ശര ഇത്യേഷ ശീര്ണേ തു നാനാര്ഥോ ധാതുരുച്യതേ
'ശര' എന്ന വേരിന് വിഭജിച്ചാൽ പല അർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു,
തസ്മിന് യുഗസഹസ്രാന്തേ സംസ്ഥിതേ ബ്രഹ്മണോ ഽഹനി
ആയിരം യുഗങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസം അവസാനിക്കുമ്പോൾ,
തതസ്തു സലിലേ താസ്മിന്നഷ്ടാഗ്നൌ പൃഥവീതലേ
അപ്പോൾ ആ വെള്ളത്തിൽ, ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ അഗ്നി ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ,
ഏതേനാധിഷ്ഠിതം ഹീദം ബ്രഹ്മാ സ പുരുഷഃ പ്രഭുഃ
ഇതുകൊണ്ടാണ് ഈ ലോകം ബ്രഹ്മാവായ മഹാപുരുഷൻ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്,
ഏകാര്ണവേ തദാ തസ്മിന്നഷ്ടേ സ്ഥാവരജങ്ഗമേ
അപ്പോൾ ആ ഏക സമുദ്രത്തിൽ, ചലനമുള്ളതും അചലമായതും എല്ലാം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ,
ഇമം ചോദാഹരന്ത്യത്രര് ശ്ലോകം നാരായണം പ്രതി
ഇവിടെ, നാരായണനെ കുറിച്ച് ഈ ശ്ലോകം അവർ ഉദ്ധരിക്കുന്നു:
ആപൂര്യമാണാസ്തത്രാസ്തേ തേന നാരായണഃ സ്മൃതഃ
അവിടെ എല്ലാം നിറയുമ്പോൾ, അവനെ നാരായണൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നു,
സഹസ്രബാഹുഃ പ്രഥമഃ പ്രജാപതിസ്ത്രയീമയോ ഽയം പുരുഷോ നിരുച്യതേ
ആയിരം കൈകളുള്ളവൻ, ആദ്യപ്രജാപതി, മൂന്ന് വേദങ്ങളിൽ നിന്നും രൂപം കൊണ്ട ഈ പുരുഷൻ ഇങ്ങനെ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു,
ഹിരണ്യ ഗര്ഭഃ പുരുഷോ മഹാത്മാ സംപദ്യതേ വൈ മനസഃ പരസ്താത്
ഹിരണ്യഗർഭൻ, മഹാത്മാവായ പുരുഷൻ, മനസ്സിന് അതീതമായി ഉദയിക്കുന്നു,
കല്പാന്തേ തമസോദ്രിക്തഃ കാലോ ഭൂത്വാഗ്രസത്പുനഃ
ഒരു കല്പം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, ഇരുട്ട് കൂടുതലാകുമ്പോൾ, കാലം പരമമായ് വീണ്ടും എല്ലാം ഗ്രസിക്കുന്നു,
ത്രിധാ വിഭജ്യ ചാത്മാനം ത്രൈലോക്യേ സംപ്രവര്ത്തതേ
താൻ തന്നെ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച്, അവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രചരിക്കുന്നു,
ഏകാര്ണവേ തദാ തസ്മിന്നഷ്ടേ സ്ഥാവരജങ്ഗമേ
അപ്പോൾ ആ ഏക സമുദ്രത്തിൽ, ചലനമുള്ളതും അചലമായതും എല്ലാം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ,
ബ്രഹ്മാം നാരായണാഖ്യസ്തു സ ചകാശേ ഭവേ സ്വയമ്
നാരായണൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ബ്രഹ്മാവാണ് സ്വയം ഭാവത്തിൽ പ്രകാശിച്ചത്,
പശ്യന്തി തം മഹര്ലോകേ കാലം സുപ്തം മഹര്ഷയഃ
മഹർലോകത്തിലെ മഹർഷിമാർ ആ കാലത്തെ ഉറങ്ങുന്നതായി കാണുന്നു.
തദാ വിവര്ത്യമാനൈസ്തൈര്മഹത്പരിഗതം പരാമ്
അപ്പോള് ആ മഹാത്മാക്കള് തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോള്, മഹത്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പരമതത്ത്വം ചലനത്തിലായി.
യസ്മാദൃഷതിസത്ത്വേന മഹത്തസ്മാന്മഹര്ഷയഃ
സ്ഥിരത എന്ന ഗുണം കൊണ്ടാണ് മഹത്തില് നിന്ന് മഹർഷിമാര് ഉദിച്ചുവന്നത്.
സത്ത്വാദ്യാഃ സപ്ത യേ ത്വാസന്കല്പേ ഽതീതേ മഹര്ഷയഃ
മുന്പത്തെ സൃഷ്ടിയിലുണ്ടായിരുന്ന സത്ത്വം മുതലായ ഏഴു മഹർഷിമാരാണ് അവിടെ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടത്.
ദൃഷ്ടവന്തസ്തദാനീതാഃ കാലം സുപ്തം മഹര്ഷയഃ
അന്നത്തെ മഹർഷിമാര് ജനിച്ചശേഷം, അവര് സമയത്തെ അപ്രബുദ്ധമായ നിലയില് കണ്ടു.
കല്പയാ മാസ വൈ ബ്രഹ്മാ തസ്മാത്കല്പോ നിരുച്യതേ
ബ്രഹ്മാവ് സങ്കല്പ്പത്തിലൂടെ സൃഷ്ടി നടത്തുന്നതിനാലാണ് അതിനെ കല്പം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
വ്യക്താവ്യകോ മഹാദേവസ്തസ്യ സര്വമിദം ജഗത്
പ്രകൃതമായതും അപ്രകൃതമായതും, മഹാദേവാ, ഈ ലോകം മുഴുവന് അവനാണ്.
സാംപ്രതം ഹി തയോര്മധ്യേ പ്രാഗവസ്ഥാ ബഭൂവ ഹ
ഇവ രണ്ടിനും ഇടയില് മുമ്പ് ഒരു അവസ്ഥ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സാംപ്രതം സംപ്രവക്ഷ്യാമി കല്പമേതം നിബോധത
ഇപ്പോള് ഈ കല്പത്തെക്കുറിച്ച് ഞാന് വിശദമായി പറയുന്നു; ശ്രദ്ധയോടെ കേള്ക്കൂ.
ശര്വര്യംതേ പ്രകുരുതേ ബ്രഹ്മാ തൂത്സര്ഗകാരണാത്
രാത്രി അവസാനിച്ചപ്പോള് ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിക്കുവാനായി പ്രവൃത്തിച്ചു.
അന്ധകാരാര്ണവേ തസ്മിന്നഷ്ടേ സ്ഥാവരജംഗമേ
ആ അന്ധകാരസമുദ്രത്തില്, ചലനശീലവും അചലവുമായ എല്ലാം ഇല്ലാതായപ്പോള്,
പ്രവിഭാഗേന ഭൂതേഷു സത്യമാത്രേ സ്ഥിതേഷു വാ
ഭൂതങ്ങള് വിഭജിക്കപ്പെട്ട്, അല്ലെങ്കില് ശുദ്ധമായ സത്ത്വം മാത്രം ശേഷിച്ചപ്പോള്,
തദാ കാമേന തരസാമന്യാമാനഃസ്വയം ധിയാ
അപ്പോള് ആഗ്രഹവും ശക്തിയും കൊണ്ട്, സ്വയം ചിന്തയോടെ ബ്രഹ്മാവ് പ്രവര്ത്തിച്ചു.
തതസ്തു സലിലേ തസ്മിന് ജ്ഞാത്വാ ത്വന്തര്ഗതോ മഹീമ്
ശേഷം, ആ ജലത്തില് ഭൂമി അകത്തുണ്ടെന്ന് അറിഞ്ഞു.
ചകാര തം തു ദേവോ ഽഥ പൂര്വകല്പാദിഷു സ്മൃതഃ
അപ്പോള് ദേവന് അതിന് മുമ്പത്തെ കല്പങ്ങളില് ചെയ്തതുപോലെ ആ കര്മ്മം ചെയ്തു.
അദ്ഭിഃ സംഛാദിതാമിച്ഛന് പൃഥിവീം സ പ്രജാപതിഃ
ജലത്തില് മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഭൂമിയെ ആ സൃഷ്ടികര്ത്താവ് കണ്ടെത്താന് ആഗ്രഹിച്ചു.
സാമുദ്രാശ്ച സമുദ്രേഷു നാദേയാശ്ച നദീഷു ച
സമുദ്രങ്ങളിലുണ്ടായവരും, നദികളിലുണ്ടായവരും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.