અસ્તં યાતિ પુનઃ સૂર્યે દિનમાવિશતે ત્વષઃ
પછી જ્યારે સૂર્ય અસ્ત જાય છે ત્યારે દિવસ કિરણોમાં પ્રવેશે છે.
એતેન ક્રમયોગેન ભૂમ્યર્દ્ધે દક્ષિણોત્તરે
આ રીતે ક્રમશઃ પૃથ્વીના દક્ષિણ અને ઉત્તર ભાગમાં,
દેનં સૂર્યપ્રકાશાખ્યં તામસી રાત્રિરૂચ્યતે
સૂર્યપ્રકાશના અભાવને રાત્રિ નામની અંધકાર કહેવામાં આવે છે.
એવં પુષ્કરમધ્યેન યદા સર્પતિ ભાસ્કરઃ
આ રીતે, જ્યારે સૂર્ય પુષ્કરના મધ્યમાં ચાલે છે,
યોજનાગ્રાન્મુહૂર્ત્તસ્ય ઇહ સંખ્યાં નિબોધત
અહીં એક મુહૂર્તમાં કેટલા યોજન ચાલે છે તે હવે જાણો.
પઞ્ચાશત્તુ તથાન્યાનિ સહસ્રાણ્યધિકાનિ ચ
પચાસ અને વધુ હજાર યોજન છે.
એતેન ગતિયોગેન યદા કાષ્ઠાં તુ દક્ષિણામ્
આ ગતિથી જ્યારે તે દક્ષિણ બિંદુએ પહોંચે છે,
મધ્યેન પુષ્કરસ્યાથ ભ્રમતે દક્ષિણાયને
પછી પુષ્કરના મધ્યમાં, દક્ષિણાયન સમયે તે ફરે છે.
સર્પતે દક્ષિણાયાં તુ કાષ્ઠાયાં વૈ નિબોધત
હવે દક્ષિણ બિંદુએ સૂર્યની ગતિ જાણો.
તથા શતસહસ્રાણિ ચત્વારિંશચ્ચ પઞ્ચ ચ
એ જ રીતે, એક લાખ પાંતાલીસ હજાર યોજન છે.
દક્ષિણાદ્વિનિવૃત્તો ઽસૌ વિષુવસ્થો યદા રવિઃ
જ્યારે સૂર્ય દક્ષિણ તરફથી વળી વિષ્ણુસથાને પહોંચે છે,
મણ્ડલં વિષુવત્તસ્ય યોજનૈસ્તન્નિબોધત
હવે વિષ્ણુસથાનના સમયે તેના મંડળનું યોજનમાં માપ જાણો.
તથા શતસહસ્રાણામશીત્યેકાધિકા પુનઃ
એ જ રીતે, ફરીથી, એક્યાસી હજાર છે.
શાકદ્વીપસ્ય ષષ્ઠસ્ય ઉત્તરાતો દિશશ્ચરન્
છઠ્ઠા શાકદ્વીપની ઉત્તર દિશામાં જઈને,
યોજનાગ્રાત્પ્રસંખ્યાતા કોટિરેકા તુ સ દ્વિજાઃ
એની શરૂઆતથી માપેલી અંતર એક કરોડ યોજન છે, હે દ્વિજો.
અષ્ટપઞ્ચાશતં ચવ યોજનાન્યધિકાનિ તુ
અને એમાં અઢ્ઠાવન યોજન વધુ ઉમેરાય છે.
મૂલં ચૈવ તથાષાઢે ત્વજવીથ્યુદયાસ્ત્રયઃ
મૂળ, એ જ રીતે છઠ્ઠું, અને અજવીથીના ત્રણ ઉગમ માર્ગો પણ છે.
કાષ્ઠયોરન્તરં યચ્ચ તદ્વક્ષ્યેયજનૈઃ પુનઃ
અને બે કાંઠાઓ વચ્ચેનું અંતર, એ પણ હું ફરીથી લોકોને કહીશ.
ત્રયઃ શતાધિકાશ્ચન્યે ત્રયસ્ત્રિંશચ્ચ યોજનૈઃ
બીજાં ત્રણસો ત્રેત્રીસ યોજન જેટલા છે.
કાષ્ઠયોર્લેખયોશ્ચૈવ હ્યન્તરં દક્ષિણોત્તરે
અને દક્ષિણ અને ઉત્તર બન્ને તરફ કાંઠા અને રેખાઓ વચ્ચેનું અંતર છે.
એકૈકમન્તરં તસ્ય વિયુતાન્યેકસપ્તતિઃ
એમાં દરેક અંતર એકાવન ઓછું છે.
લેખયોઃ કાષ્ઠયોશ્ચૈવ બાહ્યાભ્યન્તરયોઃ સ્મૃતમ્
બાહ્ય અને આંતરિક, રેખાઓ અને કાંઠાઓ વચ્ચેનું અંતર એમ ઓળખાય છે.
બાહ્યતો દક્ષિણે ચૈવ સતતં તુ યથાક્રમમ્
બહારથી અને દક્ષિણ બાજુ પણ, હંમેશા યોગ્ય ક્રમમાં.
ચરતે દક્ષિણે ચાપિ તાવદેવ વિભાવસુઃ
દક્ષિણ બાજુ પર પણ અગ્નિ એટલું જ ફરે છે.
યોજનાનાં સહસ્રાણિ સપ્તાદશ સમાસતઃ
કુલ સત્તર હજાર યોજન છે.
એકવિંશતિભિશ્ચૈવ યોજનૈરધિકૈર્હિ તે
અને એમાં એકવીસ યોજન વધુ ઉમેરાય છે.
વિષ્કંભો મણ્ડલસ્યાથ તિર્યક્ સ તુ વિધીયતે
પછી મંડળનો વ્યાસ આડું ગણાય છે.
કુલાલચક્રપર્યન્તો યથા શીઘ્રં નિવર્ત્તતે
જેમ કુંભારનું ચક્ર તેની મર્યાદા પર ઝડપથી વળી જાય છે,
તસ્માત્પ્રકૃષ્ટાં ભૂમિં તુ કાલેનાલ્પેન ગચ્છતિ
એ રીતે, થોડા સમયમાં, તે વિશાળ ધરતી પાર કરે છે.
ત્રયોદશાર્દ્ધમૃક્ષાણામહ્ના તુ ચરતે રવિઃ
સૂર્ય દરરોજ તેર અડધ રાશિમાં ફરે છે.