സൂര്യൻ എല്ലാ കാലഘട്ടങ്ങളുടെയും ആദിയും അളവുമാണ്; അവൻ തന്നെ നിമിഷങ്ങളുടെ അളവുകാരനും എണ്ണം എണ്ണുന്നവനും ലോകത്തിന്റെ കണ്ണുമാണ്. അവന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം സംവത്സരമായി അറിയപ്പെടുന്നു; അവന്റെ നാമം വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളുടെ വിഭജനങ്ങളിൽ നിന്നാണ് രൂപപ്പെട്ടത്. ഇപ്പോൾ, കാലത്തിന്റെ അഞ്ചു നിലകളെ മനസ്സിലാക്കണം. ആദ്യത്തേത് സംവത്സരം, രണ്ടാമത്തേത് പരിവത്സരം—ഇങ്ങനെ അഞ്ചാമത്തേത് വത്സരമായി അറിയപ്പെടുന്നു; ഈ കാലഘട്ടം യುಗം എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്. യാഗാഗ്നിയായ കൃതു സംവത്സരമായി കരുതപ്പെടുന്നു. പക്ഷികളായ സുക്ലപക്ഷം, കൃഷ്ണപക്ഷം എന്നിവ ജലത്തിന്റെ സാരമായ രൂപത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഏഴു ഘടകങ്ങളാൽ ഏഴു വിധം ലോകങ്ങളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനാണ് അവൻ. അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടിയായ ഭയങ്കരനായ രുദ്രൻ ഉദിച്ചുവന്നു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ അവന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം, മഹർഷിമാർ പുകഴ്ത്തുന്ന വിധം, വിശദീകരിക്കാം—ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക. ഋഗ്, സാമ, യജുർവേദങ്ങളുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം, അഞ്ചിന്റെയും അധിപൻ, പരമാധിപൻ—all these titles belong to him. മഹർഷിമാർ അവനെ സംവത്സരമായും സൂര്യനായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഗ്രഹങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, തണുപ്പ്, ചൂട്, മഴ, ആയുസ്സ്, കർമ്മങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം അവൻ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. മനസ്സിന്റെ സ്വഭാവമുള്ള, ശാന്തസ്വരൂപനായ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായ, പ്രജാപതിയായ ഈ ദേവൻ തന്നെ ആദിത്യൻ, സവിത, ഭാനു, ജീവന്റെ ദാതാവ്; ബ്രഹ്മാവിനാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. നക്ഷത്രങ്ങളുടെ അധിപൻ, രണ്ടാമത്തെ പരിവത്സരൻ, സകലഭൂതങ്ങൾക്കും സംരക്ഷകനും ക്ഷേമവും സുരക്ഷയും നല്കുന്നവനും അവനാണ്. തിഥികളുടെ, സംക്രമണങ്ങളുടെ, പൗർണമി, അമാവാസ്യകളുടെ ഇശ്വരൻ അവൻ തന്നെയാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് സോമൻ, സംവത്സരത്തിന്റെ രൂപമായ പിതൃപുരുഷൻ, എന്നും ഓർക്കപ്പെടുന്നത്. ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അവൻ തന്നെ ആരംഭിക്കുന്നു. അവൻ സമമാനം അളക്കുന്ന കാലഘട്ടങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. അവന്റെ ഏഴു ഘടകങ്ങളാൽ സകലഹിതങ്ങൾ നടക്കുന്നു. അഗ്നി, ജലം, ഭൂമി, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ—ഇവയുടെ ഉത്ഭവം അവനിൽ നിന്നാണ്. ദിവസവും രാത്രിയും സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ; അതിനാൽവേയാണ് വായു അനുവത്സര എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ലോകങ്ങളുടെ പിതാക്കന്മാർ ലോകങ്ങളുടെ ആത്മാവുകളായി അറിയപ്പെടുന്നു. മഹർഷി, ബ്രാഹ്മണൻ, മഹാദേവൻ, ജീവികളുടെ ആത്മാവ്, പ്രപിതാമഹൻ—ഇവയൊക്കെയും അവനാണ്. അവൻ ജീവികളിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയുടെ അവയവങ്ങൾക്കും അംശങ്ങൾക്കും കാരണം ആകുന്നു. സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി, വായു, രുദ്രൻ—ഇവരൊക്കെയും അവനിൽ നിന്നാണ്. ഭഗവാൻ രുദ്രൻ തന്റെ തേജസ്സോടെ ഈ ലോകത്ത് പ്രവേശിച്ചു. തന്റെ ശക്തിയാൽ ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമം അവൻ വരുത്തി. അതുകൊണ്ടാണ് ജ്ഞാനികൾ രുദ്രനെ സദാ ആരാധിക്കേണ്ടത്. സകലഭൂതങ്ങളുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം, സർവ്വഭൂതാത്മാവ്, നീലചുവപ്പൻ—ഇവയൊക്കെയും അവനാണ്. പ്രജാപതിമാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ദേവന്മാർ യാഗഫലങ്ങൾക്കായി അവനേ ആരാധിക്കുന്നു. അതിനാലാണ് അവൻ ത്ര്യംബക എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ത്ര്യംബക എന്ന സ്നേഹപൂർവ്വം വിളിക്കപ്പെടുന്ന കുശഗൃഹങ്ങളുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം അവനാണ്. ത്രിസാധനൻ, മൂന്നു ഭാഗങ്ങളുള്ള പിണ്ഡം, മൂന്നു തലയുള്ളവൻ—ഇവയും അവനാണ്. ഈ അഞ്ചു സംവത്സരങ്ങളെ ജ്ഞാനികൾ യുഗം എന്നറിയുന്നു. അതിനുശേഷം, ആറു ഘടകങ്ങളുള്ള ഒരു കൂട്ടം ഉദിച്ചു—അത് മധുരിതുവും മറ്റും ആയി അറിയപ്പെടുന്നു. കാലം ഒരു നദിപോലെ എല്ലാം കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നു. അനന്തമായ പുത്രന്മാരെയും പുത്രപൗത്രന്മാരെയും എണ്ണാനാവാത്തതു കൊണ്ടാണ് അവയുടെ എണ്ണം കണക്കാക്കാൻ കഴിയാത്തത്.