षट् रजस्संयुक्तानि स्मर्यन्ते, वीर्यकृत्यैः यज्ञकर्मैश्च संसारमध्ये प्रसिद्धानि। तत्र आग्नेयः आङ्गिरसः उत्पन्नः, उत्तमं भविष्यम् महादेवेन लोकहिताय रचितम्। षट् तामसानि च ज्ञातैः स्मर्यन्ते, शक्तिधर्मनिष्ठानि। यदा भयानकः कलियुगः पृथिव्यां आगतः, तदा विक्रमः नाम राजा आसीत्। तस्मिन्काले नैमिषारण्यवासिनः सर्वे ऋषयः, सूतस्य मुखात् अष्टादश उपपुराणानि श्रवणाय समागताः। एतानि वचनानि श्रुत्वा, धर्मनिष्ठः कृष्णांशः ब्राह्मणेभ्यः गौः सुवर्णवस्तूनि च दत्तवान्। तदा शोभा नाम भिक्षुकवधू, गर्वमदन्विता, रुद्रस्य दैत्यसेवकं वीरं चिन्तयन्ती, मायारूपेण उत्पन्ना। सा स्वर्णवतीं देवीं दृष्ट्वा, शोभायाः जातया मायया, तस्याः वामभागं छित्वा, तं हर्षयित्वा, स्वगृहं गन्तुम् उद्युक्ता। तदा सा गणिका, पश्चात्तापेन ग्रस्ताः, श्रेष्ठानि भूषणानि यत्नेन गुप्त्वा, कपटेन बाह्लीकदेशं प्रस्थितवती। कल्पतीर्थे आगत्य, नेत्रसिंहात् पुनर्जाता। ततः सा कृष्णांशं प्रति उवाच—"गच्छ गच्छ, वीर्यवान्।" "वीर, मया निर्मितं औषधं मुखेन गृहाण।" एतद् श्रुत्वा, तदनुसारं कृतवान् कृष्णांशः सर्वजनमोहकः। सा गणिका, कामकारकं वीरं दृष्ट्वा, असफलत्वेन दुःखितवती, बहु विलप्य रोदितवती। भूषणानि सर्वाणि संगृह्य, निर्भयम् उक्तवान्—"मम सहरो नाम भ्राता, जीवितसमा प्रियः। अतः, सुभगे, तव शरणं प्राप्तवती।" सा स्वस्य उद्देश्यं तस्मै प्रकटयामास। तदा दयालुः कृष्णांशः, स्निग्धं वचनम् उक्तवान्—"वीर, शुभं औषधं तव मुखे एव अस्ति।" एवमुक्त्वा, सा तं धनं तस्मै दत्तवती, कामग्रस्तं कृष्णांशं गृहे स्थाप्य, पिंजरे स्थापयामास। बाह्लीकदेशे, शुभे सरट्टनगरे, मध्यरात्रौ तं पुरुषरूपं कृतवती। तं रूपं दृष्ट्वा, कृष्णांशः तां जगदम्बिकाम् अभिज्ञातवान्। तदा, स्वेदयुक्ता सा, उत्तमं कृष्णांशं त्यक्तवती। ततः स्वर्णवती देवी, विष्णोः मायया जागृता, योगनिष्ठं कृष्णांशं शुकरूपेण अपश्यत्। तस्मिन्नेव क्षणे, गणिका पुनः सुन्दरं रूपं धारयामास। "प्रियजीवितनाथ, कामग्रस्तां मां स्वीकुरु," इति सा उक्तवती। एवमुक्त्वा, सः तां प्रति अभाषत्—"मम वचनं शृणु, सुन्दरी। धर्मपत्नीं पुरुषः यथासमयं संगच्छति, तदा पापं न भवति; परस्त्रीसंगः तु नरकाय ज्ञेयः।" एतत् श्रुत्वा, सा प्रत्युवाच—"विश्वामित्रेण कश्चन पण्डितः नरकं न गतः; अतः, कामयुक्तां मां भुङ्क्ष्व।" पुनः, कृष्णांशः उक्तवान्—"तपशक्त्या पापं नष्टम्।" स्त्री पुरुषस्य अर्धशरीरा, विशेषतः मैथुनकाले। तस्याः मुखस्य अग्रभागात् 'ऋच्' शब्द उत्पन्नः, अतः सनातनं ऋग्वेदः जातः। पृष्ठभागात् 'यश्' शब्दः सामवेदसम्बन्धीः, शुद्धः शब्दः अथर्ववेदसम्बन्धीः। पञ्चमभागात् संसारकारकाणि वचनानि उत्पन्नानि। तान् त्यक्त्वा, शुद्धात्मा, चतुर्वेदपरायणः तिष्ठति।