जम्बूद्वीपं समावृत्य लक्षयोजनविस्तरः भो द्विजा वलयाकारः स्थितः क्षीरोदधिर् बहिः
हे द्विजांनो, जंबूद्वीपाला लक्ष योजन विस्ताराचा, वलयासारखा, क्षीरसागर बाहेरून वेढून आहे.
क्षारोदेन यथा द्वीपो जम्बूसंज्ञो ऽभिवेष्टितः संवेष्ट्य क्षारम् उदधिं प्लक्षद्वीपस् तथा स्थितः
जसा जंबू नावाचा द्वीप क्षारसमुद्राने वेढलेला आहे, तसाच त्या क्षारसमुद्राभोवती प्लक्षद्वीप आहे.
जम्बूद्वीपस्य विस्तारः शतसाहस्रसंमितः स एव द्विगुणो विप्राः प्लक्षद्वीपे ऽप्य् उदाहृतः
जांबूद्वीपाचा विस्तार एक लाख योजन आहे, हे ऋषीहो, आणि प्लक्षद्वीपात तो विस्तार दुप्पट आहे असं सांगितलं जातं.
सप्त मेधातिथेः पुत्राः प्लक्षद्वीपेश्वरस्य वै श्रेष्ठः शान्तभयो नाम शिशिरस् तदनन्तरम्
प्लक्षद्वीपाच्या राज्या मेधातिथी यांचे सात पुत्र होते. त्यात सर्वात मोठा शांतरय, त्यानंतर शिशिर नावाचा मुलगा होता.
सुखोदयस् तथानन्दः शिवः क्षेमक एव च ध्रुवश् च सप्तमस् तेषां प्लक्षद्वीपेश्वरा हि ते
सुखोदय, आनंद, शिव, क्षेमक आणि ध्रुव हे उरलेले पाच होते. हे सातही जण प्लक्षद्वीपाचे राजे होते.
पूर्वं शान्तभयं वर्षं शिशिरं सुखदं तथा आनन्दं च शिवं चैव क्षेमकं ध्रुवम् एव च
पूर्वेला शांतरय नावाचं प्रदेश आहे, त्यानंतर शिशिर, सुखद, आनंद, शिव, क्षेमक आणि ध्रुव हे प्रदेश आहेत.
मर्यादाकारकास् तेषां तथान्ये वर्षपर्वताः सप्तैव तेषां नामानि शृणुध्वं मुनिसत्तमाः
त्यांच्या प्रदेशांची सीमा पर्वतांनी ठरवली आहे, आणि इतरही पर्वत आहेत. हे सात पर्वतांची नावं ऐका, हे श्रेष्ठ मुनींनो.
गोमेदश् चैव चन्द्रश् च नारदो दन्दुभिस् तथा सोमकः सुमनाः शैलो वैभ्राजश् चैव सप्तमः
गोमेढ, चंद्र, नारद, दंडुभी, सोमक, सुमना आणि सातवा वैभ्राज — ही त्या पर्वतांची नावं आहेत.
वर्षाचलेषु रम्येषु वर्षेष्व् एतेषु चानघाः वसन्ति देवगन्धर्वसहिताः सहितं प्रजाः
त्या रम्य पर्वतांमध्ये आणि प्रदेशांमध्ये, पवित्र लोक, देव, गंधर्व आणि त्यांच्या प्रजांसह आनंदाने राहतात.
तेषु पुण्या जनपदा वीरा न म्रियते जनः नाधयो व्याधयो वापि सर्वकालसुखं हि तत्
त्या पुण्य प्रदेशातले लोक पराक्रमी असतात आणि ते कधी मरत नाहीत. तिथे दुःख किंवा आजार नसतो, आणि नेहमी सुखच असतं.
तेषां नद्यश् च सप्तैव वर्षाणां तु समुद्रगाः नामतस् ताः प्रवक्ष्यामि श्रुताः पापं हरन्ति याः
त्या प्रदेशात समुद्राकडे वाहणाऱ्या सात नद्या आहेत. त्यांची नावं मी सांगतो, जी ऐकली की पाप दूर होतं.
अनुतप्ता शिखा चैव विप्राशा त्रिदिवा क्रमुः अमृता सुकृता चैव सप्तैतास् तत्र निम्नगाः
अनुतप्त, शिखा, विप्राशा, त्रिदिवा, क्रमु, अमृता आणि सुखृता — या सात नद्या तिथे वाहतात.
एते शैलास् तथा नद्यः प्रधानाः कथिता द्विजाः क्षुद्रनद्यस् तथा शैलास् तत्र सन्ति सहस्रशः
हेच मुख्य पर्वत आणि नद्या आहेत, हे द्विजांनो. तिथे हजारो लहान नद्या आणि पर्वतही आहेत.
ताः पिबन्ति सदा हृष्टा नदीर् जनपदास् तु ते अवसर्पिणी नदी तेषां न चैवोत्सर्पिणी द्विजाः
त्या प्रदेशातले लोक नेहमी आनंदाने त्या नद्यांचं पाणी पितात. त्यांच्या नद्यांमध्ये फक्त खाली वाहणाऱ्या नद्या आहेत, वर जाणाऱ्या नाहीत, हे द्विजांनो.
न तेष्व् अस्ति युगावस्था तेषु स्थानेषु सप्तसु त्रेतायुगसमः कालः सर्वदैव द्विजोत्तमाः
त्या सात प्रदेशात युगांची विभागणी नाही. तिथे नेहमीच त्रेतायुगासारखा काळ असतो, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
प्लक्षद्वीपादिके विप्राः शाकद्वीपान्तिकेषु वै पञ्चवर्षसहस्राणि जना जीवन्त्य् अनामयाः
प्लक्षद्वीप आणि शाकद्वीपाच्या पलीकडच्या प्रदेशात लोक पाच हजार वर्षं आजारांशिवाय जगतात, हे ऋषीहो.
धर्मश् चतुर्विधस् तेषु वर्णाश्रमविभागजः वर्णाश् च तत्र चत्वारस् तान् बुधाः प्रवदामि वः
तिथे धर्म चार प्रकारचा आहे, जो वर्ण आणि आश्रम यांच्या विभागामुळे निर्माण होतो. तिथे चार वर्ण आहेत, ते मी तुम्हाला सांगतो, हे बुद्धिमान लोकांनो.
आर्यकाः कुरवश् चैव विविश्वा भाविनश् च ये विप्रक्षत्रियवैश्यास् ते शूद्राश् च मुनिसत्तमाः
त्यांना आर्यक, कुरु, विविश्व आणि भाविन असं म्हणतात. हे श्रेष्ठ मुनींनो, हेच ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र आहेत.
जम्बूवृक्षप्रमाणस् तु तन्मध्ये सुमहातरुः प्लक्षस् तन्नामसंज्ञो ऽयं प्लक्षद्वीपो द्विजोत्तमाः
त्या प्रदेशाच्या मध्यभागी एक मोठा प्लक्षवृक्ष आहे, जो जांबूवृक्षाएवढा मोठा आहे. त्यावरूनच त्या प्रदेशाचं नाव प्लक्षद्वीप पडलं, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.
इज्यते तत्र भगवांस् तैर् वर्णैर् आर्यकादिभिः सोमरूपी जगत्स्रष्टा सर्वः सर्वेश्वरो हरिः
तिथे आर्यक वगैरे वर्णांनी भगवंताची पूजा केली जाते. सर्व जगाचा सृष्टीकर्ता, सर्वांचा स्वामी हरि तिथे सोमाच्या रूपात प्रकट होतो.
प्लक्षद्वीपप्रमाणेन प्लक्षद्वीपः समावृतः तथैवेक्षुरसोदेन परिवेषानुकारिणा
प्लक्षद्वीपाच्या आकाराएवढ्या मोठ्या ऊसाच्या रसाच्या समुद्राने प्लक्षद्वीप चारही बाजूंनी वेढलेले आहे.
इत्य् एतद् वो मुनिश्रेष्ठाः प्लक्षद्वीप उदाहृतः संक्षेपेण मया भूयः शाल्मलं तं निबोधत
मुनिश्रेष्ठांनो, मी तुम्हाला प्लक्षद्वीपाचा थोडक्यात वर्णन केला. आता पुढे शाल्मलीद्वीपाचे ऐका.
शाल्मलस्येश्वरो वीरो वपुष्मांस् तत्सुता द्विजाः तेषां तु नाम संज्ञानि सप्तवर्षाणि तानि वै
शाल्मलीचा राजा वीर हा तेजस्वी आहे. त्याचे सात पुत्र आहेत, द्विजांनो, आणि त्यांची नावे अशी आहेत.
श्वेतो ऽथ हरितश् चैव जीमूतो रोहितस् तथा वैद्युतो मानसश् चैव सुप्रभश् च द्विजोत्तमाः
श्वेत, हरित, जीमूत, रोहित, वैद्युत, मानस आणि सुप्रभ — हेच त्या सात पुत्रांची नावे आहेत, द्विजश्रेष्ठांनो.
शाल्मनश् च समुद्रो ऽसौ द्वीपेनेक्षुरसोदकः विस्ताराद् द्विगुणेनाथ सर्वतः संवृतः स्थितः
शाल्मलीद्वीपाभोवती ऊसाच्या रसाचा समुद्र आहे, जो त्या द्वीपाच्या दुप्पट विस्ताराने सर्व बाजूंनी पसरलेला आहे.
तत्रापि पर्वताः सप्त विज्ञेया रत्नयोनयः वर्षाभिव्यञ्जकास् ते तु तथा सप्तैव निम्नगाः
तेथेही सात रत्नांची उत्पत्ती करणारे पर्वत आहेत आणि सात नद्या आहेत, ज्या त्या प्रदेशांची ओळख करून देतात.
कुमुदश् चोन्नतश् चैव तृतीयस् तु बलाहकः द्रोणो यत्र महौषध्यः स चतुर्थो महीधरः
कुमुद आणि उन्नत हे पहिले दोन पर्वत, तिसरा बलाहक, आणि चौथा पर्वत म्हणजे द्रोण, जिथे मोठ्या औषधी वनस्पती वाढतात.
कङ्कस् तु पञ्चमः षष्ठो महिषः सप्तमस् तथा ककुद्मान् पर्वतवरः सरिन्नामान्य् अतो द्विजाः
कंक हा पाचवा, महिष सहावा आणि ककुद्मान हा सातवा व सर्वात श्रेष्ठ पर्वत आहे. आता द्विजांनो, त्या नद्यांची नावे ऐका.
श्रोणी तोया वितृष्णा च चन्द्रा शुक्रा विमोचनी निवृत्तिः सप्तमी तासां स्मृतास् ताः पापशान्तिदाः
श्रोणी, तोया, वितृष्णा, चंद्रा, शुक्रा, विमोचनी आणि निवृत्ती — या सात नद्या पापाचा नाश करणाऱ्या म्हणून ओळखल्या जातात.
श्वेतं च लोहितं चैव जीमूतं हरितं तथा वैद्युतं मानसं चैव सुप्रभं नाम सप्तमम्
श्वेत, लोहित, जीमूत, हरित, वैद्युत, मानस आणि सातवा सुप्रभ — ही त्या प्रदेशांची नावे आहेत.