ନାରଦାତ୍ପ୍ରାପ୍ତଵାଞ୍ଛକ୍ରଃ ଶକ୍ରାଦପି ପରାଶରଃ । ପରାଶରାତ୍ତତୋ ଵ୍ଯାସୋ ଵ୍ଯାସାଦପି ମଯା ଵିଭୋ
ନାରଦ ଏହା ଗ୍ରହଣ କଲେ, ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର (ଶକ୍ର) ଗ୍ରହଣ କରିଲେ; ଶକ୍ରରୁ ପରାଶର, ପରାଶରରୁ ବ୍ୟାସ; ଏବଂ ବ୍ୟାସରୁ, ହେ ରାଜା, ଆମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ପହଞ୍ଚିଛି।
ଏଵଂ ପରମ୍ପରାପ୍ରାପ୍ତଂ ପୁରାଣମିଦମୁତ୍ତମମ୍ । ଶୃଣୁ ତ୍ଵମପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମତ୍ସକାଶାତ୍ପରଂ ହିତମ୍
ଏହିଭଳି ଏହି ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରାଣ ଅନୁକ୍ରମେ ଗ୍ରହଣ ହୋଇଛି; ଶୁଣ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ମଧ୍ୟ — ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପକାରକର ଏବଂ ଶୋଧକଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳକର।
ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵ ପୁରାଣାନି ସଂଜ୍ଞେଯାନି ନରର୍ଷଭ । ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ସହସ୍ରାଣି ପ୍ରୋକ୍ତାନୀହ ମନୀଷିଭିଃ
ହେ ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ ମଣିଷ, ସମସ୍ତ ପୁରାଣକୁ ଏଭଳି କୁହାଯିବା ଉଚିତ; ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଏମାନେ ବାରେହଜର ଅଛନ୍ତି।
ପୁନର୍ଵୃଦ୍ଧିଂ ଗତାନୀହ ଆଖ୍ଯାନୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଵୃଷ । ଯଥା ସ୍କାନ୍ଦଂ ତଥା ଚେଦଂ ଭଵିଷ୍ଯଂ କୁରୁନନ୍ଦନ
ପୁଣି ମଧ୍ୟ, ହେ କୁରୁଜାତିର ପୁତ୍ର, ଏଠାରେ ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିସ୍ତାରର ଅନେକ କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକ କୁହାଯାଇଛି — ଏହିଠାରେ ସ୍କନ୍ଦ ଏବଂ ଶେଧାଙ୍କ କଥା ମଧ୍ୟ କହାଯିବ।
ସ୍କାନ୍ଦଂ ଶତସହସ୍ରଂ ତୁ ଲୋକାନାଂ ଜ୍ଞାତମେଵ ହି । ଭଵିଷ୍ଯମେତଦୃଷିଣା ଲକ୍ଷାର୍ଦ୍ଧଂ ସଂଖ୍ଯଯା କୃତମ୍
ସ୍କନ୍ଦକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ହଜାର ପ୍ରପଞ୍ଚର ଗଣନା ମନ୍ୟାଯାଏ; ଏହି ଆଗାମୀ ଗଳ୍ପକୁ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦଶହଜାର ଓ ଆଧାହଜାର ରୂପେ ରଚିଛନ୍ତି।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପୁରୁଷୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଇଦଂ ଫଲମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଋଦ୍ଧିର୍ଵୃଦ୍ଧିସ୍ତଥା ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ଭଵନ୍ତି ତସ୍ଯ ନିଶ୍ଚିତମ୍
ଭକ୍ତିକର ଶ୍ରବଣରେ ଏହାର ଫଳ ଲାଭ ହୁଏ: ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସମୃଦ୍ଧି, ବୃଦ୍ଧି ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ତାହାଙ୍କ ସହ ଆସିବ।
ସୁମନ୍ତୁରୁଵାଚ ଶୃଣୁଷ୍ଵେଦଂ ମହାବାହୋ ପୁରାଣଂ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଣମ୍ । ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ରାଜନ୍ପୁରୁଷୋ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯା
ସୁମନ୍ତୁ କହିଲେ: ଏବେ ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷଣୀୟ, ବହୁବଳା ପୁରାଣଟିକୁ ଶୁଣ; ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ବା ସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ପର୍ଵାଣି ଚାତ୍ର ଵୈ ପଞ୍ଚ କୀର୍ତିତାନି ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା । ପ୍ରଥମଂ କଥ୍ଯତେ ବ୍ରାହ୍ମଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ସ୍ମୃତମ୍
ସ୍ବଜାତ ରଚୟିତାଙ୍କରୁ ଉଦ୍ଧୃତ ପରମ୍ପରାରେ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର ପର୍ବ ବର୍ଣ୍ଣିତ: ପ୍ରଥମଟି Brāhma ପର୍ବ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି Vaiṣṇava ନାମକ।
ତୃତୀଯଂ ଶୈଵମାଖ୍ଯାତଂ ଚତୁର୍ଥଂ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ପଞ୍ଚମଂ ପ୍ରତିସର୍ଗାଖ୍ଯଂ ସର୍ଵଲୋକୈଃ ସୁପୂଜିତମ୍
ତୃତୀୟଟି Śaiva ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଚତୁର୍ଥଟି Tvaṣṭra ନାମକ, ଓ ପଞ୍ଚମଟି Pratisarga — ସମସ୍ତ ଲୋକେ ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଏତାନି ତାତ ପର୍ଵାଣି ଲକ୍ଷଣାନି ନିବୋଧ ମେ । ସର୍ଗଶ୍ଚ ପ୍ରତିସର୍ଗଶ୍ଚ ଵଂଶୋ ମନ୍ଵନ୍ତରାଣି ଚ
ହେ ପିତା, ଏହି ପର୍ବଗୁଡ଼ିକ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ମୋତେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର: ସୃଷ୍ଟି ଓ ପୁନର୍ସୃଷ୍ଟି, ବଂଶାବଳୀ ଓ ମନ୍ବନ୍ତର।
ଵଂଶାନୁଚରିତଂ ଚୈଵ ପୁରାଣଂ ପଞ୍ଚଲକ୍ଷଣମ୍ । ଚତୁର୍ଦଶଭିର୍ଵିଦ୍ଯାଭିର୍ଭୂଷିତଂ କୁରୁନନ୍ଦନ
ଏହିପୁରାଣ ରାଜାମାନଙ୍କର ବଂଶାବଳୀକୁ ବର୍ଣ୍ଣାଇଥାଏ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷଣଧର୍ମୀ; ଏହା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶାସ୍ତ୍ରଶାଖାର ସହିତ ଶୋଭିତ ଓ କୁରୁ ବଂଶଜଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟିତ।
ଅଙ୍ଗାନି ଚତୁରୋ ଵେଦା ମୀମାଂସା ନ୍ଯାଯଵିସ୍ତରଃ । ପୁରାଣଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ଵିଦ୍ଯା ହ୍ଯେତାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ଚାରିଟି ଅଙ୍ଗ ହେଲେ ବେଦ; ମୀମାଂସା ଓ ନ୍ୟାୟ ତାଙ୍କର ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା। ଏହି ପୁରାଣ ହେଉଛି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର, ଓ ଏହି ଚତୁର୍ଦଶ ଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମିଶାଇକରି ଜ୍ଞାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆଯୁର୍ଵେଦୋ ଧନୁର୍ଵେଦୋ ଗାନ୍ଧର୍ଵଶ୍ଚୈଵ ତେ ତ୍ରଯଃ । ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରଂ ଚତୁର୍ଥଂ ତୁ ଵିଦ୍ଯା ହ୍ଯଷ୍ଟାଦଶୈଵ ତାଃ
ଆୟୁର୍ବେଦ, ଧନୁର୍ବେଦ ଓ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଏହାର ତିନୋଟି କଳା; ଚତୁର୍ଥ ହେଉଛି Arthaśāstra — ଏଭଳିଭାବେ ଏହି ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶାଖାଗୁଡ଼ିକ ଗଣନା ହୁଏ।
ପ୍ରଥମଂ କଥ୍ଯତେ ସର୍ଗୋ ଭୂତାନାମିହ ସର୍ଵଶଃ । ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପାପନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଯାତି ଶାନ୍ତିମନୁତ୍ତମାମ୍
ପ୍ରଥମେ ସମସ୍ତ ସଜୀବର ସୃଷ୍ଟି (sarga) ବର୍ଣ୍ଣିତ; ଏହା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରେ।
ଜଗଦାସୀତ୍ପୁରା ତାତ ତମୋଭୂତମଲକ୍ଷଣମ୍ । ଅଵିଜ୍ଞେଯମତର୍କ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରସୁପ୍ତମିଵ ସର୍ଵଶଃ
ଦୀର୍ଘକାଳ ଧାରଣାରେ ପୃଥିବୀ ଅନୀଦ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲା — ଅନିର୍ବାଚ୍ୟ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ; ସମସ୍ତ କିଛି ଜଣାପଡ଼ିନଥିବା, ସାଧାରଣ ନ୍ୟାୟର ଆଡ଼ରେ ନ ସଂଜ୍ଞାତ ରହିଥିଲା।
ତତଃ ସ ଭଗଵାନୀଶୋ ହ୍ଯଵ୍ଯକ୍ତୋ ଵ୍ଯଞ୍ଜଯନ୍ନିଦମ୍ । ମହାଭୂତାନି ଵୃତ୍ତୌଜାଃ ପ୍ରୋତ୍ଥିତସ୍ତମନାଶନଃ
ତେବେ ପ୍ରଭୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବ, ଅନଙ୍କିତ ତାଙ୍କୁ ଗତଷ୍ଟ କରି ଏହାକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଲେ: ବଡ଼ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ଏକ କ୍ରମରେ ଉଦୟ ହୋଇଥିଲେ, ପ୍ରାଚୀନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଜ୍ୱଳିତ ଓ ନାଶ କରି।
ଯୋଽସାଵତୀନ୍ଦ୍ରିଯୋଽଗ୍ରାହ୍ଯଃ ସୂକ୍ଷ୍ମୋଽଵ୍ଯକ୍ତଃ ସନାତନଃ । ସର୍ଵଭୂତମଯୋଽଚିନ୍ତ୍ଯଃ ସ ଏଷ ସ୍ଵଯମୁତ୍ଥିତଃ
ସେଇ ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଅବିଜ୍ଞାତ, ନଜୁକ, ଅନାବିଜ୍ଞତ ଓ ଶାଶ୍ୱତ — ସମସ୍ତ ସଜୀବରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ଚିନ୍ତାରୁ ପାରେ ଅପର — ସେଇ ଆତ୍ମା ନିଜେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
ଯୋଽସୌ ଷଡ୍ଵିଂଶକୋ ଲୋକେ ତଥା ଯଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଭାସ୍କରଶ୍ଚ ମହାବାହୋ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଚ କଥ୍ଯତେ
ସେଉଁଟି ଯିଏ ପୃଥିବୀରେ କ୍ଷେପାଣ୍ଡ ଛବିରେ ବିଶେଷ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ; ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେଉଁକୁ ସୂର୍ୟ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ Brahman ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ କରାଯାଇଛି।
ସୋଽଭିଧ୍ଯାଯ ଶରୀରାତ୍ସ୍ଵାତ୍ସିସୃକ୍ଷୁର୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ । ଅତ ଏଵ ସସର୍ଜାଦୌ ତାସୁ ଵୀର୍ଯମଵାସୃଜତ୍
‘ଶରୀର’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ସ୍ତନ୍ତୁ (ଜୀବ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେପରି ପ୍ରାଥମିକ ସୃଷ୍ଟିରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଜୀବଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଦିଏଇଥିଲେ।
ଯସ୍ମାଦୁତ୍ପଦ୍ଯତେ ସର୍ଵଂ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷମ୍ । ବୀଜଂ ଶୁକ୍ରଂ ତଥା ରେତ ଉଗ୍ରଂ ଵୀର୍ଯଂ ଚ କଥ୍ଯତେ
ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ — ଦେବତା, ଦେବାଳୟ ଓ ମାନବ — ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି: ବୀଜ (bīja), ସ୍େକ୍ରାଳ ରସ (śukra), ଦଳ୍ପି ମତେ ତୀବ୍ର ଶୁକ୍ର (reṭa) ଓ ଶକ୍ତି (vīrya) ଏଭଳି ନାମାଭିଧାନ ମିଳେ।
ଵୀର୍ଯସ୍ଯୈତାନି ନାମାନି କଥିତାନି ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା । ତଦଣ୍ଡମଭଵଦ୍ଧୈମଂ ଜ୍ଵାଲାମାଲାକୁଲଂ ଵିଭୋ
ସ୍ୱଜାତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିର୍ଯ୍ୟକୁ ଯେ ନାମଗୁଡ଼ିକ ଦିଆଗଲା ସେଗୁଡ଼ିକ ଏହା ଥିଲା: ସେହି ବୀଜରୁ ଜନ୍ମ ହେଲା ବିଶାଳ ଅଗ୍ନି, ଯାହା ଅଗ୍ନିମାଳାର ସଦୃଶ ଉଦ୍ଗିରଣ କରିଲା।
ଯସ୍ମିଞ୍ଜଜ୍ଞେ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ । ସୁରଜ୍ଯେଷ୍ଠଶ୍ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଃ ପରମେଷ୍ଠୀ ପିତାମହଃ
ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଯେତେବେଳେ ଏହା ଜାଣିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କର ଠାକୁରଦା ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ — ଚତୁର୍ମୁଖୀ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସବୁଠୁ ବୃଦ୍ଧ, ମହାନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ପିତା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଗଲେ।
କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଃ ପୁରୁଷୋ ଵେଧାଃ ଶମ୍ଭୁର୍ନାରାଯଣସ୍ତଥା । ପର୍ଯାଯଵାଚକୈଃ ଶବ୍ଦୈରେଵ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରକୀର୍ତ୍ଯତେ
ସେକୁ ଖେତ୍ରଜ୍ଞ, ପୁରୁଷ, ଭେଦକ ନାମରେ ମନ୍ୟତା ମିଳେ; ସେହିପରି Śambhu ଓ Nārāyaṇa ବୋଲି ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ — Brahmā ଏହି ପରି ବିନିମୟ ନାମରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଅନ୍ତି।
ସଦା ମନୀଷିଭିସ୍ତାତ ଵିରଞ୍ଚିଃ କଞ୍ଜଜସ୍ତଥା । ଆପୋ ନାରା ଇତି ପ୍ରୋକ୍ତା ଆପୋ ଵୈ ନରସୂନଵଃ
ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ Virañci ଓ ପଦ୍ମଜ କହି ପ୍ରସଂସା କରନ୍ତି; ଜଳକୁ nārā କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟତଃ ଜଳ ପୁରୁଷଙ୍କର ପୁତ୍ର ଭଳି ଅଟୁଟ ନହୁଁ।
ତା ଯଦସ୍ଯାଯନଂ ପୂର୍ଵଂ ତେନ ନାରାଯଣଃ ସ୍ମୃତଃ । ଅରମିତ୍ଯେଵ ଶୀଘ୍ରାଯ ନିଯତାଃ କଵିଭିଃ କୃତାଃ
ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା, ପରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ Nārāyaṇa ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା; କବିମାନେ ସିଘ୍ର ଭିତରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ Arama ନାମଟି ରଚିଲେ।
ଆପ ଏଵାର୍ଣଵୀଭୂତ୍ଵା ସୁଶୀଘ୍ରାସ୍ତେନ ତା ନରାଃ । ଯତ୍ତତ୍କାରଣମଵ୍ଯକ୍ତଂ ନିତ୍ଯଂ ସଦସଦାତ୍ମକମ୍
ଜଳ ଯେପରି ମହାନ୍ଦାମ ନଦୀ ହୋଇଗଲା, ସେଇପରି ସେ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ସେହି ଅବସ୍ଥା ପାଇଲେ — ଯାହା ଅଦୃଶ୍ୟ, ନିରାକାର ଏବଂ ସତ୍ତା‑ଅସତ୍ତାର ସ୍ୱଭାବର ମୂଳକାରଣ।
ତଦ୍ଵିସୃଷ୍ଟଃ ସ ପୁରୁଷୋ ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମେତି କୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ । ଏଵଂ ସ ଭଗଵାନଣ୍ଡେ ତତ୍ତ୍ଵମେଵ ନିରୂପ୍ଯ ଵୈ
ଯେହି ମାନବ ଏଭଳି ଜଗତରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ Brahman ଭାବରେ ସୁଶୋଭିତ କରାଯାଇଛି; ସେଇ ପ୍ରକାରେ ପ୍ରଭୁ ଜଗତନ୍ଦ୍ରାଣ୍ଡରେ ଏହି ନିତିକୁ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ।
ଧ୍ଯାନମାସ୍ଥାଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତଦଣ୍ଡମକରୋଦ୍ଦ୍ଵିଧା । ଶକଲାଭ୍ଯାଂ ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦିଵଂ ଭୂମିଂ ଚ ନିର୍ମମେ
ଧ୍ୟାନ ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ରାଜା ତାହାର ବୀଜକୁ ଦୁଇଅଂଶରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ; ସେଇ ଭାଗଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ଅମର କରିଲେ।
ଅନ୍ତର୍ଵ୍ଯୋମ ଦିଶଶ୍ଚାଷ୍ଟୌ ଵାରୁଣଂ ସ୍ଥାନମେଵ ହି । ଊର୍ଧ୍ଵଂ ମହାନ୍ଗତୋ ରାଜନ୍ ସମନ୍ତାଲ୍ଲୋକଭୂତଯେ
ଆଠଟି ଆନ୍ତରିକ ଆକାଶ ଏବଂ ଦିଗମାନେ ଅଛନ୍ତି; Varuṇa ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ନିସ୍ଥାପିତ — ଉପରକୁ ସେ ବିଶାଳ ଭାବେ ଗତି କରିଲେ, ଜଗତକୁ ଘେରି ସେହି ଥାକିବା ପାଇଁ।
ମହତଶ୍ଚାପ୍ଯହଂକାରସ୍ତସ୍ମାଚ୍ଚ ତ୍ରିଗୁଣା ଅପି । ତ୍ରିଗୁଣା ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମାସ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧିଗମ୍ଯା ହି ଭାରତ
ସେଇ ବଡ଼ଜଣରୁ ଅହମ୍ (ଏଗୋ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏହିକାରଣରେ ତିନିଟି ଗୁଣ ରହିଛି — ଏହି ତିନି ଗୁଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁକ୍ଷ୍ମ ଓ ବିବେକରେ ମାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ, ହେ ଭାରତ।