ന മേ ഽസ്തി ബന്ധുഭിഃ കിംചിത് കൃത്യം സുരവരേശ്വര തഥാ കുരു മഹാദേവ യഥാഹം സുഖമ് ആപ്നുയാമ്
എനിക്ക് ബന്ധുക്കളുമായി ഒന്നും ചെയ്യാനില്ല, ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവേ. ഞാൻ സന്തോഷം അനുഭവിക്കാനായി, മഹാദേവാ, നീ ഇഷ്ടം പോലെ ചെയ്യുക.
ശ്രുത്വാ സ ദേവ്യാ വചനം സുരേശസ് തസ്യാഃ പ്രിയാര്ഥേ സ്വഗിരിം വിഹായ ജഗാമ മേരും സുരസിദ്ധസേവിതം ഭാര്യാസഹായഃ സ്വഗണൈശ് ച യുക്തഃ
ദേവിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, അവളെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ദേവന്മാരുടെ പ്രഭു തന്റെ പർവതം വിട്ട്, ഭാര്യയെയും അനുയായികളെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും ആരാധിക്കുന്ന മേരുപർവതത്തിലേക്ക് പോയി.
പ്രാചേതസസ്യ ദക്ഷസ്യ കഥം വൈവസ്വതേ ഽന്തരേ വിനാശമ് അഗമദ് ബ്രഹ്മന് ഹയമേധഃ പ്രജാപതേഃ
പ്രചേതസിന്റെ മകനായ ദക്ഷന്റെ അശ്വമേധയാഗം വൈവസ്വതന്റെ കാലത്ത് എങ്ങനെ നശിച്ചു, ബ്രഹ്മനേ, പ്രജാപതിയേ, അതു പറയൂ.
ദേവ്യാ മന്യുകൃതം ബുദ്ധ്വാ ക്രുദ്ധഃ സര്വാത്മകഃ പ്രഭുഃ കഥം വിനാശിതോ യജ്ഞോ ദക്ഷസ്യാമിതതേജസഃ മഹാദേവേന രോഷാദ് വൈ തന് നഃ പ്രബ്രൂഹി വിസ്തരാത്
ദേവിയുടെ കോപമാണ് കാരണം എന്ന് മനസ്സിലാക്കി, സർവ്വാത്മാവായ പ്രഭു കോപിച്ചു. മഹാദേവൻ ദക്ഷന്റെ മഹത്തായ യാഗം എങ്ങനെ നശിപ്പിച്ചു, അതു വിശദമായി പറയൂ.
വര്ണയിഷ്യാമി വോ വിപ്രാ മഹാദേവേന വൈ യഥാ ക്രോധാദ് വിധ്വംസിതോ യജ്ഞോ ദേവ്യാഃ പ്രിയചികീര്ഷയാ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ദേവിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ മഹാദേവൻ കോപത്തോടെ യാഗം എങ്ങനെ നശിപ്പിച്ചു എന്ന് ഞാൻ നിങ്ങളോട് വിശദമായി പറയും.
പുരാ മേരോര് ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ ശൃങ്ഗം ത്രൈലോക്യപൂജിതമ് ജ്യോതിഃസ്ഥലം നാമ ചിത്രം സര്വരത്നവിഭൂഷിതമ്
പണ്ടു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളും ആരാധിക്കുന്ന, ജ്യോതിഷ്ഥലമെന്ന പേരിൽ, എല്ലാ രത്നങ്ങളും അലങ്കരിച്ച മേരുപർവതത്തിന്റെ ഒരു ശിഖരം ഉണ്ടായിരുന്നു.
അപ്രമേയമ് അനാധൃഷ്യം സര്വലോകനമസ്കൃതമ് തത്ര ദേവോ ഗിരിതടേ സര്വധാതുവിചിത്രിതേ
അത് അളക്കാനാവാത്തതും ജയിക്കാനാവാത്തതും എല്ലാ ലോകങ്ങളും വന്ദിക്കുന്നതുമായിരുന്നു. അവിടെ പർവതശൃംഗത്തിൽ, വിവിധ ധാതുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ദേവൻ ഇരുന്നു.
പര്യങ്ക ഇവ വിസ്തീര്ണ ഉപവിഷ്ടോ ബഭൂവ ഹ ശൈലരാജസുതാ ചാസ്യ നിത്യം പാര്ശ്വസ്ഥിതാഭവത്
വിസ്തൃതമായ ഒരു കട്ടിലുപോലെ ദേവൻ ഇരുന്നു; പർവതരാജന്റെ മകളും എപ്പോഴും അവന്റെ പക്കൽ നിന്നു.
ആദിത്യാശ് ച മഹാത്മാനോ വസവശ് ച മഹൌജസഃ തഥൈവ ച മഹാത്മാനാവ് അശ്വിനൌ ഭിഷജാം വരൌ
മഹാത്മാക്കളായ ആദിത്യന്മാരും, മഹാശക്തിയുള്ള വസുക്കളും, അതുപോലെ മഹാത്മാക്കളായ അശ്വിനീദേവന്മാരും, വൈദ്യന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തഥാ വൈശ്രവണോ രാജാ ഗുഹ്യകൈഃ പരിവാരിതഃ യക്ഷാണാമ് ഈശ്വരഃ ശ്രീമാന് കൈലാസനിലയഃ പ്രഭുഃ
അത് പോലെ, ഗുഹ്യകന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, യക്ഷന്മാരുടെ ഇശ്വരനും, കൈലാസത്തിൽ വസിക്കുന്ന വൈശ്രവണ രാജാവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഉപാസതേ മഹാത്മാനമ് ഉശനാ ച മഹാമുനിഃ സനത്കുമാരപ്രമുഖാസ് തഥൈവ പരമര്ഷയഃ
മഹാമുനിയായ ഉശനാസും, സനത്കുമാരൻമാരും, പ്രധാനമുനിമാരും ആ മഹാത്മാവിനെ ആരാധിച്ചു.
അങ്ഗിരഃപ്രമുഖാശ് ചൈവ തഥാ ദേവര്ഷയോ ഽപി ച വിശ്വാവസുശ് ച ഗന്ധര്വസ് തഥാ നാരദപര്വതൌ
അംഗിരസ്മുനിമാരും, ദേവർഷിമാരും, വിശ്വാവസു എന്ന ഗന്ധർവനും, നാരദനും പർവതനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അപ്സരോഗണസംഘാശ് ച സമാജഗ്മുര് അനേകശഃ വവൌ സുഖശിവോ വായുര് നാനാഗന്ധവഹഃ ശുചിഃ
അനവധി അപ്സരസ്മാരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അവിടെ എത്തിയിരുന്നു; വിവിധ സുഗന്ധങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന, ശുഭമായ, സുഖകരമായ കാറ്റ് വീശി.
സര്വര്തുകുസുമോപേതഃ പുഷ്പവന്തോ ഽഭവന് ദ്രുമാഃ തഥാ വിദ്യാധരാഃ സാധ്യാഃ സിദ്ധാശ് ചൈവ തപോധനാഃ
എല്ലാ ঋതുക്കളിലെയും പൂക്കളാൽ വൃക്ഷങ്ങൾ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു; അതുപോലെ വിദ്യാധരന്മാരും, സാധ്യന്മാരും, സിദ്ധന്മാരും, തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
മഹാദേവം പശുപതിം പര്യുപാസത തത്ര വൈ ഭൂതാനി ച തഥാന്യാനി നാനാരൂപധരാണ്യ് അഥ
അവിടെ മഹാദേവനെയും പശുബന്ധുവായ ഭഗവാനെയും വിവിധരൂപങ്ങളിലുള്ള മറ്റു ഭൂതങ്ങളെയും ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
രാക്ഷസാശ് ച മഹാരൌദ്രാഃ പിശാചാശ് ച മഹാബലാഃ ബഹുരൂപധരാ ധൃഷ്ടാ നാനാപ്രഹരണായുധാഃ
അവിടെ അതിക്രൂരരായ രാക്ഷസന്മാരും മഹാബലശാലികളായ പിശാചുകളും ധൈര്യത്തോടെ പലവിധ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച് വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വച്ചവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദേവസ്യാനുചരാസ് തത്ര തസ്ഥുര് വൈശ്വാനരോപമാഃ നന്ദീശ്വരശ് ച ഭഗവാന് ദേവസ്യാനുമതേ സ്ഥിതഃ
ദേവന്റെ അനുചിതന്മാർ അഗ്നിപോലെ പ്രകാശിച്ച് അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു; ഭഗവാൻ നന്ദീശ്വരനും ദേവന്റെ അനുമതിയോടെ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പ്രഗൃഹ്യ ജ്വലിതം ശൂലം ദീപ്യമാനം സ്വതേജസാ ഗങ്ഗാ ച സരിതാം ശ്രേഷ്ഠാ സര്വതീര്ഥജലോദ്ഭവാ
സ്വന്തം തേജസ്സിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന ജ്വലിച്ച കുന്തം പിടിച്ചുകൊണ്ടു, എല്ലാ തീർത്ഥജലങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ഗംഗയും, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായവളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പര്യുപാസത തം ദേവം രൂപിണീ ദ്വിജസത്തമാഃ ഏവം സ ഭഗവാംസ് തത്ര പൂജ്യമാനഃ സുരര്ഷിഭിഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, രൂപവതിയായ അവൾ ആ ദേവനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു; അങ്ങനെ ഭഗവാൻ അവിടെ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും ചേർന്ന് ആദരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ദേവൈശ് ച സുമഹാഭാഗൈര് മഹാദേവോ വ്യതിഷ്ഠത കസ്യചിത് ത്വ് അഥ കാലസ്യ ദക്ഷോ നാമ പ്രജാപതിഃ
മഹാഭാഗ്യശാലികളായ ദേവന്മാരോടൊപ്പം മഹാദേവൻ അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു; അപ്പോൾ ഒരു സമയത്ത് ദക്ഷൻ എന്ന പ്രജാപതി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
പൂര്വോക്തേന വിധാനേന യക്ഷ്യമാണോ ഽഭ്യപദ്യത തതസ് തസ്യ മഖേ ദേവാഃ സര്വേ ശക്രപുരോഗമാഃ
മുൻപ് പറഞ്ഞ രീതിയിൽ യാഗം നടത്താൻ ദക്ഷൻ തീരുമാനിച്ചു; പിന്നെ അവന്റെ യാഗത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാർ എല്ലാം കൂടി.
സ്വര്ഗസ്ഥാനാദ് അഥാഗമ്യ ദക്ഷമ് ആപേദിരേ തഥാ തേ വിമാനൈര് മഹാത്മാനോ ജ്വലദ്ഭിര് ജ്വലനപ്രഭാഃ
സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നിറങ്ങി, മഹാത്മാക്കളായ അവർ ദക്ഷനെ സമീപിച്ചു; അഗ്നിപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള വിമാനങ്ങളിൽ അവർ അവിടെ എത്തി.
ദേവസ്യാനുമതേ ഽഗച്ഛന് ഗങ്ഗാദ്വാരമ് ഇതി ശ്രുതിഃ ഗന്ധര്വാപ്സരസാകീര്ണം നാനാദ്രുമലതാവൃതമ്
ദേവന്റെ അനുമതിയോടെ അവർ ഗംഗയുടെ വാതിലിലേക്ക് പോയി, കഥാപരമ്പരയിൽ പറയുന്നതുപോലെ, ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും നിറഞ്ഞു, വിവിധ വൃക്ഷലതകളാൽ മൂടപ്പെട്ട സ്ഥലമായിരുന്നു അത്.
ഋഷിസിദ്ധൈഃ പരിവൃതം ദക്ഷം ധര്മഭൃതാം വരമ് പൃഥിവ്യാമ് അന്തരിക്ഷേ ച യേ ച സ്വര്ലോകവാസിനഃ
ഋഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും ചുറ്റിപ്പറ്റി, ധർമ്മത്തെ ഏറ്റവും നല്ലവൻ ആയ ദക്ഷൻ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഭൂമിയിലും ആകാശത്തിലും സ്വർഗ്ഗലോകത്തും വസിക്കുന്നവർ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സര്വേ പ്രാഞ്ജലയോ ഭൂത്വാ ഉപതസ്ഥുഃ പ്രജാപതിമ് ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാഃ സാധ്യാഃ സര്വേ മരുദ്ഗണാഃ
എല്ലാവരും കൈകൂപ്പി പ്രണാമത്തോടെ പ്രജാപതിയെ സമീപിച്ചു; ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, സാദ്ധ്യർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിഷ്ണുനാ സഹിതാഃ സര്വ ആഗതാ യജ്ഞഭാഗിനഃ ഊഷ്മപാ ധൂമപാശ് ചൈവ ആജ്യപാഃ സോമപാസ് തഥാ
വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം യാഗഫലഭോക്താക്കളായ എല്ലാവരും എത്തി; ഊഷ്മപന്മാർ, ധൂമപന്മാർ, ആജ്യപന്മാർ, സോമപന്മാർ എന്നിവരും അവരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.
അശ്വിനൌ മരുതശ് ചൈവ നാനാദേവഗണൈഃ സഹ ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവോ ഭൂതഗ്രാമാസ് തഥൈവ ച
അശ്വിനീദേവന്മാരും മരുത്ഗണങ്ങളും വിവിധ ദേവഗണങ്ങളോടൊപ്പം, മറ്റു അനേകം ഭൂതഗണങ്ങളും അങ്ങനെ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ജരായുജാണ്ഡജാശ് ചൈവ തഥൈവ സ്വേദജോദ്ഭിദഃ ആഗതാഃ സത്ത്രിണഃ സര്വേ ദേവാഃ സ്ത്രീഭിഃ സഹര്ഷിഭിഃ
ഗർഭത്തിൽ, മുട്ടയിൽ, ചുരുണ്ട ചൊറിയിൽ, മുളയിൽ ജനിച്ചവരും, യാഗം ചെയ്യുന്നവരും, ദേവന്മാരും, സ്ത്രീകളും, ഋഷിമാരും എല്ലാം അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.
വിരാജന്തേ വിമാനസ്ഥാ ദീപ്യമാനാ ഇവാഗ്നയഃ താന് ദൃഷ്ട്വാ മന്യുനാവിഷ്ടോ ദധീചിര് വാക്യമ് അബ്രവീത്
അവർ വിമാനങ്ങളിൽ ഇരുന്നു അഗ്നിപോലെ പ്രകാശിച്ചു; അവരെ കണ്ട ദധീചി കോപത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അപൂജ്യപൂജനേ ചൈവ പൂജ്യാനാം ചാപ്യ് അപൂജനേ നരഃ പാപമ് അവാപ്നോതി മഹദ് വൈ നാത്ര സംശയഃ
അർഹതക്കാർക്ക് ആദരവ് കാണിക്കാതെയും അർഹതയില്ലാത്തവരെ ആദരിക്കയാലും മനുഷ്യൻ വലിയ പാപം ചെയ്യുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.