ब्रह्मपुराणम्

दिलीपस् तस्य तनयः खट्वाङ्ग इति विश्रुतः येन स्वर्गाद् इहागत्य मुहूर्तं प्राप्य जीवितम्

अंशुमानचा पुत्र दिलीप, जो खट्वांग म्हणून ओळखला जातो, त्याने स्वर्गातून पृथ्वीवर येऊन थोडाच काळ आयुष्य जगलं.

त्रयो ऽभिसंधिता लोका बुद्ध्या सत्येन चानघाः दिलीपस्य तु दायादो महाराजो भगीरथः

त्याच्या बुद्धी, सत्य आणि संकल्पाने तीनही लोक जिंकले गेले. दिलीपाचा वारसदार म्हणून महाराज भगीरथ जन्माला आला.

यः स गङ्गां सरिच्छ्रेष्ठाम् अवातारयत प्रभुः समुद्रम् आनयच् चैनां दुहितृत्वे ऽप्य् अकल्पयत्

त्या भगीरथाने गंगेचा अवतार घडवला, तिला समुद्रापर्यंत आणलं आणि तिला आपली कन्या म्हणून मान दिला.

तस्माद् भागीरथी गङ्गा कथ्यते वंशचिन्तकैः भगीरथसुतो राजा श्रुत इत्य् अभिविश्रुतः

म्हणूनच, वंशाचा विचार करणाऱ्यांनी गंगेला 'भागीरथी' असं नाव दिलं. भगीरथाचा पुत्र राजा 'श्रुत' म्हणून प्रसिद्ध झाला.

नाभागस् तु श्रुतस्यासीत् पुत्रः परमधार्मिकः अम्बरीषस् तु नाभागिः सिन्धुद्वीपपिताभवत्

श्रुताचा पुत्र नाभाग हा अत्यंत धर्मात्मा होता. नाभागाचा पुत्र अंबरिष, जो सिंधुद्वीपाचा पिता ठरला.

अयुताजित् तु दायादः सिन्धुद्वीपस्य वीर्यवान् अयुताजित्सुतस् त्व् आसीद् ऋतुपर्णो महायशाः

सिंधुद्वीपाचा शूर वारस आयुताजित याचा मुलगा ऋतुपर्ण, मोठ्या कीर्तीने प्रसिद्ध होता.

दिव्याक्षहृदयज्ञो वै राजा नलसखो बली ऋतुपर्णसुतस् त्व् आसीद् आर्तपर्णिर् महायशाः

ऋतुपर्ण हा बलवान, नलाचा मित्र आणि दिव्य अक्षविद्येत निपुण होता. त्याचा मुलगा आर्तपर्णी, राजांमध्ये प्रसिद्ध होता.

सुदासस् तस्य तनयो राजा इन्द्रसखो ऽभवत् सुदासस्य सुतः प्रोक्तः सौदासो नाम पार्थिवः

त्याचा मुलगा सुदास हा राजा आणि इंद्राचा सखा झाला. सुदासाचा मुलगा सौदास नावाचा राजा म्हणून ओळखला जातो.

ख्यातः कल्माषपादो वै राजा मित्रसहो ऽभवत् कल्माषपादस्य सुतः सर्वकर्मेति विश्रुतः

कल्माषपाद नावाचा राजा, ज्याला मित्रसह असेही म्हणत, प्रसिद्ध झाला. कल्माषपादाचा मुलगा सर्वकर्म म्हणून प्रसिद्ध होता.

अनरण्यस् तु पुत्रो ऽभूद् विश्रुतः सर्वकर्मणः अनरण्यसुतो निघ्नो निघ्नतो द्वौ बभूवतुः

सर्वकर्माचा मुलगा अनरण्य, हा देखील प्रसिद्ध झाला. अनरण्याचा मुलगा निघ्न, आणि निघ्नाचे दोन पुत्र झाले.

अनमित्रो रघुश् चैव पार्थिवर्षभसत्तमौ अनमित्रसुतो राजा विद्वान् दुलिदुहो ऽभवत्

अनमित्र आणि रघु, हे दोघे राजवंशातील श्रेष्ठ होते. अनमित्राचा मुलगा, विद्वान राजा दिलीप झाला.

दिलीपस् तनयस् तस्य रामस्य प्रपितामहः दीर्घबाहुर् दिलीपस्य रघुर् नाम्ना सुतो ऽभवत्

दिलीपाचा मुलगा दिलीप, हा रामाचा पणजोबा होता. दिलीपाचा दुसरा मुलगा, दीर्घबाहू रघु नावाचा झाला.

अयोध्यायां महाराजो यः पुरासीन् महाबलः अजस् तु राघवो जज्ञे तथा दशरथो ऽप्य् अजात्

अयोध्येत पूर्वी जो बलवान राजा होता, तो राघवकुळातील अजा होता. अजातूनच दशरथाचा जन्म झाला.

रामो दशरथाज् जज्ञे धर्मात्मा सुमहायशाः रामस्य तनयो जज्ञे कुश इत्य् अभिसंज्ञितः

धर्मात्मा आणि अतिशय प्रसिद्ध राम, दशरथाचा मुलगा झाला. रामाचा मुलगा कुश म्हणून ओळखला जातो.

अतिथिस् तु कुशाज् जज्ञे धर्मात्मा सुमहायशाः अतिथेस् त्व् अभवत् पुत्रो निषधो नाम वीर्यवान्

कुशाचा मुलगा अतिथी, हा धर्मात्मा आणि मोठ्या कीर्तीचा होता. अतिथीचा मुलगा, पराक्रमी निषध झाला.

निषधस्य नलः पुत्रो नभः पुत्रो नलस्य च नभस्य पुण्डरीकस् तु क्षेमधन्वा ततः स्मृतः

निषधाचा मुलगा नल, नलाचा मुलगा नभ, नभाचा मुलगा पुंडरीक, आणि पुंडरीकाचा मुलगा क्षेमधन्व म्हणून ओळखला जातो.

क्षेमधन्वसुतस् त्व् आसीद् देवानीकः प्रतापवान् आसीद् अहीनगुर् नाम देवानीकात्मजः प्रभुः

क्षेमधन्वाचा मुलगा, पराक्रमी देवानिक झाला. देवानिकाचा मुलगा, अहिनाग नावाचा प्रभू झाला.

अहीनगोस् तु दायादः सुधन्वा नाम पार्थिवः सुधन्वनः सुतश् चापि ततो जज्ञे शलो नृपः

अहिनागाचा वारस, सुधन्व नावाचा राजा झाला. सुधन्वाचा मुलगा शल नावाचा राजा झाला.

उक्यो नाम स धर्मात्मा शलपुत्रो बभूव ह वज्रनाभः सुतस् तस्य नलस् तस्य महात्मनः

शलाचा मुलगा उक्य, हा धर्मात्मा होता. त्याचा मुलगा वज्रनाभ, आणि वज्रनाभाचा मुलगा, महात्मा नल झाला.

नलौ द्वाव् एव विख्यातौ पुराणे मुनिसत्तमाः वीरसेनात्मजश् चैव यश् चेक्ष्वाकुकुलोद्वहः

मुनिश्रेष्ठांनो, पुराणात दोन नल प्रसिद्ध आहेत—एक वीरसेनाचा मुलगा आणि दुसरा इक्ष्वाकुकुळाचा उज्वल वंशज.

इक्ष्वाकुवंशप्रभवाः प्राधान्येन प्रकीर्तिताः एते विवस्वतो वंशे राजानो भूरितेजसः

हे सर्व राजा, मुख्यत्वे इक्ष्वाकुवंशात जन्मलेले असून, विवस्वताच्या तेजस्वी वंशातले म्हणून ओळखले जातात.

पठन् सम्यग् इमां सृष्टिम् आदित्यस्य विवस्वतः श्राद्धदेवस्य देवस्य प्रजानां पुष्टिदस्य च प्रजावान् एति सायुज्यम् आदित्यस्य विवस्वतः

जो कोणी विवस्वत सूर्याच्या या सृष्टीचे योग्यरीत्या पठण करतो, तो श्राद्धदेव, देवता आणि प्रजांना पोषण करणाऱ्या विवस्वताशी एकरूप होतो आणि त्याला उत्तम संतती मिळते.

पिता सोमस्य भो विप्रा जज्ञे ऽत्रिर् भगवान् ऋषिः ब्रह्मणो मानसात् पूर्वं प्रजासर्गं विधित्सतः

विद्वानहो, सोमाचा पिता अत्रि ऋषी हे होते. ब्रह्मदेवाने जेव्हा प्रजांची सृष्टी करायचे ठरवले, तेव्हा त्यांच्या मनातून सर्वप्रथम अत्री प्रकट झाले.

अनुत्तरं नाम तपो येन तप्तं हि तत् पुरा त्रीणि वर्षसहस्राणि दिव्यानीति हि नः श्रुतम्

प्राचीन काळी त्याने अनुत्तर नावाचं श्रेष्ठ तप तीन हजार दिव्य वर्षं केलं, असं आपण ऐकलं आहे.

ऊर्ध्वम् आचक्रमे तस्य रेतः सोमत्वम् ईयिवत् नेत्राभ्यां वारि सुस्राव दशधा द्योतयन् दिशः

त्याचं वीर्य वर जाऊन सोम झालं; त्याच्या डोळ्यांतून पाणी दहा धारांनी वाहू लागलं आणि त्या धारांनी सगळ्या दिशा उजळून निघाल्या.

तं गर्भं विधिनादिष्टा दश देव्यो दधुस् ततः समेत्य धारयाम् आसुर् न च ताः समशक्नुवन्

विधीप्रमाणे दहा देव्या एकत्र येऊन तो गर्भ धरण्याचा प्रयत्न करू लागल्या, पण त्यांना तो धरता आला नाही.

यदा न धारणे शक्तास् तस्य गर्भस्य ता दिशः ततस् ताभिः स त्यक्तस् तु निपपात वसुंधराम्

त्या देव्यांना तो गर्भ धरता आला नाही, म्हणून त्यांनी तो सोडून दिला आणि तो सगळ्या दिशांना पृथ्वीवर पडला.

पतितं सोमम् आलोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः रथम् आरोपयाम् आस लोकानां हितकाम्यया

सोम पृथ्वीवर पडलेला पाहून ब्रह्मा, लोकांचा पितामह, सर्वांच्या कल्याणासाठी त्याला रथावर ठेवला.

तस्मिन् निपतिते देवाः पुत्रे ऽत्रेः परमात्मनि तुष्टुवुर् ब्रह्मणः पुत्रास् तथान्ये मुनिसत्तमाः

तो पडल्यावर देव, ब्रह्माचे पुत्र आणि इतर श्रेष्ठ ऋषी यांनी अत्रींच्या सुपुत्राचं, परमात्म्याचं, स्तुती केली.