ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਾਂਕੁ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਾਂਕੁ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸਤ੍ਯਰਥਾ, ਜੋ ਕੈਕੇਈ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ—ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ—ਜੋ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਾਂਕੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਸੂਯ ਯਜ्ञ ਕਰਕੇ ਸਮੂਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਮਰਾਟ ਬਣਿਆ। ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਦਾ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਰੋਹਿਤ; ਰੋਹਿਤ ਤੋਂ ਹਰਿਤਾ, ਤੇ ਹਰਿਤਾ ਤੋਂ ਚੰਚੂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਾਰਿਤਾ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਚੰਚੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਜਯਾ ਸੀ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਿਜਯਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਵਿਜਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੁਰੂਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਰੁਰੂਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਕਾ ਸੀ, ਤੇ ਵ੍ਰਿਕਾ ਤੋਂ ਬਾਹੂ ਜਨਮਿਆ। ਹੈਹਯਾ ਅਤੇ ਤਾਲੰਘਾ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਾਹੂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਔਰਵਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਸੱਚਾ, ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਧਰਮਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬਾਹੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਗਰ, ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜਨਮਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਔਰਵਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚੀ, ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਸਗਰ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਤੋਂ ਅਗਨੀ ਅਸਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਹੈਹਯਾ ਅਤੇ ਤਾਲੰਘਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਸਗਰ ਨੇ ਸ਼ਕ, ਪਹਲਵ, ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਅ ਅਤੇ ਪਾਰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ—ਸਗਰ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ? ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਅ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ? ਪਹਿਲਾਂ, ਬਾਹੂ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਕੁਰਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਹੈਹਯਾ, ਤਾਲੰਘਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਿਆ। ਯਵਨ, ਪਾਰਦ, ਕਾਂਬੋਜ ਅਤੇ ਪਹਲਵ ਵੀ ਹੈਹਯਾ ਦੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਲੜੇ। ਬਾਹੂ, ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ, ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ; ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਹ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਚਿਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਣ ਲੱਗੀ, ਪਰ ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਔਰਵਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਗਰ ਜਨਮਿਆ—ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ। ਔਰਵਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਕਰਵਾਈਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਸਿਖਾਏ ਅਤੇ ਅਸਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਅਗਨੀ ਅਸਤਰ ਇਤਨਾ ਭਿਆਨਕ ਸੀ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਸੀ; ਇਸ ਅਸਤਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸਗਰ ਜੰਗ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਹੈਹਯਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਜਲਦੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਸਗਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਕ, ਯਵਨ, ਕਾਂਬੋਜ, ਪਾਰਦ ਅਤੇ ਪਹਨਵਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਸਗਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਲੋਕ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਏ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਗਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ। ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਪ-ਰੰਗਤਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਿਰ ਮੁੰਡ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਯਵਨ ਅਤੇ ਕਾਂਬੋਜ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਿਰ ਮੁੰਡ ਦਿੱਤੇ। ਪਾਰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲ ਰੱਖਣ ਆਖਿਆ, ਪਹਨਵਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਡ਼ ਰੱਖਣੀ ਆਖੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਦ-ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਯਜਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਕ, ਯਵਨ, ਕਾਂਬੋਜ, ਪਾਰਦ, ਕੋਣਿਸਰਪ, ਮਾਹਿਸ਼ਕ, ਦਰਵ, ਚੋਲ ਅਤੇ ਸਕੇਰਲ—all ਇਹ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਅ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਲੈ ਲਿਆ। ਸਗਰ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਲਈ ਘੋੜਾ ਛੱਡਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਘੋੜਾ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਤਟ ਨੇੜੇ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦਣ ਲੱਗਾ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਖੋਦਦੇ-ਖੋਦਦੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ—ਕਪਿਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਵਿਖੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਸਗਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਬਚੇ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੜ ਗਏ। ਬਾਰ੍ਹਿਕੇਤੂ, ਸੁਕੇਤੂ, ਧਰਮਰਥ, ਪੰਜਨਦਾ—ਇਹ ਰਾਜੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੋਏ। ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਵਰ ਦਿਤਾ—ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਲਈ ਅਟੁੱਟ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਅਮਰ ਯਸ਼। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ, ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਦਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ; ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਯਜਨ ਦੀ ਭੇਟ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਰਤਬ ਕਰਕੇ, ਉਹ 'ਸਾਗਰ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਘੋੜਾ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ, ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਸੌ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਜਨਮੇ, ਇਹ ਕਥਾ ਅੱਗੇ ਚਲਦੀ ਹੈ।