ഉപാംശുവ്രതമ് ആസ്ഥായ ദീക്ഷാം ദ്വാദശവാര്ഷികീമ് പിതുര് നിയോഗാദ് അവസത് തസ്മിന് വനഗതേ നൃപേ
ഉപാംശുവ്രതം സ്വീകരിച്ച് പന്ത്രണ്ട് വർഷം ദീക്ഷയോടെ, രാജാവ് കാട്ടിൽ കഴിയുമ്പോൾ പിതാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം അവൻ അവിടെ താമസിച്ചു.
അയോധ്യാം ചൈവ രാജ്യം ച തഥൈവാന്തഃപുരം മുനിഃ യാജ്യോപാധ്യായസംയോഗാദ് വസിഷ്ഠഃ പര്യരക്ഷത
അയോധ്യയും രാജ്യവും അകത്തളവും വസിഷ്ഠമുനി യാജകന്മാരുടെയും ഉപാധ്യായന്മാരുടെയും സഹായത്തോടെ സംരക്ഷിച്ചു.
സത്യവ്രതസ് തു ബാല്യാച് ച ഭാവിനോ ഽര്ഥസ്യ വൈ ബലാത് വസിഷ്ഠേ ഽഭ്യധികം മന്യും ധാരയാമ് ആസ നിത്യശഃ
പക്ഷേ, ബാല്യവും ഭാവിയിലെ പ്രവൃത്തി ശക്തിയും മൂലം, സത്യവ്രതൻ വസിഷ്ഠനോടു എപ്പോഴും കൂടുതലായ ക്രോധം മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചു.
പിത്രാ ഹി തം തദാ രാഷ്ട്രാത് ത്യജ്യമാനം പ്രിയം സുതമ് നിവാരയാമ് ആസ മുനിര് ബഹുനാ കാരണേന ന
പിതാവാൽ പ്രിയപ്പെട്ട മകൻ രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അനേകം കാരണങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, വസിഷ്ഠമുനി അവനെ തടയാൻ ശ്രമിച്ചില്ല.
പാണിഗ്രഹണമന്ത്രാണാം നിഷ്ഠാ സ്യാത് സപ്തമേ പദേ ന ച സത്യവ്രതസ് തസ്മാദ് ധതവാന് സപ്തമേ പദേ
വിവാഹമന്ത്രങ്ങൾ പൂർത്തിയാകുന്നത് ഏഴാമത്തെ പടിയിലാണ്. എന്നാൽ സത്യവ്രതൻ അതു പാലിച്ചില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് അവനെ ഏഴാം പടിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ചത്.
ജാനന് ധര്മം വസിഷ്ഠസ് തു ന മാം ത്രാതീതി ഭോ ദ്വിജാഃ സത്യവ്രതസ് തദാ രോഷം വസിഷ്ഠേ മനസാകരോത്
ധർമ്മം അറിയാമായിരുന്ന വസിഷ്ഠൻ എന്നെ രക്ഷിച്ചില്ല, ദ്വിജന്മാരേ! അപ്പോൾ സത്യവ്രതൻ മനസ്സിൽ വസിഷ്ഠനോടു കോപം തോന്നി.
ഗുണബുദ്ധ്യാ തു ഭഗവാന് വസിഷ്ഠഃ കൃതവാംസ് തഥാ ന ച സത്യവ്രതസ് തസ്യ തമ് ഉപാംശുമ് അബുധ്യത
വസിഷ്ഠൻ ഭഗവാൻ ഗുണബോധത്തോടെ അങ്ങനെ ചെയ്തു. എന്നാൽ സത്യവ്രതൻ അവന്റെ മൗനസൂചന മനസ്സിലാക്കിയില്ല.
തസ്മിന്ന് അപരിതോഷശ് ച പിതുര് ആസീന് മഹാത്മനഃ തേന ദ്വാദശ വര്ഷാണി നാവര്ഷത് പാകശാസനഃ
അവന്റെ മഹാത്മാവായ പിതാവിന്റെ അസന്തോഷം മൂലം പന്ത്രണ്ട് വർഷം മഴ പെയ്തില്ല.
തേന ത്വ് ഇദാനീം വിഹിതാം ദീക്ഷാം താം ദുര്വഹാം ഭുവി കുലസ്യ നിഷ്കൃതിര് വിപ്രാഃ കൃതാ സാ വൈ ഭവേദ് ഇതി
ഇപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ സ്വീകരിച്ച ഈ കഠിന വ്രതം കുടുംബത്തിനായി പ്രായശ്ചിത്തമായി ചെയ്തതാണ്, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, അതിനാൽ അത് ഫലപ്രദമായിരിക്കും.
ന തം വസിഷ്ഠോ ഭഗവാന് പിത്രാ ത്യക്തം ന്യവാരയത് അഭിഷേക്ഷ്യാമ്യ് അഹം പുത്രമ് അസ്യേത്യ് ഏവംമതിര് മുനിഃ
പിതാവാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടും വസിഷ്ഠൻ ഭഗവാൻ അവനെ തടഞ്ഞില്ല. 'ഞാൻ തന്നെ അവന്റെ മകനെ അഭിഷേകം ചെയ്യും' എന്നായിരുന്നു മുനിയുടെ മനസ്സിൽ.
സ തു ദ്വാദശ വര്ഷാണി താം ദീക്ഷാമ് അവഹദ് ബലീ അവിദ്യമാനേ മാംസേ തു വസിഷ്ഠസ്യ മഹാത്മനഃ
അവൻ ശക്തിയോടെ ആ വ്രതം പന്ത്രണ്ട് വർഷം സഹിച്ചു, വലിയ ആത്മാവായ വസിഷ്ഠന് മാംസം ലഭിക്കാതിരുന്നിട്ടും.
സര്വകാമദുഘാം ദോഗ്ധ്രീം സ ദദര്ശ നൃപാത്മജഃ താം വൈ ക്രോധാച് ച മോഹാച് ച ശ്രമാച് ചൈവ ക്ഷുധാന്വിതഃ
രാജകുമാരൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന ഒരു പശുവിനെ കണ്ടു. കോപം, മോഹം, ക്ഷീണം, വിശപ്പ് എന്നിവകൊണ്ട് അവൻ അവളെ പിടിച്ചു.
ദേശധര്മഗതോ രാജാ ജഘാന മുനിസത്തമാഃ തന്മാംസം സ സ്വയം ചൈവ വിശ്വാമിത്രസ്യ ചാത്മജാന്
ദേശചാരപ്രകാരം രാജാവ് ആ പശുവിനെ കൊല്ലുകയും, സ്വയം വിശ്വാമിത്രന്റെ മക്കളോടൊപ്പം ആ മാംസം ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ഭോജയാമ് ആസ തച് ഛ്രുത്വാ വസിഷ്ഠോ ഽപ്യ് അസ്യ ചുക്രുധേ
അവൻ അവരെ ആ മാംസം ഭക്ഷിപ്പിച്ചു; അത് കേട്ടപ്പോൾ വസിഷ്ഠനും അവനോടു കോപം തോന്നി.
പാതയേയമ് അഹം ക്രൂര തവ ശങ്കുമ് അസംശയമ് യദി തേ ദ്വാവ് ഇമൌ ശങ്കൂ ന സ്യാതാം വൈ കൃതൌ പുനഃ
നിനക്ക് ഈ രണ്ട് ശങ്കുകൾ വീണ്ടും ഉണ്ടാകാതിരുന്നില്ലെങ്കിൽ, ക്രൂരനേ, ഞാൻ ഈ ശങ്കു കൊണ്ട് നിന്നെ തീർച്ചയായും താഴെ വീഴ്ത്തും.
പിതുശ് ചാപരിതോഷേണ ഗുരുദോഗ്ധ്രീവധേന ച അപ്രോക്ഷിതോപയോഗാച് ച ത്രിവിധസ് തേ വ്യതിക്രമഃ
നിന്റെ പിതാവിന്റെ അസന്തോഷം, ഗുരുവിന്റെ പശുവിനെ കൊല്ലൽ, ശുദ്ധീകരിക്കാത്തത് ഭക്ഷിച്ചത് — ഇതു മൂന്നു തെറ്റുകളാണ് നീ ചെയ്തത്.
ഏവം ത്രീണ്യ് അസ്യ ശങ്കൂനി താനി ദൃഷ്ട്വാ മഹാതപാഃ ത്രിശങ്കുര് ഇതി ഹോവാച ത്രിശങ്കുസ് തേന സ സ്മൃതഃ
അവന്റെ മൂന്നു ശങ്കുകൾ കണ്ട മഹാതപസ്സുകാരൻ അവനെ 'ത്രിശങ്കു' എന്നു വിളിച്ചു. അങ്ങനെ അവൻ ത്രിശങ്കു എന്നായി അറിയപ്പെട്ടു.
വിശ്വാമിത്രസ്യ ദാരാണാമ് അനേന ഭരണം കൃതമ് തേന തസ്മൈ വരം പ്രാദാന് മുനിഃ പ്രീതസ് ത്രിശങ്കവേ
വിശ്വാമിത്രന്റെ ഭാര്യമാർക്ക് അവൻ സംരക്ഷണം നൽകിയതുകൊണ്ട്, സന്തുഷ്ടനായ മുനി ത്രിശങ്കുവിന് ഒരു വരം നൽകി.
ഛന്ദ്യമാനോ വരേണാഥ വരം വവ്രേ നൃപാത്മജഃ സശരീരോ വ്രജേ സ്വര്ഗമ് ഇത്യ് ഏവം യാചിതോ വരഃ
വരമൊന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ രാജകുമാരൻ പറഞ്ഞു: 'ഈ ശരീരത്തോടെ തന്നെ സ്വർഗത്തിൽ പോകാൻ കഴിയണം.' അങ്ങനെ അവൻ വരം ചോദിച്ചു.
അനാവൃഷ്ടിഭയേ തസ്മിന് ഗതേ ദ്വാദശവാര്ഷികേ പിത്ര്യേ രാജ്യേ ഽഭിഷിച്യാഥ യാജയാമ് ആസ പാര്ഥിവമ്
പന്ത്രണ്ട് വർഷത്തെ വരൾച്ചയും ഭയവും കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അവനെ പിതാവിന്റെ രാജ్యంలో അഭിഷേകം നടത്തി, രാജസൂയയാഗവും നടത്തി.
മിഷതാം ദേവതാനാം ച വസിഷ്ഠസ്യ ച കൌശികഃ ദിവമ് ആരോപയാമ് ആസ സശരീരം മഹാതപാഃ
ദേവന്മാരുടെയും വസിഷ്ഠന്റെയും സാന്നിധ്യത്തിൽ, കൗശികൻ മഹാതപസ്സുകാരൻ അവനെ ശരീരത്തോടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർത്തി.
തസ്യ സത്യരഥാ നാമ പത്നീ കൈകേയവംശജാ കുമാരം ജനയാമ് ആസ ഹരിശ്ചന്ദ്രമ് അകല്മഷമ്
സത്യരഥാ എന്ന പേരുള്ള, കൈകേയവംശത്തിൽ ജനിച്ച ഭാര്യ, പാപരഹിതനായ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ എന്ന മകനെ അവനു പ്രസവിച്ചു.
സ വൈ രാജാ ഹരിശ്ചന്ദ്രസ് ത്രൈശങ്കവ ഇതി സ്മൃതഃ ആഹര്താ രാജസൂയസ്യ സമ്രാഡ് ഇതി ഹ വിശ്രുതഃ
അവൻ രാജാവായ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ, ത്രൈശങ്കുവിന്റെ മകനെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. രാജസൂയയാഗം നടത്തി, ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തനായ സാമ്രാട്ട് ആയി.
ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ പുത്രോ ഽഭൂദ് രോഹിതോ നാമ പാര്ഥിവഃ ഹരിതോ രോഹിതസ്യാഥ ചഞ്ചുര് ഹാരിത ഉച്യതേ
ഹരിശ്ചന്ദ്രന് രോഹിതൻ എന്നൊരു രാജകുമാരൻ ജനിച്ചു. രോഹിതനിൽ നിന്ന് ഹരിതൻ, ഹരിതനിൽ നിന്ന് ചഞ്ചു, അവനെ ഹാരിതൻ എന്നും വിളിക്കുന്നു.
വിജയശ് ച മുനിശ്രേഷ്ഠാശ് ചഞ്ചുപുത്രോ ബഭൂവ ഹ ജേതാ സ സര്വപൃഥിവീം വിജയസ് തേന സ സ്മൃതഃ
ചഞ്ചുവിന്റെ മകനായി വിജയൻ എന്ന മഹർഷി ജനിച്ചു. അവൻ ഭൂമിയെ മുഴുവൻ ജയിച്ചു, അതുകൊണ്ടാണ് വിജയൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചത്.
രുരുകസ് തനയസ് തസ്യ രാജാ ധര്മാര്ഥകോവിദഃ രുരുകസ്യ വൃകഃ പുത്രോ വൃകാദ് ബാഹുസ് തു ജജ്ഞിവാന്
അവനു രുരുകൻ എന്നൊരു മകൻ ജനിച്ചു; ധർമ്മത്തിലും സമ്പത്തിലും നിപുണനായ രാജാവായിരുന്നു. രുരുക്കിന്റെ മകൻ വൃകൻ, വൃകനിൽ നിന്ന് ബാഹു ജനിച്ചു.
ഹൈഹയാസ് താലജങ്ഘാശ് ച നിരസ്യന്തി സ്മ തം നൃപമ് തത്പത്നീ ഗര്ഭമ് ആദായ ഔര്വസ്യാശ്രമമ് ആവിശത്
ഹൈഹയന്മാരും താളജംഘന്മാരും ആ രാജാവിനെ പുറത്താക്കി. അവന്റെ ഭാര്യ ഗർഭിണിയായ് ഔർവന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
നാസത്യോ ധാര്മികശ് ചൈവ സ ഹ ധര്മയുഗേ ഽഭവത് സഗരസ് തു സുതോ ബാഹോര് യജ്ഞേ സഹ ഗരേണ വൈ
അവൻ നീതിമാനും ധാർമ്മികനുമായിരുന്നു; ധർമ്മയുഗത്തിൽ ജീവിച്ചു. ബാഹുവിന്റെ മകനായ സഗരൻ വിഷം കൂടെക്കൊണ്ട് ഗർഭത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഔര്വസ്യാശ്രമമ് ആസാദ്യ ഭാര്ഗവേണാഭിരക്ഷിതഃ ആഗ്നേയമ് അസ്ത്രം ലബ്ധ്വാ ച ഭാര്ഗവാത് സഗരോ നൃപഃ
അവൾ ഔർവന്റെ ആശ്രമത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, ഭാർഗവൻ അവളെ രക്ഷിച്ചു. ഭാർഗവനിൽ നിന്ന് സഗരൻ അഗ്നിയസ്ത്രം ലഭിച്ചു.
ജിഗായ പൃഥിവീം ഹത്വാ താലജങ്ഘാന് സഹൈഹയാന് ശകാനാം പഹ്നവാനാം ച ധര്മം നിരസദ് അച്യുതഃ ക്ഷത്രിയാണാം മുനിശ്രേഷ്ഠാഃ പാരദാനാം ച ധര്മവിത്
അവൻ താളജംഘന്മാരെയും ഹൈഹയന്മാരെയും തോല്പിച്ച് ഭൂമിയെ ജയിച്ചു. മഹർഷികളേ, നീതിമാനായ സഗരൻ ശകന്മാരെയും പഹ്ലവന്മാരെയും ക്ഷത്രിയന്മാരെയും പാർദന്മാരെയും അവരുടെ ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി.