तस्याः कथायाः समाप्तौ ज्ञान-वैराग्य-भक्तीनां बलं परममभवत्, नवयौवन-तेजसा सर्व-भूतानि मोहयमानः उत्पपात। नारदः स्व-स्वार्थ-सिद्ध्या स्व-काम-संपत्त्या च परम-आनन्द-मग्नः सञ्जात-रोमाञ्चः अभवत्। एवं तद्वृत्तान्तं सम्यक् शुश्राव नारदः, भगवत्-प्रियः, सस्नेहमञ्जलिं कृत्वा, स्नेह-गद्गदया वाचा तान् समभाषत। नारदः उवाच — धन्योऽहम्, कृतार्थोऽहम्, अनन्त-दयालुभिः युष्माभिः अनुगृहीतः अस्मि; अद्य अहं पाप-हरं हरिं प्राप्तवान्। सर्वेषु धर्मेषु श्रवणमेव श्रेष्ठमिति मन्ये, हे मुनयः, केवलं श्रवणेन वैकुण्ठ-निवासिनं कृष्णं प्राप्नोति जनः। एवं वदति विष्णु-भक्त-श्रेष्ठे नारदे, तत्र योगीन्द्र-शिरोमणिः शुकः समुपाजगाम। स च व्यासस्य सुतः षोडश-वर्षीयः, ज्ञान-सिन्धु-चन्द्रमाः, स्वार्थ-सिद्ध्यन्ते प्रेम्णा शनैः शनैः भागवतं पठितुम् आरब्धवान्। तं दृष्ट्वा सभा सर्वे तस्य परम-तेजसा आकृष्टाः त्वरया उत्थाय महासनं न्ययच्छन्; देवरर्षिः स्नेहेन तं सत्कृत्य, सुखोपविष्टं तमुवाच — शृणुत मे निर्मल-वचनानि। श्रीशुकः उवाच — भागवतं वेद-कल्पतरोः फलम् अतिपक्वम्, शुकमुखात् अमृत-रस-सिन्धु-सिक्तम्; पृथिव्यां रसभुजां, पुनः पुनः भागवत-सारं पिबन्तु। अत्र महर्षिणा कृतायां श्रीमद्भागवतायां सर्व-कपटीयं धर्मं परित्यज्य, अमल-हृदयानां, निर्द्वेषिणां हित-सत्यं निर्दिश्यते, त्रिविध-ताप-नाशनम्; अन्य-शास्त्रस्य किम् आवश्यकम्? अत्र श्रद्धालूनां हृदये भगवान् साक्षात् बद्धो भवति। श्रीमद्भागवतं पुराण-रत्न-मौलिः, वैष्णवानां निधिः; अत्र परम-निर्मल-ज्ञानं परमंहंस-गीतं, निष्क्रिय-ज्ञानं, तदनुगतं विवेक-वैराग्य-भक्तिसहितं प्रकाश्यते; श्रद्धया शृण्वतः, पठतः, चिन्तयतः च मोक्षः सिध्यति। न स्वर्गे, न सत्यलोके, न कैलासे, न वैकुण्ठे, अयं भागवत-रसः लभ्यते; अतः, हे भाग्यवन्तः, सदा पिबन्तु, मा विसृज्यत। एवं बदरायणेन सभायाम् उक्ते, तत्र हरिः प्रह्लाद-बलि-उद्धव-अर्जुनादिभिः परिवृतः अदृश्यत; देवरर्षिः तं च तेषां च सत्कारं चकार। हरिं दिव्य-पीठे उपविष्टं विलोक्य, ते अग्रे स्तुतिः कर्तुं प्रचक्रमुः; ततः शिवः पार्वत्याः सह, ब्रह्मा पद्मासने, तत्र आगत्य स्तुत्युत्सवं द्रष्टुं समुपविविशुः। तत्र प्रह्लादः ताल-वाद्यं, उद्धवः घंटां, देवरर्षिः स्व-वीणां, अर्जुनः गीत-नेता, इन्द्रः मृदङ्गं वादयन् — "जय! जय! कुमारा: स्तुतौ कौशलिनः!" इति वदन्; अग्रे व्यासपुत्रः शुकः रस-प्रवाहेण पाठयन्। तत्र मध्ये हरि-शिव-ब्रह्माणः त्रयः, भक्त-श्रेष्ठेषु नटवत्, दीप्तिमन्तः नृत्यन्ति स्म। तद् अद्भुत-स्तुतिम् आलोक्य, हरिरपि प्रीतः सन्, वाक्यम् उवाच। "यद् इच्छसि, तव भक्त्या अनुरूपं वरं वृणुष्व; तव कथा-स्तुत्या अहं संतुष्टः अस्मि।" इति श्रुत्वा, ते प्रेम्णा सन्तुष्टा हर्षेण हरिं प्रत्युवाचुः — "गिरि-नग-गीतिषु, सर्प-गीतिषु, सर्व-भक्तैः च, त्वं यत्नेन स्मर्यस्व — अयं नः कामः।" "एवमस्तु" इति अच्युतः अदृश्यत। ततः नारदः तस्य पादयोः, शुकः च अन्ये मुनयः च प्रणम्य, प्रमुदिताः, मोह-निवृत्ताः, भगवत्कथा-अमृतं पीत्वा, तत्रैव निर्गताः। सा भक्ति: सुतैः सहितं शुकस्यापि ग्रन्थे रक्षिता; अतः भागवत-सेवया वैष्णवानां मनः हरेः प्रति आकर्ष्यते। ये दरिद्र-दुःख-ताप-पीडिताः, मायासुरेण पीड्यमानाः, संसार-सिन्धौ निमग्नाः, तेषां हिताय भागवतं घोष्यते। शौनकः उवाच — कदा शुकः राज्ञे उक्तवान्? कदा पुनः गोकरणः कथितवान्? कदा देवरर्षिः ब्राह्मणान् प्रति उक्तवान्? मम अयं संशयः निवृणु। सूतः उवाच — कृष्णस्य प्रयाणात् त्रिंशद् वर्षे, कलौ प्रवृत्ते, भाद्रपद-शुक्ल-नवम्याम्, शुकः कथा-प्रारम्भं कृतवान्। परीक्षितः श्रवण-समाप्तौ, कलौ द्विशत-गते, शुभ-नवम्याम्, गोकरणः गोजातः भागवतं पठितवान्। ततः कलौ त्रिंशद् वर्षे, कार्तिक-शुक्ल-नवम्याम्, ब्रह्मपुत्राः तद् उक्तवन्तः। एवं पापवर्जिन्, यद् त्वया पृष्टं, कलौ भागवत-कथा, संसार-रोग-नाशिनी, वर्णितम्। सा कृष्ण-प्रिय कथा सर्व-पाप-नाशिनी, मोक्ष-हेतु-एकिका, भक्ति-लीला-प्रसूः; तां साधवः श्रद्धया पिबन्तु — तीर्थ-सेवा-क्रिया-किम् आवश्यकम्? यमः अपि स्व-यमदूतं दृष्ट्वा, तस्य कर्णे शृणोति — "भगवत्-कथा-मत्तान् वर्जय; अहं अन्येषां क्रोधस्य स्वामी, न तु वैष्णवानाम्।" इति। असार-संसारे, विषय-विष-पीडित-चित्तेषु, अर्ध-मुहूर्तमपि शुक-वचनामृतं पिब — किम् व्यर्थ-कथा-श्रवणेन, पथि भ्रमणेन च? स्वयम् परीक्षितः श्रवणेन मोक्षं प्रपेदे। शुक-वक्ता-रस-प्रवाह-भागवता, यः पठति, स कण्ठे बद्धः, वैकुण्ठनाथः भवति। एषः परम-गुह्यः सिद्धान्तः सर्व-शास्त्रैः स्थापितः; सर्व-ग्रन्थान् निरीक्ष्य, शुक-कथा-समानं न किञ्चिद् अस्मिन् लोके — तस्मात् द्वादश-स्कन्ध-सारं परमानन्दाय पिब। यः श्रद्धया नियमितः शृणोति, यश्च शुद्ध-वैष्णवानाम् अग्रे पठति, तयोः उभयोः सम्यक् कृत्येन फलं सिध्यति; तेषां किञ्चिद् असाध्यं नास्ति। शौनकः उवाच — नारदस्य निर्गमे, भगवत्-बादरायणः, तस्य चित्तं विज्ञाय, किम् अकरोत्? सूतः उवाच — दिव्या सरस्वत्याः पश्चिमे तटे, शम्याप्रासः नाम आश्रमः, मुनि-संनिधान-समृद्धिः, तत्र व्यासः उपविश्य, जल-विधिना शुद्धः, स्वेच्छया चित्तं संयम्य उपविशत्। भक्ति-योगेन शुद्ध-स्थिर-चित्तः, स पूर्ण-पुरुषं, तदाश्रिता मायां च अपश्यत्। तया जीवः, स्व-रूपतः परः अपि, त्रिगुणात्मानं मन्यते, दुःखं कल्पयति, तदनुग्रहीतं स्वीकुरुते। एवं दुःख-निवृत्तये, तदविज्ञ-जनानां हिताय, स बुद्धिमान् सत्स्वता-संहितां रचयामास, परं पुरुषं प्रति साक्षात् भक्तिं शिक्षयन्। अस्मिन्शास्त्रे, यः शृणोति, तस्य कृष्णे भक्तिः उदेति, शोका-मोह-भय-नाशिनी। भागवत-संहितां सम्यक् रचयित्वा, स पुत्राय शुकाय, विरक्ताय, उपादिशत्। शौनकः उवाच — स विरक्त-आत्मा, सर्वेषु उदासीनः, आत्म-रति-तृप्तः, किमर्थं तद् महत् शास्त्रं शुश्राव इति?