നാരദാത്പ്രാപ്തവാഞ്ഛക്രഃ ശക്രാദപി പരാശരഃ । പരാശരാത്തതോ വ്യാസോ വ്യാസാദപി മയാ വിഭോ
നാരദൻ ഇത് ഗ്രഹിച്ചു; പിന്നെ ഇന്ദ്രൻ (ശക്ര) ഇതിനെ ഏറ്റെടുത്തു; ശക്രനുമുതൽ പരാശരൻ; പരാശരനിൽ നിന്നു വ്യാസൻ; വ്യാസനിൽ നിന്നിയാണ്, രാജാ, എനിക്ക് ഇത് കൈമാറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
ഏവം പരമ്പരാപ്രാപ്തം പുരാണമിദമുത്തമമ് । ശൃണു ത്വമപി രാജേന്ദ്ര മത്സകാശാത്പരം ഹിതമ്
ഇങ്ങനെ ഈ ഉത്തമപുരാണം പരമ്പരയായി കൈമാറപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; കേൾക്കുക, രാജാ, നീയും കേൾക്കൂ — ഇത് പരമപ്രയോജകവും മുക്തിചേഷ്ടാക്കളെ സഹായിക്കുന്നതുമായതാണ്.
സര്വാണ്യേവ പുരാണാനി സംജ്ഞേയാനി നരര്ഷഭ । ദ്വാദശൈവ സഹസ്രാണി പ്രോക്താനീഹ മനീഷിഭിഃ
മനുഷ്യരേ, മുഴുവൻ പുരാണങ്ങൾ ഒരുപോലെ അവരേ എന്നു വിളിക്കപ്പെടണം; പരിപണ്ഡിതർ പറയുന്നു — അവയിൽ ശതമാനമായ് പന്നൂറു ഇരുപതു മാത്രമെന്നാണോ എന്ന് വ്യക്തമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
പുനര്വൃദ്ധിം ഗതാനീഹ ആഖ്യാനൈര്വിവിധൈര്വൃഷ । യഥാ സ്കാന്ദം തഥാ ചേദം ഭവിഷ്യം കുരുനന്ദന
മറുവാരം, കുരു വംശജ, ഇവിടെ വളർച്ചയും വൈഭവവുമുള്ള നിരവധി കഥാവൃത്താന്തങ്ങൾ പറയുന്നു — ഇങ്ങനെ സ്കന്ദനും അതുപോലെ ഷേദനും പറയുന്നു.
സ്കാന്ദം ശതസഹസ്രം തു ലോകാനാം ജ്ഞാതമേവ ഹി । ഭവിഷ്യമേതദൃഷിണാ ലക്ഷാര്ദ്ധം സംഖ്യയാ കൃതമ്
സ്കന്ദനെ നൂറ് ആയിരം ലോകങ്ങളുള്ളവനെന്നായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; ഭാവിയിലെ ഈ വിവരണം ദർശകൻ ലക്ഷങ്ങളിലായി, അഴുകുകളിലായി ഒരുക്കിയതാകുന്നതാണ്.
തച്ഛ്രുത്വാ പുരുഷോ ഭക്ത്യാ ഇദം ഫലമവാപ്നുയാത് । ഋദ്ധിര്വൃദ്ധിസ്തഥാ ശ്രീശ്ച ഭവന്തി തസ്യ നിശ്ചിതമ്
ഭക്തിയോടെ അത് കേട്ടുവേദ, ഒരാൾ അതിന്റെ ഫലമാകും: സന്തതി, വളർച്ച, മഹത്വം അവനിലേക്ക് നിശ്ചയമായി വരും.
സുമന്തുരുവാച ശൃണുഷ്വേദം മഹാബാഹോ പുരാണം പഞ്ചലക്ഷണമ് । യച്ഛ്രുത്വാ മുച്യതേ രാജന്പുരുഷോ ബ്രഹ്മഹത്യയാ
സുമന്തു പറഞ്ഞു: കേള്ക്കു ഈ പഞ്ചലക്ഷണമുള്ള മഹാബലധാരിയായ പുരാണം; ഇതു കേട്ടാൽ രാജാവും മനുഷ്യനുമൊക്കെ ബ്രാഹ്മണനെ കൊന്ന പാപത്തിന്നും മോചിതരാകുന്നു.
പര്വാണി ചാത്ര വൈ പഞ്ച കീര്തിതാനി സ്വയമ്ഭുവാ । പ്രഥമം കഥ്യതേ ബ്രാഹ്മം ദ്വിതീയം വൈഷ്ണവം സ്മൃതമ്
സ്വയംജാതനായവന്‍ പറഞ്ഞു: ആ പരമ്പരയിൽ നിറുത്തിയതായി അഞ്ചുതരം പാർവങ്ങൾ പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്: ആദ്യം ബ്രാഹ്മ, രണ്ടാം വൈഷ്ണവ എന്നേതാണ്.
തൃതീയം ശൈവമാഖ്യാതം ചതുര്ഥം ത്വാഷ്ട്രമുച്യതേ । പഞ്ചമം പ്രതിസര്ഗാഖ്യം സര്വലോകൈഃ സുപൂജിതമ്
മൂതരം ശൈവ എന്നായി പേരിട്ടിരിക്കുന്നു, നാലാമത് ട്വഷ്ട്ര എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, അഞ്ചാമത് പ്രതിസർഗ എന്നാഗ്രഹ്യമായും ലോകങ്ങളിൽ വിശുദ്ധമായും കാണപ്പെടുന്നു.
ഏതാനി താത പര്വാണി ലക്ഷണാനി നിബോധ മേ । സര്ഗശ്ച പ്രതിസര്ഗശ്ച വംശോ മന്വന്തരാണി ച
എൻ്റെ പിതാവേ, ആ പാർവങ്ങളെയും അവയുടെ ലക്ഷണങ്ങളെയും എനിക്ക് വിശദമാക്കുക: സൃഷ്ടി, പുനഃസൃഷ്ടി, വംശങ്ങൾ, മന്വന്തരങ്ങൾ എന്നിവയും.
വംശാനുചരിതം ചൈവ പുരാണം പഞ്ചലക്ഷണമ് । ചതുര്ദശഭിര്വിദ്യാഭിര്ഭൂഷിതം കുരുനന്ദന
ഈ പുരാണം രാജവംശത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാക്കളെ വണ്ണം വിവരിക്കുന്നു, അഞ്ചു പ്രധാന ලක්ෂണങ്ങളാൽ സുഷോഭിതമാണ്; പതിനാല്‍ വിജ്ഞാനശാഖകളാൽ അലങ്കരിച്ചും കുരുവംശജനെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുമാണ് ഇത്.
അങ്ഗാനി ചതുരോ വേദാ മീമാംസാ ന്യായവിസ്തരഃ । പുരാണം ധര്മശാസ്ത്രം ച വിദ്യാ ഹ്യേതാശ്ചതുര്ദശ
നാലു അംശങ്ങളും വേദങ്ങളാണ്; മിമാംസാ ന്യായം എന്നിവ അതിന്റെ വ്യാപകമായ വ്യാഖ്യാനം തീർത്ഥമാക്കിയവയാണ്. ഈ പുരാണം ധർമ്മശാസ്ത്രവുമാണ്, പതിനാലുകൊണ്ടേ ഇതു വിജ്ഞാനമായി വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
ആയുര്വേദോ ധനുര്വേദോ ഗാന്ധര്വശ്ചൈവ തേ ത്രയഃ । അര്ഥശാസ്ത്രം ചതുര്ഥം തു വിദ്യാ ഹ്യഷ്ടാദശൈവ താഃ
ആയുര്‍വേദം, ധനുർവേദം, ഗാന്ധർവവേദം ഇതിങ്ങനെ മൂന്നു കലകളെ രൂപപ്പെടുന്നു; төртാം ആർഥശാസ്ത്രം — എങ്ങിനെയെന്നാൽ ഈ പതിമൺനൂറ് (ഇവിടെ പതിനെട്ട്) വിദ്യാഭാഗങ്ങൾ എണ്ണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രഥമം കഥ്യതേ സര്ഗോ ഭൂതാനാമിഹ സര്വശഃ । യച്ഛ്രുത്വാ പാപനിര്മുക്തോ യാതി ശാന്തിമനുത്തമാമ്
ആദ്യം എല്ലാവകാശങ്ങളുടെയും സൃഷ്ടി (സര്‍ഗ) വിവക്ഷ്യമാണ്; ഇത് കേട്ടാൽ പാപത്തെ വിട്ടു കണ്ടു മുക്തി നേടിയാൽ പരമശാന്തി വീണ്ടാകും.
ജഗദാസീത്പുരാ താത തമോഭൂതമലക്ഷണമ് । അവിജ്ഞേയമതര്ക്യം ച പ്രസുപ്തമിവ സര്വശഃ
പ്രാചീനകാലത്ത് ലോകം ഇരുട്ടിലായിരുന്നു, രൂപരഹിതവും അസ്പഷ്ടവുമായിരുന്നു; എല്ലാറ്റിനും വിവേകാതീതമായ അവസ്ഥയിൽ ഉറക്കമന്തമായി സജ്ഞാനതീതമായിരുന്നുവെന്നപരം.
തതഃ സ ഭഗവാനീശോ ഹ്യവ്യക്തോ വ്യഞ്ജയന്നിദമ് । മഹാഭൂതാനി വൃത്തൌജാഃ പ്രോത്ഥിതസ്തമനാശനഃ
ശരീരം പ്രകടമല്ലാത്ത പരമേഷ്‌വർ ആ പരമോഗ്യമായ ദൃശ്യമാവാത്തതിനെ പ്രകടമാക്കി: മഹാബാഹുൽ ഘടകങ്ങൾ ക്രമമാനുസരിച്ച് ഉദിച്ചുമറിഞ്ഞു, പ്രാഥമിക ഇരുണ്ടിത്തിനെ കെളുത്തു അഴിക്കു.
യോഽസാവതീന്ദ്രിയോഽഗ്രാഹ്യഃ സൂക്ഷ്മോഽവ്യക്തഃ സനാതനഃ । സര്വഭൂതമയോഽചിന്ത്യഃ സ ഏഷ സ്വയമുത്ഥിതഃ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ წინാണതാം, അനാഖ്യാതം, സൂക്ഷ്മം,അപ്രഖ്യാപിതം, നിത്യവും — സകലജൈവങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചു, ചിന്തതീതവുമായ — ആത്മാവയാണ് സ്വയം ഉദിച്ചത്.
യോഽസൌ ഷഡ്വിംശകോ ലോകേ തഥാ യഃ പുരുഷോത്തമഃ । ഭാസ്കരശ്ച മഹാബാഹോ പരം ബ്രഹ്മ ച കഥ്യതേ
യാമിഷ്ടമാണവൻ ലോകത്തിൽ ഇരുനൂറ്റിയാറു രൂപങ്ങളിലായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്രവൻ, മനുഷ്യരിൽ മുൻഗണനയുള്ളവൻ; മഹാഭൃതാ, സൂര്യനെക്കും പരമബ്രഹ്മണെയും പോലെയെന്ന് തിരിഞ്ഞു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സോഽഭിധ്യായ ശരീരാത്സ്വാത്സിസൃക്ഷുര്വിവിധാഃ പ്രജാഃ । അത ഏവ സസര്ജാദൌ താസു വീര്യമവാസൃജത്
ശരീരമെന്നുപറഞ്ഞവനിൽ നിന്നറിയപ്പെടുന്നവ പലതരം ജീവജാലങ്ങൾ ഉദിച്ചു; അതുപോലെ ആദിസൃഷ്ടിയുടെ കാലത്ത് അവൻ അവയ്ക്ക് ജീവശക്തികൾ പുറപ്പെടുവിച്ചു.
യസ്മാദുത്പദ്യതേ സര്വം സദേവാസുരമാനുഷമ് । ബീജം ശുക്രം തഥാ രേത ഉഗ്രം വീര്യം ച കഥ്യതേ
എവരാൽ എല്ലാ ദൈവങ്ങളും ദേവദൂതികളും മനുഷ്യരും ഉത്ഭവിക്കുന്നു: വിത്ത് (ബീജ), ശുക്രം, തീക്ഷ്ണമായ വിത്തു (റെറ്റ), ആവേശം (വീര്യം) ഇവയെന്നിങ്ങനെ പേരിട്ടിരിക്കുന്നു.
വീര്യസ്യൈതാനി നാമാനി കഥിതാനി സ്വയമ്ഭുവാ । തദണ്ഡമഭവദ്ധൈമം ജ്വാലാമാലാകുലം വിഭോ
ആത്മജനിക്കുന്നവനായവൻ വേത്യന്‍ എന്നു വിളിച്ച നാമങ്ങൾ അതോയിരുന്നു: ആ വിത്ത് നിന്നുതന്നെ മഹാജ്വാലയായി ഉരുകി, അഗ്നിമാലപോലെ അഭവിച്ചു.
യസ്മിഞ്ജജ്ഞേ സ്വയം ബ്രഹ്മാ സര്വലോകപിതാമഹഃ । സുരജ്യേഷ്ഠശ്ചതുര്വക്ത്രഃ പരമേഷ്ഠീ പിതാമഹഃ
ബ്രഹ്മാ തന്നാൽ ഈറിയൊരിങ്ങേണം പിടിച്ചപ്പോൾ, അവനെ സർവ്വ ലോകങ്ങളുടെ ദാദാചാര്യന്‍ എന്ന് വിളിച്ചു — നാല് മുഖങ്ങളുള്ള ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും മൂത്തവനും പരമ уг്രമായ പിതാവുമായിരുന്നു.
ക്ഷേത്രജ്ഞഃ പുരുഷോ വേധാഃ ശമ്ഭുര്നാരായണസ്തഥാ । പര്യായവാചകൈഃ ശബ്ദൈരേവ ബ്രഹ്മാ പ്രകീര്ത്യതേ
അദ്ദേഹത്തെ കുണ്ഡലപ്പരിചയജ്ഞനും, പുരുഷനു, ഊർജ്ജവേദകനു എന്നു നാമകരണം ചെയ്തു; അതേപോലെ ശംഭുവും നാരായണനുമാണ് — ബ്രഹ്മാവ് ഈ പര്യായ നാമങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധനായിരിക്കുന്നു.
സദാ മനീഷിഭിസ്താത വിരഞ്ചിഃ കഞ്ജജസ്തഥാ । ആപോ നാരാ ഇതി പ്രോക്താ ആപോ വൈ നരസൂനവഃ
തീർവാന്മാരിൽ അദ്ദേഹത്തെ സദാ വിരാഞ്ചി എന്നും പദ്മജന്മാവിതനുമെന്ന് വിളിക്കുന്നു; ജലങ്ങളെ നാരായണന്മാരെന്ന് വിളിക്കുന്നു, യഥാർത്ഥത്തിൽ ജലങ്ങൾ മനുഷ്യരായവരത്ഭവങ്ങളാണ്.
താ യദസ്യായനം പൂര്വം തേന നാരായണഃ സ്മൃതഃ । അരമിത്യേവ ശീഘ്രായ നിയതാഃ കവിഭിഃ കൃതാഃ
ഈ നാമങ്ങൾ പഴയകാലം മുതലാണ് നിശ്ചിതമായത്, പിന്നീട് നാരായണനെന്നാക്കി ഓർക്കപ്പെടുന്നുവെന്നങ്ങിലും; കവികൾ ഒപ്പിയിട്ടു അദ്ദേഹത്തിന് അരമ എന്ന സമാനീകൃത പദം.
ആപ ഏവാര്ണവീഭൂത്വാ സുശീഘ്രാസ്തേന താ നരാഃ । യത്തത്കാരണമവ്യക്തം നിത്യം സദസദാത്മകമ്
ജലപോലെ ശക്തനായ നദികളായി മാറിക്കൊണ്ടേ ആ പുരുഷന്മാർ വേഗം ആ നില എത്തിയതായിരുന്നു — അതു അതിന്റെ അപ്രത്യക്ഷതയുടെ, നിത്യവും സതുംഅനസ്തിത്വസ്വഭാവമുള്ളതിന്റെ കാരണത്തുകെടയാണ്.
തദ്വിസൃഷ്ടഃ സ പുരുഷോ ലോകേ ബ്രഹ്മേതി കീര്ത്ത്യതേ । ഏവം സ ഭഗവാനണ്ഡേ തത്ത്വമേവ നിരൂപ്യ വൈ
ലോകത്തു ഇങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ആ വ്യക്തിയെ ബ്രഹ്മൻ എന്ന് പ്രശംസിച്ചു; അതുപോലെ സസൃണ്ഡത്തിൽ പൃഥിവിയുള്ള אדർശത്തിൽ ആ സ്വഭാവം പരമേശ്വരൻ വിശദീകരിച്ചു.
ധ്യാനമാസ്ഥായ രാജേന്ദ്ര തദണ്ഡമകരോദ്ദ്വിധാ । ശകലാഭ്യാം ച രാജേന്ദ്ര ദിവം ഭൂമിം ച നിര്മമേ
ധ്യാനമധ്യേ എടുത്ത് വിത്ത് രാജാവ് അതിനെ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളാക്കി; ആ വിഭജനം കൊണ്ടാണ് രാജാവ് സ്വർഗ്ഗത്തേയും ഭൂമിയേയും അക്ഷയമാക്കി.
അന്തര്വ്യോമ ദിശശ്ചാഷ്ടൌ വാരുണം സ്ഥാനമേവ ഹി । ഊര്ധ്വം മഹാന്ഗതോ രാജന് സമന്താല്ലോകഭൂതയേ
എട്ട് അന്തർഗത ആകാശങ്ങളും ദിശകളും ഉണ്ട്; വരുണൻ തനിച്ചെത്തുസ്ഥലത്തിൽ സമ്പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്നു — മുകളിൽ നിന്നേ മഹത്തായവൻ ലോകത്തെ ചുറ്റിയോർന്നുനടന്നു അതിന്റെ നിലവിന്.
മഹതശ്ചാപ്യഹംകാരസ്തസ്മാച്ച ത്രിഗുണാ അപി । ത്രിഗുണാ അതിസൂക്ഷ്മാസ്തു ബുദ്ധിഗമ്യാ ഹി ഭാരത
ആ മഹത്തുനിന്നും ആത്മസംഘം ഉദിച്ചു; അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഗുണങ്ങൾ മൂന്നു — ഈ മൂന്നു ഗുണങ്ങളും അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായവയും വിവേകമുള്ള ബുദ്ധിയാൽ മാത്രമേ പിടികൂടപ്പെടാവൂ, ഭാരതൻ.