस्माकं जन्म, विद्या, तपः, चक्षुः च सफलं जातम्; त्वां परमं पुरुषार्थं प्राप्य, परमं श्रेयः समवाप्तम्। नमः तस्मै भगवते कृष्णाय, यस्य बुद्धिः अच्युता, योगमायया गूढमहिमा, सः परमात्मा। यम् एते नृपगणाः, वृष्णयः च, ये तस्मिन् एव रमन्ते, न जानन्ति, सः कालः आत्मा च, मायापटलावृतः। यथा सुप्तः पुरुषः, भूतगुणान् अनुभूय अपि, आत्मानं नामरूपविलक्षणं न जानाति। एवं, मायामोहितचित्तः, नामगोचरविषयासक्तमानसः, स्मृतिविभ्रमात् त्वां न जानाति। अद्य तव पादौ दृष्टवन्तः स्मः, ये पापराशिनाशकौ, पुण्यतीर्थायतनौ, योगपरिपक्वैः हृदि स्थाप्यौ; ये तव भक्ताः, प्रेमपरिप्लुतान्तःकरणैः, तव पथं प्राप्नुवन्ति; कृपां ददातु मे भगवन्। शुक उवाच— एवं दाशार्हं, धृतराष्ट्रं, युधिष्ठिरं च, मुनयः अभिवाद्य, स्वाश्रमाय प्रत्यवर्तन्त। तां स्थितिं दृष्ट्वा, श्रीवासुदेवः, तान् मुनीन् उपगम्य, प्रणम्य, पूजयित्वा, सुसंयतवाक्यं प्रोवाच। श्रीवासुदेव उवाच— भगवन्तः, यूयं सर्वे देवता इव, नमोऽस्तु; कृपया वदत, कर्मणा कर्मबन्धः कथं नश्यति। श्रीनारद उवाच— ब्राह्मणाः, न विस्मयः, यत् वासुदेवः, आत्मनः श्रेयः ज्ञातुम् उत्सुकः, त्वां पुत्रवत् मन्यमानः, अस्मान् पृच्छति। इह, मर्त्येषु, सन्निकर्षात् अवज्ञा जायते; यथा गङ्गां विहाय, अन्यं जलं शुद्ध्यर्थं इच्छति। यस्य आत्मबोधः, कालेन, सृष्ट्या, लयेन च, आत्मनापि, परेण, गुणैः वा, न कदापि ह्रियते। सः भगवाञ्छुद्धः, दुःखकर्मगुणप्रवाहैरवच्छन्नः अपि, स्वशक्तिभिः प्रच्छन्नः, यथा मेघैः, धूमैः, ग्रहणैः च्छन्नः सूर्यः, तद्वद् अविदितो भवति। ततः, नृपते, मुनयः अनकदुन्दुभिं संबोध्य, सर्वेषां नृपतिनां, अच्युतयोः च सन्निधौ, इदं प्रोचुः। कर्मणां नाशः, कर्मणा एव, इति मनीषिभिः निश्चितः; श्रद्धया, सर्वयज्ञपतिं विष्णुं, यज्ञैः यजेत। एषा मनःशान्तिः, कविभिः शास्त्रदृष्ट्या दर्शिता; योगमार्गः सुखदः, स्वात्मनः प्रियः। एषः शुभो मार्गः द्विजगृहस्थस्य, यं शुचिमार्गैः, श्रद्धया, यथार्जितधनेन, पूजयेत्। ज्ञानी, यज्ञदानाभ्यां वित्ताभिलाषं, गार्हस्थ्येन दारपुत्राभिलाषं, स्वर्गाभिलाषं स्वात्मनः, समये त्यजेत्; ग्रामे सर्वाभिलाषं त्यक्त्वा, तपोवनं यान्ति धीराः। द्विजः, देवऋषिपितृणां त्रिभिः ऋणैः जातः; यज्ञैः, स्वाध्यायेन, पुत्रैः च तान् प्रीणयेत्; अप्रतीत्य गच्छन् पतति। त्वं अद्य, ऋषिपितृणां द्वाभ्यां ऋणात् विमुक्तः, देवऋणं यज्ञैः निर्वर्त्य, ऋणमुक्तो, अनाथः भव। वासुदेव, त्वया नूनं, लोकनाथं हरिं, परया भक्त्या पूजितं; तेन सः तव पुत्रः अभवत्।