ਦੁਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇ ਤੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਯਾਂ ਤਦ੍ਦੋਲਾਯਾਂ ਚ ਭਾਰ੍ਗਵ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ, ਤੇ ਉਸ ਝੂਲੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ,
ਦੋਲਾਸਮੀਪਮਾਗਤ੍ਯ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਰੁਚਿਰਾਨਨਾਮ੍
ਝੂਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਮੁਮੋਹ ਬਲਵਾਨ੍ਵੀਰੋ ਗੋਵਰ੍ਦ੍ਧਨ ਕਲਾਂਸ਼ਕਃ
ਗੋਵਰਧਨ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਵਾਲਾ ਉਹ ਤਾਕਤਵਰ ਵੀਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਮਦ੍ਗृਹਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਗਚ੍ਛ ਪਤ੍ਨੀ ਮਮ ਭਵਾਧੁਨਾ
"ਮੇਰੇ ਘਰ ਜਲਦੀ ਆ, ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਵਿਆਹਤਾ ਬਣ।"
ਕੁਲੀਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਵੀਰ ਵਹ੍ਨਿਕੁਣ੍ਡਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
"ਤੂੰ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ, ਵੱਡਾ ਵੀਰ ਹੈਂ, ਅੱਗ ਦੇ ਕੁੰਡ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੈਂ।"
ਤ੍ਵਦ੍ਯੋਗ੍ਯਾ ਭੂਪਤੇਃ ਕਨ੍ਯਾ ਚਂਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯ੍ਯਾਨ੍ਵਯਸ੍ਯ ਵੈ
"ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਹੀ ਤੇਰੇ ਜੋੜ ਦੀ ਹੈ।"
ਕਨ੍ਯਾਹਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਜਾਤੇਸ਼੍ਚ ਬਹ੍ਮਚਰ੍ਯ੍ਯਵ੍ਰਤੇ ਸ੍ਥਿਤਾ
"ਮੈਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਹਾਂ, ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤੀ ਦੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰੀ ਵ੍ਰਤ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹਾਂ।"
ਬਲਾਦ੍ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਨਾਰੀਂ ਪਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਹृਦਯੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਮੋਹਯਿਤ੍ਵਾ ਨृਪਸੁਤਂ ਸ ਦੇਵਃ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਯਯੌ
ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਛੂਹ ਲਿਆ; ਰਾਜਪੁੱਤ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਮਕਰਨ੍ਦਸ੍ਤੁ ਸਂਬੁਦ੍ਧੋ ਮਦਨਾਗ੍ਨਿਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ
ਮਕਰੰਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਜਗਾਇਆ ਤੇ ਤਪਾਇਆ ਸੀ,
ਤਤ੍ਸ੍ਨੇਹਕਾਤਰਂ ਭੂਪਂ ਮਕਰਂਦਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ 3.3.21.
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਮਕਰੰਦ, ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਹਾਵਤੀ ਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਤਤ੍ਰ ਕृष੍ਣਾਗृਹਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਮਹਾਵਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਨਗਰੀ ਵਿਚ, ਉਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਸੁਭਾਗਾ ਘਰ ਸੀ।
ਰੋਦਨਂ ਕੁਰ੍ਵਤੀ ਗਾਢਂ ਤਵ ਨਿਨ੍ਦਨਤਤ੍ਪਰਾ
ਉਹ ਉਥੇ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਤੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਆਗਮਿष੍ਯਤਿ ਵੈ ਵੀਰੋ ਬਲੈਸ੍ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਮਹਾਬਲ
ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਹਾਦਰ ਆਪਣੇ ਜਥੇ ਸਮੇਤ ਆਵੇਗਾ।
ਜਿਤੋ ਯੇਨ ਮਹਾਵੀਰਃ ਪਿਤृਵ੍ਯੋ ਲਹਰਸ੍ਤਵ
ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਭਰਾ ਮਹਾਬਲੀ ਲਹਰਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚੋ ਘੋਰਂ ਮਕਰਨ੍ਦੋ ਮਹੀਪਤਿਃ
ਇਹ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਮਕਰੰਦ
ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯਂ ਚ ਸਮਾਹੂਯ ਤ੍ਰਿਲਕ੍ਸ਼ਂ ਖਡ੍ਗਸਂਯੁਤਮ੍
ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ।
ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਸ੍ਤੁ ਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਬਲਖਾਨਿਮੁਵਾਚ ਤਤ੍ ਪਞ੍ਚਲਕ੍ਸ਼ਬਲੈਸ੍ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਮਯੂਰਨਗਰਂ ਯਯੌ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਪੰਜ ਲੱਖ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਮਯੂਰ ਨਗਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਈ।
ਸ਼ਤਘ੍ਨ੍ਯਃ ਪਞ੍ਚਸਾਹਸ੍ਰਾ ਗਜਾ ਦਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਕਾਃ ਉषਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਮਾਰ੍ਗੇ ਪਾਂਚਾਲਕੇ ਤਦਾ
ਉਥੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਗੋਲੇਬੰਦੀਆਂ ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀ ਸਨ; ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਧਾ ਹਫ਼ਤਾ ਟਿਕੇ।
ਮਕਰਂਦਸ੍ਤੁ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਨਿਭਲ੍ਲਕਰਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਕਰੰਦ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਡਿੱਗਾ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਦਾਤਯੋ ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ਤਘ੍ਨੀਵਹ੍ਨਿਮਾਦਦਨ੍ 3.3.21.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇਕ ਲੱਖ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਗੋਲੇਬੰਦੀਆਂ ਤੇ ਅੱਗ ਫੜ ਲਈ।
ਗ੍ਰਾਮਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਦ੍ਵਾਰੇ ਹਯਾਰੂਢਾਸ੍ਤਦਾ ਯਯੁਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਫੌਜ ਚਲ ਪਈ।
ਏਕਲਕ੍ਸ਼ਂ ਹਯਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਮਕਰਂਦਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਕ ਲੱਖ ਘੋੜੇ ਰਾਜਾ ਮਕਰੰਦ ਦੇ ਸਨ।
ਤਦਾ ਤੁ ਪਸ਼੍ਚਿਮਦ੍ਵਾਰੇ ਗਜਾ ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਕਾਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀ ਸਨ।
ਉष੍ਟ੍ਰ ਰਕ੍ਸ਼ਾ ਮਹਾਵੀਰਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਕਾਃ
ਉੱਥੇ ਚਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਉੱਠਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਬਹਾਦਰ ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਮਭੂਦ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਤੁਮੁਲਂ ਲੋਮਹਰ੍षਣਮ੍
ਉਥੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਜੰਗ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਤੁ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਸ਼੍ਚ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼
ਪਰ ਜੰਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੱਸ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
ਮਨੋਰਥਸ੍ਥਿਤੋ ਦੇਵਸ਼੍ਚਾਹ੍ਲਾਦਸ੍ਤੁ ਗਜਸ੍ਥਿਤਃ
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਮਨੋਰਥਾਂ ਦੀ ਰਥੀ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤਾ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਹਲਾਦ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸੀ।
ਸਤ੍ਸਰੁਂ ਖਡ੍ਗਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਚਕ੍ਰੁਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਮਹਾਵਧਮ੍
ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਹ੍ਨਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਬਲਵਾਨ੍ਵਾਜਿਨਂ ਚ ਸ਼ਿਲਾਮਯਮ੍
ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਪੱਥਰ ਦਾ ਘੋੜਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕृष੍ਣਾਂਸ਼ਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸ਼ੂਰਾ ਰੁਰੁਧੁਸ੍ਸਰ੍ਵਤੋਦਿਸ਼ਮ੍ 3.3.21.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮਸ਼ ਆਦਿਕ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ।