धर्म्मयुक्ते च ते कार्ये एकस्मिंस्तु दुरासदे
तुझं कार्य धर्माशी जोडले जाईल, पण एका कठीण प्रसंगी,
तस्मात्सार्द्धं सुरैर्यज्ञे न त्वां यक्ष्यन्ति वै द्विजाः
म्हणून, देवांबरोबर द्विजही यज्ञात तुझी पूजा करणार नाहीत.
इहैव वत्स्यसि तथा दिवं हित्वा युगक्षयात्
तू येथेच राहशील आणि युगाच्या शेवटी स्वर्ग सोडशील.
ततो ऽभिव्याहृतो दक्षो रुद्रेणामिततेजसा
मग अमर्याद तेज असलेल्या रुद्राने दक्षाला संबोधित केले.
स्वायंभुवीं तनुं त्यक्त्वा उत्पन्नो मानुषेष्विह
त्याने स्वायंभुव देह सोडून, येथे मानवांमध्ये जन्म घेतला.
समस्तेनेह यज्ञेन सो ऽयजद्दैवतैः सह
त्याने येथे संपूर्ण यज्ञ केला आणि देवांसह पूजा केली.
मेनायां तामुमां देवीं जनयामास शैलराट्
शैलराजाने मेना यांच्यात देवी उमा हिचा जन्म घडविला.
सदा पत्नी भवस्यैषा न तया मुच्यते भवः
ही उमा नेहमीच भवाची पत्नी आहे; भव कधीही तिच्यापासून वेगळा होत नाही.
यथा नारायणं श्रीश्च मघवतं शची यथा
जशी श्री नारायणाची, आणि शची मघवानाची पत्नी आहे,
नैतास्तु विजहत्येतान् भर्तॄन् देव्यः कदाचन
या देव्या कधीच आपल्या पतीला सोडत नाहीत.
एवं प्राचेतसो दक्षो जज्ञे वै चाक्षुषेंऽतरे
अशा प्रकारे प्राचेतसांचा पुत्र दक्ष चाक्षुष मन्वंतरात जन्मला.
जज्ञे तदाभिशापेन द्वितीय इति नः श्रुतम्
त्या शापामुळे त्याचा दुसरा जन्म झाला, असं आम्ही ऐकलं आहे.
आद्ये त्रेतायुगे पूर्वं मनोर्वैवस्वतस्य च
पहिल्या त्रेतायुगात, वैवस्वत मनुच्या काळापूर्वी,
इत्येषो ऽनुशयो ह्यासीत्तयोर्जात्यन्तरानुगः
अशा प्रकारे, दोघांच्या वंशपरिवर्तनामुळे हा खेद निर्माण झाला.
तस्मान्नानुशयः कार्यो वैरेष्विह कदाचन
म्हणून शत्रूंवर कधीही मनात राग धरू नये.
ख्यातिं न मुञ्चते जन्तुस्तन्न कार्यं विपश्चिता
कोणताही जीव कीर्ती सहज सोडत नाही; म्हणून शहाण्याने तसं करू नये.
या दक्षमधिकृत्येह त्वया पूर्वं प्रचौदिता
इथे दक्षाबद्दल तू पूर्वी विचारले होतेस,
पितॄणामानुपूर्व्येण देवान्वक्ष्याम्यतः परम्
आता मी पितरांनंतर देवांची नावे सांगतो.
देवायामा इति ख्याताः पूर्वं ये यज्ञसूनवः
पूर्वी जे यज्ञाचे पुत्र म्हणून प्रसिद्ध होते, त्यांना देवायामा म्हणतात.
पुत्राः स्वायंभुवस्यैते शक्ता नाम तु मानसाः
हे सर्व स्वयंभुव मनातून उत्पन्न झालेले शक्त नावाचे पुत्र आहेत.
छन्दजास्तु त्रयस्त्रिंशत्सर्गे स्वायंभुवस्य ह
स्वयंभुवाच्या सृष्टीत एकूण त्रेतीस मनातून जन्मलेले पुत्र होते.
विभासश्च क्रतुश्चैव प्रयातिर्विश्रुतो द्युतिः
विभास, क्रतू, प्रयाति, विश्रुत आणि द्युति,
असमश्चोग्रदृष्टिश्च सुनयो ऽथ शुचिश्रवाः
असमा, उग्रदृष्टि, सुनय आणि शुचिश्रवा,
तुरीय इद्रयुक्चैव युक्तो ग्रावजितस्तु वै
तुरीय, इद्रयुक, युक्त आणि ग्रावजित,
जरो विभुर्विभावश्च स ऋचीको ऽथ दुर्दिहः
जरा, विभु, विभाव, ऋचीक आणि दुर्दिह,
आसन्स्वायंभुवस्यैते चान्तरे सोमपायिनः
हे सर्व स्वयंभुवाच्या पुत्रांपैकी सोमपायी होते.
तेषामिन्द्रस्तद्दा ह्यासीत्प्रथमे विश्वभुक्त प्रभुः
त्यांच्यात त्या वेळी इंद्रच सर्वांचा स्वामी आणि सर्वांचा पहिला उपभोगकर्ता होता.
सुपर्णयक्षगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः
सुपर्ण, यक्ष, गंधर्व, पिशाच, नाग आणि राक्षस,
स्वायंभुवेन्तरे ऽतीताः प्रजास्तासां महस्रशः
स्वयंभुवाच्या काळात यापैकी असंख्य प्रजाती होऊन गेल्या.
विस्तरादिह नोच्यन्ते माप्रसंगो भवेदिह
त्यांचा विस्तार इथे सांगितलेला नाही, कारण विषय भरकटू नये.