ദേവതാതീര്ഥതപസാം ഭാരതാദേവ നിശ്ചയഃ । ന ജന്യതേ നാസ്തികതാ തസ്യ മീമാംസകൈരപി
ഹേ ഭാരതാ, ദേവന്മാരുടെ, പുണ്യസ്ഥലങ്ങളുടെയും ശരീരഹിതരുടെയും സ്ഥിരത നിനക്കുവേണ്ടിയാണ് മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നത്; ശാസ്ത്രവിമർശകർ പോലും അവിടെ അഭ്രാഷ്ട്യത്തെ സൃഷ്ടിക്കാനാവില്ല.
വിഷ്ണൌ ദേവേഷു വേദേഷു ഗുരുഷു ബ്രാഹ്മണേഷു ച । ഭക്തിര്ഭവതി കല്യാണീ ഭാരതാദേവ ധീമതാമ്
വിശ്വാസഭക്തി വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തിയായി ദേവന്മാരിൽ, വേദങ്ങളിൽ, ഗുരുവിലാണ് ഉയരുന്നത്—ഈ പുണ്യഭക്തി ബുദ്ധിമുട്ടുകളെ മറികടന്ന് ജ്ഞാനികളിൽ നിന്നുതന്നെ നിന്നിൽ നിന്നും ഭാരതധാമനായ പ്രസാദമായി വരുന്നു.
ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാണാം ഭരതാത്സിദ്ധിരേവ ഹി । അജിഹ്മോ ഭാരതഃ പന്ഥാ നിര്വാണപദഗാമിനാമ്
ധർമ്മം, ധനം, സംവൃത്ത്‌, മോക്ഷം നേടിയവർക്ക് ഭാരതം സാക്ഷാത്കാരത്തിന്‍റെ മാർഗമാണ്; നിവർത്തിയിലേക്കുള്ളവരുടെ യാത്ര ഭാരതമാണ്.
മോക്ഷധര്മാര്ഥകാമാനാം പ്രപഞ്ചോ ഭാരതേ കൃതഃ । അനിത്യതാപസന്തപ്താ ഭവന്തി തസ്യ മുക്തയേ
ഭാരതത്തിൽ ലോകം മോക്ഷം, കര്‍ത്തവ്യം, ധനം, ഇഷ്ടം എന്നിവക്കായി രൂപം കൊണ്ടിരിക്കുന്നു; ത്യജ്യോപവാസത്തിന്റെ തീവ്രതയിൽ ദഹിച്ചവർ അതിലൂടെ വിമോചിതരാകുന്നു.
വിപത്തിം ഭാരതാച്ഛ്രുത്വാ വൃഷ്ണിപാണ്ഡവസമ്പദാമ് । ദുഃഖാവസാനാദ്രാജേന്ദ്ര! പുണ്യം ച സംശ്രയേദ്ബുധഃ
ഭാരതനിലേക്കു ദുരന്തം പെടുകയും വൃഷ്ണികളും പാണ്ഡവരും ഉള്ള സമ്പത്ത് കേൾക്കുകയും ചെയ്താൽ, ധാതുക്കളുടെ അന്ത്യത്തില്‍ ഒരു ജ്ഞാനി അരോധനാനന്തരമായി ധർമ്മത്തിൽ അഭയം തേടണം — ഹേ രാജാരോട്മാ.
ഏവംവിധം ഭാരതം വൈ പ്രോക്തം യേന മഹാത്മനാ । സോഽയം നാരായണഃ സാക്ഷാത് വ്യാസരൂപീ മഹാമുനിഃ
അപ്പോലെ ആ മഹാനന്ത്രി ഭാരതത്തെ വിവർത്തിച്ചു; ആ നരായണൻ തന്നെ അവിടെയുണ്ട് — മഹാവ്യാസൻ ദേഹമുണ്ട്.
സ തേഷാം വചനം ശ്രുത്വാ പ്രതാപീ യോ മഹീപതിഃ । പ്രസാദയാമാസ മുനിം വ്യാസം ശാസ്ത്രവിശാരദമ്
ആ വാചകങ്ങൾ കേട്ടു ആ വീരനായ രാജാവ് യോഗ്യതയുള്ള യോഗിയെ, ശാസ്ത്രജ്ഞരിൽ മേധാവിയായ വ്യാസനെ സംതൃപ്തനാക്കി; അനുഗ്രഹം നൽകിയു.
ശതാനീക ഉവാച അഞ്ജലിഃ ശിരസാ ബ്രഹ്മന്! കൃതോഽയം പാദയോസ്തവ । ബ്രൂഹി മേ ധര്മശാസ്ത്രം തു യേനാ പൂതതാം വ്രജേ
അഞ്ജലി തലയോടുകൂടി പറഞ്ഞു: ഹേ ബ്രാഹ്മണൻ, നിന്റെ പാദങ്ങൾ എന്റെ തലിൽ നിശ്ചയമായെട്ടിട്ടുണ്ട്; ശുദ്ധീകരണത്തിനു വേണ്ടി എന്ത് നിയമം വേണ്ടെന്നു പറയൂ.
സമുദ്ധര ഭവാദസ്മാത്കീര്തയിത്വാ കഥാം ശുഭാമ് । യഥാ മമ പിതാ പൂര്വം കീര്തയിത്വാ തു ഭാരതമ്
എന്നെ ഉയർത്തി, നിന്റെ പിതാവ് ഒരിക്കൽ എന്റെ മുന്നിൽ പ്രചോദിപ്പിച്ചിരുന്ന ആ ഗുണശാലിയായ കഥ വീണ്ടും പറയൂ.
വ്യാസ ഉവാച തസ്യൈതദ്വചനം ശ്രുത്വാ വ്യാസോ വചനമബ്രവീത് । ഏഷ ശിഷ്യഃ സുമന്തുര്മേ കഥയിഷ്യതി തേ പ്രഭോ!
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് — 'എന്റെ ശിഷ്യൻ സുമന്ത്രനാണ് അത് നിനക്കു വിവാദമാക്കിയേറാൻ പോകുന്നത്, ഹേ രാജാ' എന്നും വ്യാസൻ മറുപടി നൽകി.
യദിച്ഛസി മഹാബാഹോ! പ്രീതിദം ചാദ്ഭുതം ശുഭമ് । ശ്രവ്യം ഭരതശാര്ദൂല! സര്വപാപഭയാപഹമ്
യാഥാർത്ഥ്യം വേണമെന്നൊന്നും നീക്കുന്നവനേ, മഹാബലരൊ, ഈ സുഖപ്രദവും അത്ഭുതകരവുമായ കര്‍മ്മസൗഭാഗ്യം—ശ്രൂയ, ഭാരതവംശത്തിലെ സിംഹനൊ—അത് എല്ലാ പാപഭയങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.
യഥാ വൈശമ്പായനേന പുരാ പ്രോക്തം പിതുസ്തവ । മഹാഭാരതവ്യാഖ്യാനം ബ്രഹ്മഹത്യാവ്യപോഹനമ്
വൈശാംപായനൻ ഒരു സമയത്ത് നിന്റെ പിതാവിനോട് പറഞ്ഞതുപോലെ: മഹാഭാരതത്തിന്റെ പ്രഭാഷണം ബ്രാഹ്മണനെഹത്യം ചെയ്യുന്നതിൽ നിന്നുള്ള ഗുരുതര പാപത്തെ മുക്തമാക്കും.
അഥ തമൃഷയഃ സര്വേ രാജാനമിദമബ്രുവന് । സാധു പ്രോക്തം മഹാബാഹോ! വ്യാസേനാമിതബുദ്ധിനാ
അങ്ങിനെ എല്ലാവരുളള മൂര്‍ഖന്മാരായ അതുല്യദര്‍ശികള്‍ ആ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: "നന്നായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മഹാബലരേ! ധീരബുദ്ധിയുള്ള വൈയാസന്‍ ശരിയായെപ്പറഞ്ഞു."
സുമന്തും പൃച്ഛ രാജര്ഷേ! സര്വശാസ്ത്രവിശാരദമ് । അസ്മാകമപി രാജേന്ദ്ര! ശ്രവണേ ജായതേ മതിഃ । അഥ വ്യാസോ മഹാതേജാഃ സുമന്തുമൃഷിമബ്രവീത്
രാജാവുമായ മഹാവേദനായ സുമന്തു എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലുമുള്ള നിപുണനായ ആ ഗുരുവിനോട് ചോദിച്ചു: "ഹേ മഹാരാജാ, കേൾക്കൽ ഞങ്ങൾക്ക് വിവേകം കൊടുക്കുന്നുവോ?" അപ്പോൾ മഹാസ്വാമി വ്യാസൻ സുമന്തു muni നെ അഭിമുഖീകരിച്ചു.
കഥയാസ്മൈ കഥാസ്താത! യാഃ ശ്രുത്വാ മോദതേ നൃപഃ । ഭാരതാദികഥാനാം തു യത്രാസ്യ രമതേ മനഃ
അവൻ പറഞ്ഞു: "എന്റെ പ്രിയനായ പുരോധ്യ, രാജാവ് കേട്ടാല്‍ ആഹ്ലാദിക്കുന്ന കഥകൾ പറയൂ—ഭാരതികളും മറ്റ് സാര്‍വ്വദേശികകഥകളും സ്മരണയിൽ വരുമ്പോൾ മനസ്സ് ആനന്ദം കാണുന്നവയൊക്കെ."
അസാവപി മഹാതേജാഃ ശ്രുത്വാ ഭാവം മഹാമതേഃ । വ്യാസസ്യ ദ്വിജശാര്ദൂല! ഋഷീണാം ചാപി സര്വശഃ
ഈ വാക്കുകള്‍ കേട്ട് മഹാനുഭാവനായ ആ മേധാവി ആഴത്തില്‍ വികാരഗ്രസ്ഥനായി; ദ്വിമൂലമുഖനായ വൈയാസ്, അവന്‍ എല്ലാ ദര്‍ശകരെപ്പോലെ അവരുടേ ഹൃദയങ്ങളിലും... (അവരുടെ ഹൃദയങ്ങള്‍).
ചകാര വക്തും സ മനസ്തസ്മൈ രാജ്ഞേ മഹാമതിഃ । വ്യാസസ്യ ശാസനാദ്വിപ്ര! ഋഷീണാം ചൈവ സര്വശഃ
അവന്‍ ആ മനസ്സിനെ രാജാവിനാണ് പറയിച്ചത്, ദ്വിമൂലനായ വൈയാസമേ; വൈയാസന്റെ നിര്‍ദ്ദേശപ്രകാരം ആ ദര്‍ശകര്‍ എല്ലാ ദിശകളിലും അവള്‍ സംസാരിച്ചു.
അഥ രാജാ മഹാതേജാ ആജമീഢോ ദ്വിജോത്തമമ് । പ്രണമ്യ ശിരസാത്യര്ഥം പ്രവക്തുമുപചക്രമേ
അപ്പോള്‍ മഹോജ്ജ്വലനായ രാജാവ് ഉയര്‍ന്നു നല്ല ബ്രാഹ്മണന്മാരില്‍ നിസ്ത്രിയമാം ചെയ്തു തന്റെ ഉദ്ദേശം പറയാന്‍ മുകം അടിച്ചു نزدെന്നു നീങ്ങി.
ശതാനീക ഉവാച പുണ്യാഖ്യാനം മമ ബ്രഹ്മന്! പാവനായ പ്രകീര്തയ । ശ്രുത്വാ യദ്ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠ! മുച്യേഽഹം സര്വപാതകാത്
സുമന്ത്രി പറഞ്ഞു: "ബ്രാഹ്മണനേ, ശുദ്ധീകരണത്തിനും പുണ്യപ്രശംസയ്ക്കുമായി ഒരു പവിത്രകഥ പാടി; നീയാണു കേട്ട്, മഹോത്തരനേ, ഞാന്‍ എല്ലാ പാപഭാരങ്ങളാലും മോചിതനാകാമെന്ന് ഞാന്‍ വിശ്വസിക്കുന്നു."
സുമന്തുരുവാച നാനാവിധാനി ശാസ്ത്രാണി സന്തി പുഷ്പാനി ഭാരത । യാനി ശ്രുത്വാ നരോ രാജന്! മുച്യതേ സര്വകില്ബിഷൈഃ
ശൂമണ്ട്‍ ണടി പറഞ്ഞു: "നാനാവിധമായ ധര്‍മശാസ്യകള്‍ ഉണ്ട്, ഭാരതനേ, പുഷ്പങ്ങളുടെ പോലെ; അവയെ കേള്‍ക്കുന്നവര്‍ക്ക്, രാജാവേ, ശരിക്കും എല്ലാ അശുദ്ധികളില്‍നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും."
കിമിച്ഛസി മഹാബാഹോ! ശ്രോതും യത്ത്വാം ബ്രവീമി വൈ । ഭാരതാദികഥാനാം തു യാസു ധര്മാദയഃ സ്ഥിതാഃ
തന്നെന്താണ് പ്രാപ്തമാഗ്രഹം, മഹാബലരൊ? ഇപ്പോള്‍ ഞാന്‍ പറയുന്ന സംഘങ്ങളെ കേള്‍ക്കുക: ഭാരതത്തിലെ കഥകളില്‍ ചിലത് മണ്ഡലങ്ങള്‍—ധര്‍മം മുതലായ നിബന്ധനകള്‍ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ശതാനീക ഉവാച മതാനി കാനി വിപ്രേന്ദ്ര ! ധര്മശാസ്ത്രാണി സുവ്രത! । യാനി ശ്രുത്വാ നരോ വിപ്ര! മുച്യതേ സര്വകില്ബിഷൈഃ
സതാനികൻ പറഞ്ഞു: പറവേ, അറിവുള്ളവൻ, ഏത് ധർമശാസ്ത്രങ്ങളെ നിങ്ങൾ ഉറപ്പോടെ പാലിക്കണം എന്നു വിശ്വസിക്കുന്നു? അവ കേട്ടാൽ ജന്മാവതാരകാത്മാവ് പോലെ, ദ്വിജ, മനുഷ്യൻ സകല പാപങ്ങളിലൂടെയും മോചിതനാകും.
സുമന്തുരുവാച ശ്രൂയന്താം ധര്മശാസ്ത്രാണി മനുര്വിഷ്ണുര്യമോഽങ്ഗിരാഃ । വസിഷ്ഠദക്ഷസംവര്തശാതാതപപരാശരാഃ
സുമന്തു പറഞ്ഞു: ധര്‍മശാസ്യങ്ങള്‍ കേള്‍ക്കാവുന്നതത്രെയുണ്ട്—മനു, വിഷ്ണു, യമ, അങ്ഗിരസ്; വസിഷ്ഠ, දക്ഷ, සන්වർത്ത, സോഷ്യൽട, തപസ്‌, പരാശര എന്നിവയും.
ആപസ്തമ്ബോഽഥ ഉശനാ കാത്യായനബൃഹസ്പതീ । ഗൌതമഃശങ്ഖലിഖിതൌ ഹാരീതോഽത്രിരഥാപി വാ
അപസ്തംബന്‍ കൂടാതെ ഊഷണ, കാത്യായനവും ബൃഹസ്പതി; ഗൗതമനും സാംഖ്യാളിയും ഹരിത, അത്രിയ, حتی രഥ എന്നീ പേരുകളും ഇവിടെ ഉല്ല Nazareth.
ഏതാനി ധര്മശാസ്ത്രാണി ശ്രുത്വാ ജ്ഞാത്വാ ച ഭാരത! । വൃന്ദാരകപുരം ഗത്വാ മോദതേ നാത്ര സംശയഃ
ഈ ധര്‍മശാസ്യങ്ങള്‍ കേട്ട് മനസിലാക്കിയശേഷം, ഭാരതനൊ, നീ തുരങ്കം ചേര്‍ത്തെല്ലാം വീണ്ടെടുക്കാന്‍ വൃന്ദാരകര്‍ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോവുക എന്നീ സംശയമുണ്ടാവരുത്.
ശതാനീക ഉവാച യാന്യേതാനി ത്വയോക്താനി ധര്മശാസ്ത്രാണി സുവ്രത! । നേച്ഛാമി ശ്രോതും വിപ്രേന്ദ്ര! ശ്രുതാന്യേതാനി ഹി ദ്വിജ!
സതനികൻ പറഞ്ഞൂ: നീ പറഞ്ഞ ആ ധർമശാസ്ത്രങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല, കുഞ്ഞുകൈമുത്തൻ; ഇപ്രകാരം കേട്ടുവേണമെന്നാണെങ്കിൽ പോലും, ô ബ്രാഹ്മണനേ, ഈ കേട്ടു ശ്രുതിപ്പട്ട ഉപദേശങ്ങൾ ഞാൻ കേൾക്കുകയില്ല.
ത്രയാണാമപി വര്ണാനാം പ്രോക്താനാമപി പണ്ഡിതൈഃ । ശ്രേയസേ ന തു ശൂദ്രാണാം തത്ര മേ വചനം ശൃണു
മൂന്ന് വിത്തുകളെ ആശ്രയിച്ച്, പണ്ഡിതരാൽ വ്യാഖ്യാനിച്ചവ പോലും നന്മയ്ക്കാണ്, പക്ഷേ ശൂദ്രർക്ക് അനുയോജ്യമല്ല — ഈ ബിന്ദുവിൽ എന്റെ വാണീ കേൾക്കുക.
ചതുര്ണാമിഹ വര്ണാനാം ശ്രേയസേ യാനി സുവ്രത! । ഭവന്തി ദ്വിജശാര്ദൂല! ശ്രുതാനി ഭുവനത്രയേ
നാലു വർഗ്ഗങ്ങളുടെ മഹാരഥനന്മയ്ക്കാണ് ഈ മന്ത്രങ്ങൾ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടത്, ô ദ്വിജവർഗ്ഗങ്ങളിൽ സിംഹസമൻ, ഈ കേട്ട ധർമശാസ്ത്രങ്ങൾ തിരുവിനോദങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരിക്കുന്നു.
വിശേഷതശ്ചതുര്ഥസ്യ വര്ണസ്യ ദ്വിജസത്തമ!
പ്രത്യേകിച്ച് നാലാം വർഗ്ഗത്തിന് ഇതു അത്യന്തം പ്രധാനമാണ്, ô ദ്വിജവന്നന്മാരുടെ പ്രധാനം!
ബ്രാഹ്മണാദിഷു വര്ണേഷു ത്രിഷു വേദാഃ പ്രകല്പിതാഃ । മന്വാദീനി ച ശാസ്ത്രാണി തഥാങ്ഗാനി സമന്തതഃ
ബ്രാഹ്മണനായാൽ തുടങ്ങിയ വർഗ്ഗങ്ങളിൽ മൂന്ന് വേദങ്ങളാണ് പ്രതിപാദിതം; അതുപോലെ മാനുശരഹീതികളും മറ്റും ആസ്ഥിതികളോടെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളോടും കൂടി പറഞ്ഞു തീർന്നവയാണ്.