ਇਦਂ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਵਿਦੁषਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨੇਦਮਧ੍ਯੇਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਇਹ ਪਰਮ ਧਰਮ-ਕੋਡ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਨਤ ਨਾਲ, ਨਿਯਤ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿष੍ਯੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯੇਭ੍ਯ ਏਵ ਹਿ । ਅਧ੍ਯੇਤਵ੍ਯਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਂ ਵਿਨਾ । ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਮੇਵ ਸ਼ੂਦ੍ਰੇਣ ਨਾਧ੍ਯੇਤਵ੍ਯਂ ਕਦਾਚਨ
ਇਹ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਖਰਿਆਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਵਰਣਾਂ ਨੂੰ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਅਣ-ਕਸ਼ਤਰੀਏ ਦੁਆਰਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਦੇਵਾਰ੍ਚਾਂ ਪੁਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਸ਼੍ਚ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ । ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਮੇਵ ਸ਼ੂਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਤਥਾਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭਿਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਹੋਣ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ, ਓਹ ਵੀ ਦੁਵਾਰਜਨਾਂ ਵਾਂਗ।
ਸ਼੍ਰੌਤਂ ਸ੍ਮਾਰ੍ਤਂ ਹਿ ਵੈ ਧਰ੍ਮਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਸ੍ਮਿਨ੍ਨृਪੋਤ੍ਤਮ । ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛੂਦ੍ਰੈਰ੍ਵਿਨਾ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਨ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਕਥਞ੍ਚਨ
ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ, ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਬਿਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਦਾ ਉਪਾਇਆ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਇਦਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਧੀਯਾਨੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਃ । ਮਨੋਵਾਗ੍ਦੇਹਜੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮਦੋषੈਰ੍ਨ ਲਿਮ੍ਪਤੇ
ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਇਸ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਨਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਮਨ, ਵਾਕ ਅਤੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਅਸ਼ੋਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਚਾਪਿ ਯੇ ਰਾਜਨ੍ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵੈ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਯਃ । ਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਤਕੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਚ ਦਿਵਂ ਪ੍ਰਭੋ
ਸੰਮਤਿ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਰਾਜਾ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਹਾਗਰਾਮਿ (ਸਵਰਗ) ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਚ੍ਚਾਪਿ ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵਰ੍ਣਾਨ੍ਨृਪੋਤ੍ਤਮ । ਸ ਗੁਰੁਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਤਾਤ ਵਰ੍ਣਾਨਾਮਿਹ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਹਰੇਕ ਵਰਣ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਪਰਮੇਸ਼ ਪੁਰਬੀ ਰਾਜਾ, ਗੁਰੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਛੂਟ ਦੇ ਐਸਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ ਪੂਜ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਕਾਲੇषੁ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵਰ੍ਣੈਰ੍ਨਰਾਧਿਪ । ਪृਥਿਵੀਂ ਚ ਤਥੈਵੇਮਾਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਮੇਕੋऽਪਿ ਸੋऽਰ੍ਹਤਿ
ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਾਰਥਕ ਰਾਜਾ; ਕੇਵਲ ਉਹ ਹੀ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
ਇਦਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਿਦਂ ਬੁਦ੍ਧਿਵਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ । ਇਦਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਂ ਸਤਤਮਿਦਂ ਨਿਃਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਪਰਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਅਧਿਐਨ ਹੈ; ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਦਾ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਧਰ੍ਮੋऽਖਿਲੇਨੋਕ੍ਤੋ ਗੁਣਦੋषੌ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਪਿ ਵਰ੍ਣਾਨਾਮਾਚਾਰਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ
ਇਸ ਧਰਮ ਵਿਚ ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਣ-ਦੋਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਆਚਰਣ ਵੇਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ — ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਦੀਵ ਹੈ।
ਆਚਾਰਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਨਰੋਤ੍ਤਮ । ਤਸ੍ਮਾਦਸ੍ਮਿਨ੍ਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ਦ੍ਵਿਜਃ
ਆਚਾਰ (ਚਾਲ-ਚਲਨ) ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ ਸੁਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਮੁਤਾਬਕ ਬੋਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਐਸੇ ਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਵ-ਨਿਰੀਤ ਮੰਨਣ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰਾਦ੍ਵਿਚ੍ਯੁਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਨ ਵੇਦਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਆਚਾਰੇਣ ਚ ਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਫਲਭਾਕ੍ਸ੍ਮृਤਃ
ਜੋ ਬਰਾਹਮਣ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਤੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵੇਦ ਦੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੇ ਪਰਿਣਾਮਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮਾਚਾਰਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਮੁਨਯੋ ਗਤਿਮ੍ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਤਪਸੋ ਮੂਲਮਾਚਾਰਂ ਜਗृਹੁਃ ਪਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਦਚਾਰ ਨਾਲ ਨਿਆਤ ਮਹਿਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਖਤੀ-ਤਪ ਦਾ ਮੂਲ ਸਵੈ ਸਦਚਾਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਪਕੜ ਲਿਆ।
ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਮਾਨਵਾ ਰਾਜਨ੍ਨਾਚਾਰਂ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾ ਸਦਾ । ਏਵਮਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਰਾਣੇ ਤੁ ਆਚਾਰਸ੍ਯ ਤੁ ਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਦੀਵ ਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਆਚਾਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਅਤੇ ਵਰਣਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਾਨਿ ਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਾਨਿ ਪਣ੍ਡਿਤੈਃ । ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਸਂਸ੍ਕਾਰਵਿਧਿਰੁਤ੍ਤਮਃ । ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਚੇਤਿਹਾਸਸ੍ਯ ਵਿਧਾਨਂ ਕਥ੍ਯਤੇ ਨृਪ
ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾਸ੍ਮਿਨ੍ਕਥ੍ਯਤੇ ਰਾਜਨ੍ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਾਚਕਸ੍ਯ ਤੁ । ਵ੍ਰਤਚਰ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਾਃ ਸ੍ਨਾਤਕਸ੍ਯ ਪਰੋ ਵਿਧਿਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਭਾਸ਼ਣਕਰਤਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ, ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਫਰਜ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਨਾਤਕ ਲਈ ਯੋਗ ਆਚਰਣ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਦਾਰਾਦਿਗਮਨਂ ਚੈਵ ਵਿਵਾਹਾਨਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਪੁਂਸਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਰਾਜਨ੍ਯੋषਿਤਾਂ ਚਾਤ੍ਰ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਗ੍ਰਹਸਤਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਰਜ — ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ, ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ, ਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਆਦਿ — ਇੱਥੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਮਹਾਯਜ੍ਞਵਿਧਾਨਂ ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕਲ੍ਪਂ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ । ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਾਤ ਦੇਵਾਰ੍ਚਾਯਾਃ ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਾਗਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਦੀਵ ਯੋਜਨਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਹੇ ਪੁਤਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਸੌਖੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਵृਤ੍ਤੀਨਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚੈਵ ਸ੍ਨਾਤਕਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਚ । ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਚ ਸ਼ੌਚਂ ਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰੇਵ ਚ
ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਸਨਾਤਕ ਦੇ ਵ੍ਰਤ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਸੁਜਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿਆਗੀਆਂ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਯੋਗ ਹਾਲਤ—ਇਹ ਸਭ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਰ੍ਮਯੋਗਸ੍ਤਾਪਸ੍ਯਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਸਂਨ੍ਯਾਸ ਏਵ ਚ । ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮੋ ਹ੍ਯਖਿਲਃ ਕਾਰ੍ਯਾਣਾਂ ਚ ਵਿਨਿਰ੍ਣਯਃ
ਔਰਤ ਦਾ ਕਰਤੱਬ ਯੁਗਮਤਾ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰਤਾ ਹੈ; ਮੁਕਤੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਵਿਚ ਹੈ; ਰਾਜੇ ਲਈ ਸਾਰਾ ਧਰਮ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸਵਿਤੁਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ਾਮ੍ਪਤੇ । ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਇੱਥੇ ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਸਥਲਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਰਨਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਰਾਯਣ ਅਤੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਉਚਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਹਾਭਾਗ੍ਯਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪੁਸ੍ਤਕਸ੍ਯ ਚ । ਦੁਰ੍ਗਾਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਚੋਕ੍ਤਂ ਸਤ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਮਤੇ
ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਭਾਗੀਂਤਾ, ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਧੀਰ ਧਰਮੀ।
ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਸਂਵਿਧਾਨਂ ਚ ਧਰ੍ਮਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਸਯੋਰਪਿ । ਵਿਭਾਗਂ ਧਰ੍ਮਦ੍ਯੂਤਂ ਚ ਕਥਕਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ੋਧਨਮ੍
ਇੱਕ ਸੰਕੁਚਿਤ ਆਚਾਰ-ਸੰਹਿਤਾ (ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ) ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਦੇ ਲਾਗੂ ਨਿਯਮ, ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੇ ਵੰਡ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਧਿਕਰਣ ਰੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਯਸ਼ੂਦ੍ਰੋਪਚਾਰਂ ਚ ਸਂਕੀਰ੍ਣਾਨਾਂ ਚ ਸਂਭਵਮ੍ । ਆਪਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਚ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਧਿਂ ਤਥਾ
ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ, ਮਿਲੀ ਜੁਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਉਦਭਵ, ਆਪਤਕਾਲੀਨ ਕਰਤੱਬ ਅਤੇ ਵਰਣਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਂਧ੍ਯਾਵਿਧਿਂ ਪ੍ਰੇਤਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਸ੍ਨਾਨਤਰ੍ਪਣਯੋਰ੍ਵਿਧਿਮ੍ । ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਵਿਧਿਂ ਚਾਪਿ ਤਥਾ ਭੋਜ੍ਯਵਿਧਿਂ ਨृਪ
ਸੰਧਿਆ ਕਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਮ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਦੇ ਰਸਮਾਂ, ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਅਭਿਸੇਕ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਕਰਮ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਭੋਜਨ-ਨਿਯਮ ਇਥੇ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਸ੍ਯ ਚਰਣਵ੍ਯੂਹਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸਂਸਾਰਗਮਨਂ ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਕਰ੍ਮਸਮ੍ਭਵਮ੍
ਦੰਦੂਕ (ਦੰਦੁਕਾ) ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਬੈਠਣ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਰਿਵ੍ਰਿੱਧੀ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨੈਃਸ਼੍ਰੇਯਸਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਚ ਗੁਣਦੋषਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਦਾਰਾਣਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਪਾਤ੍ਰਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਕਰਤੱਬਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉੱਤਮ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਧਨ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਂਕਣੀ, ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਚਾਪਿ ਗਰ੍ਭਸ੍ਯ ਤਥਾ ਕਰ੍ਮਫਲਂ ਨृਪ । ਜਾਤਿਧਰ੍ਮਾਨ੍ਕੁਲਧਰ੍ਮਾਨ੍ਵੇਦਧਰ੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਭ੍ਰੂਣ ਦੀ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਤੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸੰਸਾਰੀ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਵੈਤਾਨਵ੍ਰਤਿਕਾਨਾਂ ਚ ਤਥਾਸੌ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਾਨ੍ਵਿਭੁਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕੁਰੁਕੁਲਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ਼ਂਕਰਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਤਾਨਾ ਵਰਤਨਹਾਰਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੁਰੂ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ।
ਸ਼ਂਕਰੇਣ ਤਥਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਕਥਿਤਂ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ । ਵਿष੍ਣੁਨਾਪਿ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਨਾਰਦਾਯ ਮਹੀਪਤੇ
ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਕੁਰੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਉਪਜ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ; ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਬਾਰੇ ਇਹ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।