ଯସ୍ମିନ୍ ଯଜ୍ଞେ ମହାଦାନେ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଭୃଗୁନନ୍ଦନଃ ମାରୀଚାଯ ଦଦୌ ପ୍ରୀତଃ କଶ୍ଯପାଯ ଵସୁଂଧରାମ୍
ସେହି ମହାଯଜ୍ଞରେ, ଦାନ କାଳରେ, ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁଅ ଖୁସି ହୋଇ ମାରୀଚକୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଲେ ଏବଂ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଦାନ କଲେ।
ଵାରଣାଂସ୍ ତୁରଗାଞ୍ ଶୁଭ୍ରାନ୍ ରଥାଂଶ୍ ଚ ରଥିନାଂ ଵରଃ ହିରଣ୍ଯମ୍ ଅକ୍ଷଯଂ ଧେନୁର୍ ଗଜେନ୍ଦ୍ରାଂଶ୍ ଚ ମହୀପତିଃ
ସେ ରଥୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ହାତୀ, ଧଳା ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଅକ୍ଷୟ ସୁନା, ଗାଈ ଓ ବଡ଼ ହାତୀ ଦାନ କଲେ।
ଦଦୌ ତସ୍ମିନ୍ ମହାଯଜ୍ଞେ ଵାଜିମେଧେ ମହାଯଶାଃ ଅଦ୍ଯାପି ଚ ହିତାର୍ଥାଯ ଲୋକାନାଂ ଭୃଗୁନନ୍ଦନଃ
ସେହି ମହାଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁଅ ବହୁ ଦାନ କଲେ; ଏବଂ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
ଚରମାଣସ୍ ତପୋ ଘୋରଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଃ ପୁନଃ ପ୍ରଭୁଃ ଆସ୍ତେ ଵୈ ଦେଵଵଚ୍ ଛ୍ରୀମାନ୍ ମହେନ୍ଦ୍ରେ ପର୍ଵତୋତ୍ତମେ
ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, ଘୋର ତପସ୍ୟା କରି, ଦେବତାଙ୍କ ପରି ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି।
ଏଷ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସୁରେଶସ୍ଯ ଶାଶ୍ଵତସ୍ଯାଵ୍ଯଯସ୍ଯ ଚ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵୋ ମହାତ୍ମନଃ
ଏହିଁ ହେଉଛନ୍ତି ମହାତ୍ମା ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ପ୍ରକଟି, ଯିଏ ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଚତୁର୍ଵିଂଶେ ଯୁଗେ ଵାପି ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରପୁରଃସରଃ ଜଜ୍ଞେ ଦଶରଥସ୍ଯାଥ ପୁତ୍ରଃ ପଦ୍ମାଯତେକ୍ଷଣଃ
ଚବିଶିତମ ଯୁଗରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଦଶରଥଙ୍କ ଅତି ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମନୟନ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
କୃତ୍ଵାତ୍ମାନଂ ମହାବାହୁଶ୍ ଚତୁର୍ଧା ପ୍ରଭୁର୍ ଈଶ୍ଵରଃ ଲୋକେ ରାମ ଇତି ଖ୍ଯାତସ୍ ତେଜସା ଭାସ୍କରୋପମଃ
ମହାବାହୁ ପ୍ରଭୁ ନିଜକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରି, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ।
ପ୍ରସାଦନାର୍ଥଂ ଲୋକସ୍ଯ ରକ୍ଷସାଂ ନିଗ୍ରହାଯ ଚ ଧର୍ମସ୍ଯ ଚ ଵିଵୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଜଜ୍ଞେ ତତ୍ର ମହାଯଶାଃ
ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା, ରାକ୍ଷସମାନେ ଦମନ କରିବା ଓ ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ସେହିଁଠି ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତମ୍ ଅପ୍ଯ୍ ଆହୁର୍ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଂ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତମ୍ ଯଃ ସମାଃ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଶ୍ ଚତୁର୍ଦଶ ଵନେ ଽଵସତ୍
ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ମଣିଷମାନଙ୍କ ରାଜା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯିଏ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜାଣି, ଚୌଦ ଅବଧି ବନରେ ବାସ କଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣାନୁଚରୋ ରାମଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ ଚତୁର୍ଦଶ ଵନେ ତପ୍ତ୍ଵା ତପୋ ଵର୍ଷାଣି ରାଘଵଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ରାମ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗି, ଚୌଦ ବର୍ଷ ବନରେ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ରୂପିଣୀ ତସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥା ସୀତେତି ପ୍ରଥିତା ଜନେ ପୂର୍ଵୋଦିତା ତୁ ଯା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ ଭର୍ତାରମ୍ ଅନୁଗଚ୍ଛତି
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ରୂପବତୀ ସୀତା ଦଢ଼ିଥିଲେ, ଯିଏ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି।
ଜନସ୍ଥାନେ ଵସନ୍ କାର୍ଯଂ ତ୍ରିଦଶାନାଂ ଚକାର ସଃ ତସ୍ଯାପକାରିଣଂ କ୍ରୂରଂ ପୌଲସ୍ତ୍ଯଂ ମନୁଜର୍ଷଭଃ
ଜନସ୍ଥାନରେ ବସି, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ କାମ ସାଧନ କଲେ; ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୀତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିଥିବା କ୍ରୁର ପୌଲସ୍ତ୍ୟକୁ ବିନାଶ କଲେ।
ସୀତାଯାଃ ପଦମ୍ ଅନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ ନିଜଘାନ ମହାଯଶାଃ ଦେଵାସୁରଗଣାନାଂ ଚ ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସଭୋଗିନାମ୍
ସୀତାଙ୍କ ପଥ ଖୋଜି, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ତିନି ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ସର୍ପମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ବିନାଶ କଲେ।
ଯତ୍ରାଵଧ୍ଯଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ରାଵଣଂ ଯୁଧି ଦୁର୍ଜଯମ୍ ଯୁକ୍ତଂ ରାକ୍ଷସକୋଟୀଭିର୍ ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯୋପମମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ୍ୟ ଓ ଅନେକ ରାକ୍ଷସମାନେ ଘେରିଥିବା, ମେଘ ଭଳି କଳା ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣଙ୍କୁ ସେଠି ହତ୍ୟା କଲେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦ୍ରାଵଣଂ କ୍ରୂରଂ ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରମ୍ ଦୁର୍ଜଯଂ ଦୁର୍ଧରଂ ଦୃପ୍ତଂ ଶାର୍ଦୂଲସମଵିକ୍ରମମ୍
ତିନି ଲୋକକୁ କମ୍ପାଇଦେଇଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୁଷ୍ଟ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମହାପତି ରାବଣ, ଯେଉଁଠି ଅଜୟ, ଅବଶମ୍ଭବ, ଗର୍ବିତ ଓ ବାଘ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ—
ଦୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯଂ ସୁରଗଣୈର୍ ଵରଦାନେନ ଦର୍ପିତମ୍ ଜଘାନ ସଚିଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ସସୈନ୍ଯଂ ରାଵଣଂ ଯୁଧି
ବରଦାନର ଗର୍ବରେ ଅନ୍ୟମାନେଠାରୁ ଅଧିକ ଅଭିମାନୀ ଓ ଦେବମାନେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଥିବା ଏହି ରାବଣଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ଓ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରାଯାଇଥିଲା।
ମହାଭ୍ରଗଣସଂକାଶଂ ମହାକାଯଂ ମହାବଲମ୍ ରାଵଣଂ ନିଜଘାନାଶୁ ରାମୋ ଭୂତପତିଃ ପୁରା
ବଡ଼ ବଡ଼ ମେଘମାଳା ପରି ଦେହ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା ରାବଣଙ୍କୁ, ଭୂତମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ରାମ ଏକଥରେ ତୁରନ୍ତ ବଧ କରିଥିଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ କୃତେ ଯେନ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ ଵାଲୀ ଵିନିହତଃ ସଂଖ୍ଯେ ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ ଚାଭିଷେଚିତଃ
ବାନରମାନଙ୍କର ରାଜା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ପାଇଁ, ବଳବାନ ବାଲୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ କରାଯାଇଥିଲା ଓ ପରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜା କରାଯାଇଥିଲା।
ମଧୋଶ୍ ଚ ତନଯୋ ଦୃପ୍ତୋ ଲଵଣୋ ନାମ ଦାନଵଃ ହତୋ ମଧୁଵନେ ଵୀରୋ ଵରମତ୍ତୋ ମହାସୁରଃ
ମଧୁଙ୍କର ଅଭିମାନୀ ପୁଅ ଲବଣ, ଏକ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମଦମସ୍ତ ଦାନବ, ମଧୁବନରେ ବୀରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ କରାଯାଇଥିଲା।
ଯଜ୍ଞଵିଘ୍ନକରୌ ଯେନ ମୁନୀନାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍ ମାରୀଚଶ୍ ଚ ସୁବାହୁଶ୍ ଚ ବଲେନ ବଲିନାଂ ଵରୌ
ଯେଉଁମାନେ ମନୋନିବେଶୀ ଋଷିମାନଙ୍କର ଯଜ୍ଞକୁ ବାଧା ଦେଉଥିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାରୀଚ ଓ ସୁବାହୁ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ବଳରେ ଦମିତ ହୋଇଥିଲେ।
ନିହତୌ ଚ ନିରାଶୌ ଚ କୃତୌ ତେନ ମହାତ୍ମନା ସମରେ ଯୁଦ୍ଧଶୌଣ୍ଡେନ ତଥାନ୍ଯେ ଚାପି ରାକ୍ଷସାଃ
ସେଇ ମହାତ୍ମା, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନଙ୍କୁ ହତ କରିଥିଲେ ଓ ଆଶାହୀନ କରିଦେଇଥିଲେ; ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହୋଇଥିଲେ।
ଵିରାଧଶ୍ ଚ କବନ୍ଧଶ୍ ଚ ରାକ୍ଷସୌ ଭୀମଵିକ୍ରମୌ ଜଘାନ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୌ ଶାପମୋହିତୌ
ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଥିବା ଦୁଇ ରାକ୍ଷସ, ବିରାଧ ଓ କବନ୍ଧ, ଏବଂ ଶାପରେ ମୁହଁ ହୋଇଥିବା ଦୁଇ ଗନ୍ଧର୍ବ, ପୁରୁଷସିଂହ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।
ହୁତାଶନାର୍କାଂଶୁତଡିଦ୍ଗୁଣାଭୈଃ ପ୍ରତପ୍ତଜାମ୍ବୂନଦଚିତ୍ରପୁଙ୍ଖୈଃ ମହେନ୍ଦ୍ରଵଜ୍ରାଶନିତୁଲ୍ଯସାରୈ ରିପୂନ୍ ସ ରାମଃ ସମରେ ନିଜଘ୍ନେ
ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିଜୁଳିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଥିବା, ଗଳିଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଚମକୁଥିବା ପଙ୍ଖ ଲାଗିଥିବା ବାଣ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶର ଦ୍ୱାରା, ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେଠାରୁ ବିଜୟ ହାସଲ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ମୈ ଦତ୍ତାନି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ଧୀମତା ଵଧାର୍ଥଂ ଦେଵଶତ୍ରୂଣାଂ ଦୁର୍ଧର୍ଷାଣାଂ ସୁରୈର୍ ଅପି
ଦେବମାନେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଯେଉଁ ଶତ୍ରୁମାନେ ଅପରାଜିତ, ସେମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ, ଧୀର ଵିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଶସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିଥିଲେ।
ଵର୍ତମାନେ ମଖେ ଯେନ ଜନକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ଭଗ୍ନଂ ମାହେଶ୍ଵରଂ ଚାପଂ କ୍ରୀଡତା ଲୀଲଯା ପୁରା
ମହାତ୍ମା ଜନକଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ସେ ଏକଥରେ ଖେଳ କରିବାକୁ ମହାଦେବଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥିଲେ।
ଏତାନି କୃତ୍ଵା କର୍ମାଣି ରାମୋ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ ଦଶାଶ୍ଵମେଧାଞ୍ ଜାରୂଥ୍ଯାନ୍ ଆଜହାର ନିରର୍ଗଲାନ୍
ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଦଶଟି ଅନବରତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ନାଶ୍ରୂଯନ୍ତାଶୁଭା ଵାଚୋ ନାକୁଲଂ ମାରୁତୋ ଵଵୌ ନ ଵିତ୍ତହରଣଂ ଚାସୀଦ୍ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି
ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ କେବେ ଅଶୁଭ କଥା ଶୁଣାଯାଉନଥିଲା, ବାତାସ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ଭାବେ ବହୁନଥିଲା, ଓ କେବେ ଧନ ଚୋରି ହେଉନଥିଲା।
ପରିଦେଵନ୍ତି ଵିଧଵା ନାନର୍ଥାଶ୍ ଚ କଦାଚନ ସର୍ଵମ୍ ଆସୀଚ୍ ଛୁଭଂ ତତ୍ର ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି
ବିଧବାମାନେ କେବେ ଶୋକ କରୁନଥିଲେ, କେବେ ଅପଶୁଭ ଘଟୁନଥିଲା; ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ ସବୁଠି ମଙ୍ଗଳ ହେଉଥିଲା।
ନ ପ୍ରାଣିନାଂ ଭଯଂ ଚାସୀଜ୍ ଜଲାଗ୍ନ୍ଯନିଲଘାତଜମ୍ ନ ଚାପି ଵୃଦ୍ଧା ବାଲାନାଂ ପ୍ରେତକାର୍ଯାଣି ଚକ୍ରିରେ
ପ୍ରାଣୀମାନେ କେବେ ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ କିମ୍ବା ବିଜୁଳିର ଭୟ ଭୋଗୁନଥିଲେ; ବୃଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଶିଶୁମାନେ କେବେ ଶବକାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ୁନଥିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯପରଂ କ୍ଷତ୍ରଂ ଵିଶସ୍ ତୁ କ୍ଷତ୍ରିଯେ ରତାଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ ଚୈଵ ହି ଵର୍ଣାଂସ୍ ତ୍ରୀଞ୍ ଶୁଶ୍ରୂଷନ୍ତ୍ଯ୍ ଅନହଂକୃତାଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ଥିଲେ, ବଣିକମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଉଠୁଥିଲେ, ଶୂଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅହଂକାର ଛାଡ଼ି ତିନି ଉଚ୍ଚ ବର୍ଣ୍ଣକୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।