വായു, അനువത്സര എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നവൻ, സമാനമായ സമയങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നു. അവൻ തന്റെ ഏഴു രൂപങ്ങളിലൂടെ ഉപകാരപ്രദമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയാണ് ഈ ലോകത്ത് നിലനിൽക്കുന്നവൻ. തീ, വെള്ളം, ഭൂമി, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ എന്നിവയുടെ ഉറവിടം അവനാണ്. ദിനവും രാത്രിയും സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും വായുവാണ്; അതിനാൽ വായുവിനെ അനുവത്സര എന്ന പേരിൽ വിളിക്കുന്നു. ലോകങ്ങളുടെ പിതാക്കന്മാർ, ലോകങ്ങളുടെ ആത്മാക്കളായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ മഹാര്ഷി, ബ്രാഹ്മണൻ, മഹാദേവൻ, സകല ജീവികളുടെ ആത്മാവ്, മഹാപിതാവ് എന്നിങ്ങനെ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അവൻ ജീവികളിൽ പ്രവേശിച്ച് അവരുടെ ശരീരത്തിന്റെ അവയവങ്ങൾക്കും ഭാഗങ്ങൾക്കും ഉറവിടമാകുന്നു. സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി, വായു, രുദ്രൻ എന്നിവയും അതുപോലെ തന്നെ. ഭഗവാൻ രുദ്രൻ തന്റെ തേജസ്സോടെ ഈ ലോകത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. തന്റെ ശക്തിയാൽ ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമം വരുത്തി. അതുകൊണ്ട് രുദ്രനെ ജ്ഞാനികൾ എപ്പോഴും ഈ രീതിയിൽ ആരാധിക്കണം. അവൻ സകല ജീവികളുടെ ഉത്ഭവം, സകലത്തിന്റെ ആത്മാവ്, നീല-ചുവപ്പ് നിറമുള്ളവൻ. യാഗഫലങ്ങൾ തേടുന്ന പ്രജാപതി ഉൾപ്പെടെയുള്ള ദേവതകൾ രുദ്രനെ ആരാധിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവൻ ത്രയംബക എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. കുശ ഗ്രാസത്തിന്റെ ഉറവിടങ്ങൾ, ത്രയംബക എന്ന സ്നേഹപൂർവ്വം വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അവൻ ത്രിസാധന, മൂന്നുപ്രഭാഗങ്ങളുള്ള പിണ്ടം, മൂന്നു കപ്പൽ ഉള്ളവൻ എന്നിങ്ങനെയും അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ അഞ്ചു വർഷം ദശാബ്ദം എന്ന യുഗം ജ്ഞാനികൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. പിന്നെ, മധുരം തുടങ്ങിയ ആറ് വിഭാഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ഉദിച്ചുവന്നു. സമയം, നദിയുടെ പ്രവാഹം പോലെ, എല്ലാം കൂട്ടിക്കൊണ്ടു മുന്നോട്ട് പോവുന്നു. അനേകം പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും ഉള്ളതിനാൽ അവരെ എണ്ണാൻ കഴിയില്ല. നല്ല പത്രം ഉള്ളവരെ സ്തുതിച്ചാൽ വലിയ സിദ്ധി ലഭിക്കും. എല്ലാവരും തുല്യമായ അഭിമാനത്തോടെ ജനിക്കുന്നു, ഓരോരുത്തർക്കും തങ്ങളുടെ പേര്, രൂപം ഉണ്ട്. മഹർഷിമാരും മനുമാരും തുല്യ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി ജീവിക്കുന്നു. ഇനി ആ മഹത്വം വിശദമായി, ക്രമത്തിൽ കേൾക്കൂ. ആഴ്ചകളെയും നഗരങ്ങളെയും ഉൾപ്പെടുന്ന ഏഴു ദ്വീപുകളുള്ള ഈ ഭൂമിയെ ആരാണ് കൈവശം വച്ചത് എന്ന് കേൾക്കൂ. സ്വായംഭുവ കാലയളവിലും, ആദ്യത്തെ ത്രേതായുഗത്തിലും, സത്ഗുണവും തപസും ഉള്ളവരാൽ ജനങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ആ ഭാഗ്യവതിയായ കന്യക, കര്ദമൻ എന്ന സൃഷ്ടികർത്താവിന്റെ മകളായി ജനിച്ചു. അവരിൽ നിന്ന് പത്തു വീരപുരുഷന്മാർ ജനിച്ചു; അവർ പ്രജാപതിയോടു തുല്യവരായിരുന്നു. ജ്യോതിഷ്മാൻ, ദ്യുതിമാൻ, ഹവ്യ, സവന, സാഭ്ര എന്നിങ്ങനെ. ആ ദ്വീപുകളിലും, ധർമ്മത്താൽ, ദ്വീപുകളുടെ അതിരുകൾക്കും — കേൾക്കൂ. പ്ലക്ഷ ദ്വീപിൽ, മേധാതിഥിയെ അതിന്റെ അധിപതിയായി നിയമിച്ചു. കുശ ദ്വീപിൽ, ജ്യോതിഷ്മാനെ രാജാവായി നിയമിച്ചു. ശാക ദ്വീപിൽ, ഹവ്യയെ അധിപതിയായി പ്രിയവ്രതൻ നിയമിച്ചു. പുഷ്കര ദ്വീപിൽ, സവനയുടെ പുത്രൻ മഹാവിത ജനിച്ചു. ആ പ്രദേശം മഹാവിത എന്ന മഹാത്മാവിന്റെ പേരിലാണ് ഓർമിക്കപ്പെടുന്നത്. ശാക ദ്വീപിന്റെ അധിപതി ഹവ്യയുടെ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു — കുസുമോത്തര, മോഡാക, ഏഴാമൻ മഹാദ്രുഗ. കുമാരയുടെ രണ്ടാം പുത്രൻ കൗമാര എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. മണീവയുടെ നാലാമൻ മണീവക എന്ന പേരിലാണ് ഇവിടെ അറിയപ്പെടുന്നത്.