एवं सर्वेषु विज्ञेया अतीतानागतेष्विह
अशा प्रकारे, येथे घडलेल्या सर्व भूतकाळातील आणि भविष्यकाळातील घटना समजून घ्याव्यात.
पृथोस्तु पुत्रौ विक्रान्तौ जज्ञाते ऽन्तर्द्धिपाषनौ
पृथूचे दोन पराक्रमी आणि अद्भुत शक्ती असलेले पुत्र जन्मले.
हविर्धानात्षडाग्नेयी धिषणाजनयत्सुतान्
हविर्धान आणि अग्नीची कन्या दिशणा यांच्यापासून पुत्र जन्मले.
प्राचीनबर्हिर्भगवान्महानासीत्प्रजापतिः
प्राचीनबर्ही हा तेजस्वी पुरुष मोठा प्रजापती झाला.
प्राचीनाग्राः कुशास्तस्य तस्मात्प्राचीनबर्ह्यसौ
त्याच्या कुशांचे अग्र पूर्वेकडे होते, म्हणून त्याला प्राचीनबर्ही असे नाव पडले.
महतस्तपसः पारे सवर्णायां प्रजापतिः
त्याच्या महान तपश्चर्येनंतर, प्रजापती सवर्णेच्या पोटी जन्मला.
सर्वान्प्रचेतसो नाम धनुर्वेदस्य पारगान्
त्याचे सर्व पुत्र प्रचेतस नावाने ओळखले जात आणि धनुर्वेदाचे पूर्ण जाणकार झाले.
दशवर्ष सहस्राणि समुद्रसलिलेशयाः
दहा हजार वर्षे ते सर्व समुद्राच्या पाण्यातच राहिले.
अरक्ष्यमाणामावब्रुर्बभूवाथ प्रजाक्षयः
कोणीही त्यांचे रक्षण न केल्यामुळे झाडे भरभर वाढली आणि प्रजांचा नाश झाला.
नाशकन्मारुतो वातुं वृत्तं खमभवद्द्रुमैः
वाऱ्याला वाहता येईना आणि झाडांनी आकाश पूर्णपणे झाकले गेले.
तदुपश्रुत्य तपसा सर्वे युक्ताः प्रचेतसः
हे ऐकून, सर्व प्रचेतस तपश्चर्येत मग्न झाले.
उन्मूलानथ वृक्षांस्तान्कृत्वा वायुरशोषयत्
मग त्यांनी ती झाडे उपटून टाकली आणि वाऱ्याने ती वाळवली.
द्रुमक्षयमथो बुद्ध्वा किञ्चिच्छिष्टेषु शाखिषु
झाडांचा नाश झाल्याचे पाहून, फक्त काही फांद्या उरल्या होत्या.
दृष्ट्वा प्रयोजनं सत्यं लोकसंतानकारणात्
लोकांच्या वाढीसाठी खरे कारण पाहून,
वृक्षाः क्षित्यां जनिष्यन्ति शाम्यतामग्निमारुतौ
पृथ्वीवर पुन्हा झाडे उगवतील; अग्नी आणि वारा शांत होवोत.
भविष्यज्जनता ह्येषा धृता गर्भेण वै मया
ही भविष्यातील पिढी मी गर्भात धारण केली आहे.
भार्या भवतु वो ह्येषा सोमगर्भा विवर्द्धिता
ही स्त्री, जिला सोमाचा गर्भ आहे आणि जिला वाढवण्यात आलं आहे, तीच तुमची पत्नी होवो.
अस्यामुत्पत्स्यते विद्वान्दक्षो नाम प्रजापतिः
हिच्या पोटी एक विद्वान आणि कुशल असा दक्ष नावाचा प्रजापती जन्माला येईल.
अग्निनाग्निसमो भूयः प्रजाः संवर्द्धयिष्यति
तो तेजस्वी अग्नीसारखा होईल आणि सृष्टीचं वाढवणं पुढे नेईल.
संत्दृत्य कोपं वृक्षेभ्यः पत्नीं धर्मेण मारिषाम्
तो झाडांवरचा आपला राग आवरून, धर्माने मारीषेला पत्नी म्हणून स्वीकारेल.
दशभ्यस्तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां प्रजापतिः
मारीषा आणि दहा प्रचेतस यांच्या संयोगाने प्रजापती जन्माला येईल.
असृजन्मनसा त्वादौ प्रजा दक्षो ऽथ मैथुनात्
सृष्टीच्या प्रारंभी दक्षाने मनाने प्रजेची निर्मिती केली, आणि नंतर मैथुनाने.
विसृज्य मनसा दक्षः पश्चादसृजत स्त्रियः
दक्षाने प्रथम मनाने निर्माण केलं, आणि नंतर स्त्रियांची उत्पत्ती केली.
कालस्य नयने युक्ताः सप्तविंशतिमिन्दवे
काळाच्या गतीने युक्त अशा सत्तावीस कन्या त्याने चंद्राला दिल्या.
द्वे चैव बहुपुत्राय द्वे चैवाङ्गिरसे तथा
दोन कन्या बहुपुत्राला दिल्या आणि दोन अङ्गिरसालाही दिल्या.
अन्तरं चाक्षुषस्याथ मनोः षष्ठं तु गीयते
चाक्षुष मन्वंतर आणि मनू यांच्यामधला काळ सहावा मानला जातो.
वसुदेवाः खगा गावो नागा दितिजदानवाः
वसुदेव, पक्षी, गायी, नाग, दानव आणि दितीचे पुत्र—
संकल्पाद्दर्शनात्स्पर्शात्पूर्वासां सृष्टिरुच्यते
पूर्वीच्या सृष्टीची निर्मिती संकल्प, दर्शन आणि स्पर्श यांमुळे झाली असं सांगितलं जातं.
संभवः कथितः पूर्वं दक्षस्य च महात्मनः
महात्मा दक्षाचा जन्म कसा झाला हे आधीच सांगितलं आहे.
कथं प्राचे तस्त्वं च पुनर्लेभे महातपाः
हे महातपस्वी, तू पुन्हा आपली पूर्वस्थिती कशी मिळवलीस?