हे उत्तम ऋषी, आता मी तुम्हाला त्या द्वीपांच्या पर्वतरांगांचे सुंदर वर्णन सांगतो. त्यांच्या पर्वतरांगांची नावे आहेत: क्रौंच, वामन आणि तिसरा अंधकारक. देवव्रत, धामा आणि पुंडरीकवन, डुंडुभी आणि महाशैल—हे पर्वत एकमेकांपेक्षा दोनपट मोठे आहेत. प्रत्येक द्वीपातील पर्वत, तसेच द्वीप आणि त्यातील रम्य प्रदेश, उत्कृष्ट पर्वतरांगांनी सुशोभित आहेत. त्या प्रदेशात, देवांच्या समूहांसह, लोक दुःखरहित, समृद्ध आणि धन्य जीवन जगतात; त्यांची ख्याती सर्वत्र पसरली आहे, हे द्विजश्रेष्ठ. तेथे ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र या चार वर्णांचे लोक आहेत; त्या प्रदेशात सतत पिण्यासाठी नद्या आहेत. सात प्रमुख नद्या आणि शेकडो लहान प्रवाह आहेत: गौरी, कुमुदवती, संध्या, रात्रि आणि मनोजवा. ख्याती आणि पुंडरीका—या सात नद्या त्या प्रदेशातून वाहतात. त्याच ठिकाणी, धन्य भगवान जनार्दन विविध स्वरूपात, पुष्करापासून सुरू होऊन, विभागानुसार पूजले जातात. ध्यान आणि योगाच्या साधनेत, रुद्र यज्ञकाळात पूजला जातो. क्रौंच द्वीप दहीच्या समुद्राने वेढलेला आहे. क्रौंच द्वीप सर्व बाजूंनी दहीच्या समुद्राने वेढलेला आहे, आणि हा समुद्र द्वीपाइतका विस्तीर्ण आहे; त्याच समुद्राभोवती शाक द्वीप आहे. हे द्विजश्रेष्ठ, शाक द्वीप क्रौंच द्वीपाच्या दोनपट मोठा आहे; त्याचा स्वामी भाव्य हा महान आणि उदार आत्मा आहे. भाव्याने आपल्या सात पुत्रांना सात प्रदेश दिले: जलद, कुमार, सुकुमार, मनिरक, कुसमोड, मोदकी आणि सातवा महाद्रुम. हे त्यांच्या प्रदेशांची नावे आहेत, आणि त्याच त्या प्रदेशात सात विभाग आहेत. तेथे सात पर्वत आहेत, जे प्रदेशांचे विभाजन करतात: पहिला उदयगिरी, मग जलधार, नंतर रैवतक, श्याम, आणि अंभोगिरी, हे द्विजश्रेष्ठ; आस्तिकेय, रम्य आणि केसरी हे उत्तम पर्वत आहेत. तेथे शाक नावाचा महान वृक्ष आहे, ज्याभोवती सिद्ध आणि गंधर्व वावरतात; त्याच्या पानांतून वाहणाऱ्या वाऱ्याच्या स्पर्शाने परम आनंद मिळतो. त्या प्रदेशात चार वर्णांचे लोक, महान आत्मे, रोग आणि संकटमुक्त राहतात. तेथे अत्यंत पवित्र नद्या आहेत, ज्या सर्व पाप आणि भय दूर करतात: सुकुमारी, कुमारी, नलिनी आणि रेणुका; इक्षू, धेनुका, गाभास्ती आणि सप्तमी देखील आहेत. हे द्विजश्रेष्ठ, तिथे हजारो लहान नद्या आहेत. तिथे शेकडो हजारो महान पर्वत आहेत; जलध आणि अन्य प्रदेशातील रहिवासी आनंदाने त्यांच्या पाण्याचा आस्वाद घेतात. त्या प्रदेशातील लोक चौथ्या भागाने पुण्यवान आहेत; तिथे अत्यंत पवित्र नद्या आहेत, ज्या स्वर्गातून पृथ्वीवर उतरतात. तेथे धर्माचा क्षय नाही, अती आनंद किंवा दुःख नाही; त्या सात भूमीत कोणतीही सीमा उल्लंघन केली जात नाही. तिथे मग, मगध, मनस आणि मंदग हे लोक आहेत; मग ब्राह्मण आहेत, मगध क्षत्रिय आहेत. मनस हे वैश्य आहेत, आणि मंदग शूद्र म्हणून ओळखले जातात; शाक द्वीपावर विष्णू सूर्याच्या स्वरूपात, हरिरूपात उपस्थित आहे. तिथे, मन:शुद्ध लोकांनी योग्य विधीने त्याची पूजा केली जाते; शाक द्वीपाच्या पलीकडे, हे ब्राह्मण, सर्व बाजूंनी दूधाचा समुद्र आहे. दूधाचा समुद्र शाक द्वीपाच्या आकारात सर्व बाजूंनी वेढलेला आहे, आणि त्याभोवती पुष्कर नावाचा द्वीप आहे. पुष्कर द्वीप शाक द्वीपाच्या प्रत्येक बाजूने दोनपट मोठा आहे; तो सावनाच्या पुत्राचा महान प्रदेश आहे. धातकी याला दोन प्रदेश आहेत, दोन्ही त्याच नावाने; आणखी एक महान प्रदेश धातकीखंड आहे. येथे एक प्रसिद्ध पर्वत आहे, हे भाग्यवान हो, मानसोत्तर, जो मध्यभागी वर्तुळाकार आहे. हा पर्वत पन्नास हजार योजन उंच आहे, आणि प्रत्येक बाजूने तितकाच विस्तीर्ण, पूर्ण वर्तुळ तयार करतो. हा पर्वत पुष्कर द्वीपाच्या वर्तुळाचा मध्यभागी विभाजन करतो, त्यामुळे दोन विभाग वेगळे झाले. या दोन विभागांच्या मध्ये एक वर्तुळाकार महान पर्वत आहे, आणि तिथे मानव दहा हजार वर्षे राहतात. ते रोग आणि दुःखमुक्त, काम आणि द्वेषरहित आहेत; तिथे ना श्रेष्ठ, ना कनिष्ठ, ना हत्यारे, ना हत्या होणारे आहेत, हे ब्राह्मण. तेथे मत्सर, ईर्ष्या, भय, क्रोध, दोष किंवा लोभ नाही; बाह्य प्रदेश महान आहे, आणि धातकीखंड आत आहे. मानसोत्तर पर्वत देव, दैत्य आणि अन्य लोकांनी सेविला जातो; पुष्कर द्वीपात सत्य आणि असत्य नाही. त्या द्वीपात, त्याच्या दोन विभागांत, ना नद्या आहेत, ना पर्वत; तिथले मानव देवांसारखे, सर्व एकसारखे दिसतात. तिथे ना वर्ण, ना आश्रम, ना धर्माचा आचरण, ना तीन वेद, ना शेती, ना दंड, ना सेवा आहे. हे ब्राह्मण, हे दोन विभाग पृथ्वीवरील सर्वोच्च स्वर्ग आहेत, सर्वांना आनंद देतात; तिथे काळ वृद्ध आणि रोगमुक्त आहे. पुष्कर, धातकीखंड आणि महावीत या प्रदेशात, पुष्कर द्वीपावर वटवृक्ष आहे, जो ब्रह्माचा सर्वोच्च निवासस्थान आहे. तेथे ब्रह्मा देव आणि दैत्यांनी पूजला जातो; पुष्कर द्वीप सर्व बाजूंनी मधुर जलाच्या समुद्राने वेढलेला आहे. पुष्करचा विस्तार आणि परिघ समान आहे; अशा प्रकारे सात द्वीप सात समुद्रांनी वेढलेले आहेत.