जनकः महात्मा, दूरदेशात आगतान्, यद्यपि तेषां आचारः न सदा शुभः, स्वगृहं नीत्वा, उत्तमासनेषु सुखेन उपवेशयन्, तेषां कथाः श्रुतवान्। तस्य भक्तिः दृढा अभवत्, हर्षपूर्णहृदयः अश्रुपूर्णनेत्रः च, सः तेषां पादयोः प्रणम्य, तान् पादान् प्रक्षालयन्, तद् जलं जगत्पावनं स्वीकृतवान्। सः स्वकुटुम्बसहितः तद्वारि शिरसि धारयन्, सुगन्धैः, माल्यैः, वस्त्रैः, धूपैः, दीपैः, नैवेद्यैः, गोभिः, वृषैः च भगवतः पूजनं कृतवान्। मधुरैः वाक्यैः तान् तुष्ट्वा, तेषां आसनेषु स्थितान्, यदा तान् पूर्णतया तृप्तान् न अभवत्, सः हर्षेण विष्णोः पादस्पर्शं कृतवान्, यः उपविष्टः पादौ आक्रान्तवान्। ततः बहुलाश्वराजा उवाच— “भगवन्, त्वमेव आत्मा, सर्वभूतानां साक्षी, दृष्टा च; अधुनातनं, यः तव पदकमलस्मरणं कुर्वन्ति, तेषां पुरतः आगतः। स्ववचनस्य पूर्त्यर्थं त्वं दृश्यः अभवः; यः तव भक्तजनः अनन्यभक्तः अस्ति, सः तव प्रियः, लक्ष्म्याः ब्रह्मणः च अपि अधिकः। कः तव पदकमलं त्यजेत्, हे आत्मदः, यः त्यक्तसर्ववित्तानां शान्तमहात्मनां योगिनां आत्मा दत्तवान्। यदुवंशे अवतरन्, नराणां मध्ये विचरन्, तव कीर्तिः त्रैलोक्यदुःखनाशिनी, शान्त्यर्थं विस्तारिता। नमः भगवते कृष्णाय, अच्युतबुद्धये, नारायणाय, शान्ततपसे। भगवन्, कृपया, ब्राह्मणैः सह, किञ्चित् दिनानि अस्माकं गृहे वस; निमेः वंशं तव पादधूल्या पावय।” राज्ञा एवं निमन्त्रितः, लोकानां स्रष्टा भगवान्, मिथिलानगरवासिनां शुभं दत्त्वा तत्र स्थितवान्। श्रुतदेवः, परमसन्तुष्टः, अच्युतं स्वगृहं जनकवत् आनयन्, ऋषीणां पादयोः प्रणम्य, नृत्यन्, वस्त्रं कम्पयन्, तान् सत्कारं कृतवान्। तान् कुशचर्मादिषु उपवेश्य, स्वपत्नीसहितः, हर्षेण पादप्रक्षालनं कृतवान्। तद्वारि, भगवन्, सः स्वकुटुम्बसहितः, स्वगृहवासिनः च, स्नानं कृतवन्तः, सर्वकामफलितः सन्तुष्टः अभवत्। फलेन, सुगन्धमूलेन, शुद्धवारिणा, मृदया, गोदुग्धैः, तुलसीना, कुशेन, पद्मैः च, तान् विधिवत् पूजां कृतवान्, यः पुण्यं वर्धयति, तमः नाशयति। सः चिन्तयामास— “कथं अहं गृहाश्रमगर्ते पतितः, एतद् साक्षात्कारं प्राप्तवान्—यस्य पादधूलिः सर्वतीर्थस्थानं, कृष्णः स्वयम्, अनेन ब्राह्मणैः च, यः तस्य गृहः?” अतिथीन् उपवेश्य, सत्कृत्य, श्रुतदेवः, स्वपत्नीपुत्रबन्धुसहितः, तेषां पादस्पर्शं कृतवान्। श्रुतदेवः उवाच— “अद्य, परमपुरुषः, यः स्वशक्तिभिः जगत् सृष्ट्वा, स्वात्मना प्रविष्टः, न प्रथमं दृष्टः। यथा शयमानः पुरुषः, स्वमनेन स्वप्नजगत् सृजति, प्रविश्य प्रकाशयति, तथा सः। यः शृणोति, वदति, पूजयति, प्रणमति, सच्चिन्तयति, तस्य शुद्धहृदये त्वं आत्मानं प्रकाशयसि। हृदि स्थितः अपि, कर्मनिरतः जनानां दूरः; स्वशक्त्या दुर्गमः अपि, गुणासक्तानां अगम्यः। नमः तुभ्यम्, परमात्मन्, अन्तर्यामी, आत्मातीताय, मृत्युभेदाय, कारणाकाररूपाय, स्वमायया आवृतदृशे। तस्मात्, भगवन्, अस्माकं सेवकानां, आदेशं कुरु; जनानां परमदुःखम्, यत् त्वं इन्द्रियगोचरातीतः।” शुकः उवाच— एतद्वचनं श्रुत्वा, भगवान्, यः प्रणतानां दुःखहरः, तस्य हस्तं स्वहस्ते गृहीत्वा, सस्मितं, तं उवाच। भगवान् उवाच— “हे ब्राह्मण, एते ऋषयः तव अनुग्रहाय आगताः; ते मया सह जगत् विचरन्ति, स्वपादधूल्या तान् पावयन्ति। देवाः, तीर्थानि, पुण्यसलिलानि, दृष्टस्पर्शपूजया शनैः पावयन्ति, किन्तु ब्राह्मणश्रेष्ठदृष्ट्या तत्क्षणात् शुद्ध्यन्ति। अत्र सर्वजीवेषु ब्राह्मणः जात्या श्रेष्ठः; तपसा, ज्ञानैः, तुष्ट्या च, विशेषतः मयि भक्त्या, अधिकः। एष चतुर्भुजः रूपः मम ब्राह्मणात् न प्रियः; ब्राह्मणः वेदस्वरूपः, अहं देवस्वरूपः। ये मूढाः, यः एतत् न जानन्ति, द्वेषिणः, अवमानिनः, गुरुं, ब्राह्मणं, आत्मानं च, पूजायां मूर्तिमात्रं पश्यन्ति। यत् किंचित् चरं स्थिरं च, तस्य कारणं च, ब्राह्मणः मम दृष्ट्या, आत्मनः रूपं मनसि पश्यति। तस्मात्, हे ब्राह्मण, एतान् ब्राह्मणऋषीन् मयि श्रद्धया पूजय; एवं पूजितः अहं साक्षात् पूजितः भवामि, न अन्यथा, बहुविभवैः अपि।” श्रीशुकः उवाच— भगवतः उक्तं श्रुत्वा, मिथिलाधिपः, कृतज्ञः, ब्राह्मणश्रेष्ठान् कृष्णसहितान् आत्मनः अभिन्नरूपेण पूजयन्, परमगतिं प्राप्तवान्। एवं, राजन्, भगवन्, भक्तजनप्रियः, भक्त्याः च प्रियः, तत्र स्थित्वा, धर्ममार्गं उपदिश्य, पुनः द्वारकां गतवान्। एवं षष्ठ्युत्तरशीतितमः अध्यायः समाप्तः— “श्रुतदेवस्य अनुग्रहः”—श्रीमद्भागवतमहापुराणस्य दशमस्कन्धे द्वितीयभागे, परमहंसशास्त्रे। अथ श्रीपरीक्षित् उवाच— “हे ब्राह्मण, अनिर्वचनीयस्य, निर्गुणस्य ब्रह्मणः विषयः, गुणाधिष्ठितैः वेदैः कथं व्यवह्रियते, यः सत्-असत्-उभयातीतः?” श्रीशुकः उवाच— भगवान्, इन्द्रियाणि, मनः, प्राणान्, बुद्धिं च, भूतानां विषयार्थं, लोकव्यवहारार्थं, आत्मार्थं, अनात्मभावार्थं च, सृष्टवान्। एषा ब्रह्मणः उपनिषद्—यया प्राचीनैः पुरातनैः धृतम्; यः श्रद्धया धारयति, यद्यपि अकिञ्चनः, सः सुखं प्राप्नोति। अत्र अहं ते नारायणयुक्तं श्लोकं, नारदस्य नारायणमुनिना सह संवादं, कथयिष्यामि। एकदा, नारदः, भगवतः प्रियः, लोकान् विचरन्, नारायणमुनेः आश्रमं गतवान्, तं सनातनं मुनिं द्रष्टुम्। यः भारतभूमौ, जनानां हितार्थं, शुभाय, धर्मज्ञानशमयुक्तं तपः आदिकाले आरब्धवान्।