ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦେବତା, ଯିଏ ଋଗ୍, ସାମ, ଏବଂ ଯଜୁର୍ ବେଦର ଉତ୍ସ, ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର ନାୟକ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାସକ। ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ବର୍ଷ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିଛନ୍ତି। ତିନି ଗ୍ରହ, ତାରା, ଶୀତ ଓ ଉଷ୍ମା, ବର୍ଷା, ଆୟୁଷ୍ୟ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି। ତିନି ମନସିକ ପ୍ରକୃତିର, ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନାଥ। ତିନି ଆଦିତ୍ୟ, ସବିତୃ, ଭାନୁ ଭାବରେ ଜଣାଶୁନା, ପ୍ରାଣଦାତା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୂଜିତ। ତିନି ତାରାମଣ୍ଡଳର ନାୟକ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପରିବତ୍ସର ଭାବରେ ଦର୍ଶିତ। ସମସ୍ତ ଜୀବର ପୋଷକ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଦାତା ନାୟକ। ତିନି ତିଥି, ପର୍ବ ସନ୍ଧି, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟାର ନାୟକ। ଏହିପରି, ସୋମକୁ ବର୍ଷର ଆଦିପୁରୁଷ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ତିନି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବର କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ସମାନ ସମୟ ଉତ୍ପାଦନ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରନ୍ତି। ତିନି ସାତ ଶରୀରର ଉପକୃତି ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ତିନି ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ପୃଥିବୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ଉତ୍ସ। ଦିନ ଓ ରାତିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ଏହିଭଳି, ବାୟୁକୁ ଅନୁବତ୍ସର ଭାବରେ କୁହାଯାଏ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ପୂର୍ବଜମାନେ ଜଗତର ଆତ୍ମା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମହାଦେବ, ଜୀବର ଆତ୍ମା, ଏବଂ ପ୍ରପ୍ରପିତାମହ ଭାବରେ ତିନି ବର୍ଣ୍ନିତ। ସମସ୍ତ ଜୀବର ଅଂଗ ଏବଂ ଅଂଶର ଉତ୍ସ ଭାବରେ ତିନି ପ୍ରବେଶ କରିଥାନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଏବଂ ରୁଦ୍ର ଏହିପରି ତାଙ୍କର ଭାଗ। ଶ୍ରୀ ରୁଦ୍ର ନିଜ ତେଜସ୍ୱୀ ଶକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଜଗତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତିନି ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ରୁଦ୍ରକୁ ସଦା ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ ଏଭଳି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଜୀବର ଉତ୍ସ, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ମିଶ୍ର ଭାବରେ ତିନି ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରଜାପତି ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବମାନେ ଯଜ୍ଞର ସଠିକ୍ ଫଳ ଚାହିଁ ଶ୍ରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଏହିପରି ତିନି ତ୍ରୟମ୍ବକ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପବିତ୍ର କୁଶ ଗ୍ରାସର ଉତ୍ସ, ପ୍ରେମରୁ ତ୍ରୟମ୍ବକ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରିତ। ତିନି ତ୍ରିସାଧନ, ତିନି ଭାଗର ଖିର, ତିନି ଖପର ଧାରଣ କରିଥିବା ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ। ଏହିପରି, ପଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ ଅବଧିକୁ ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ ଏକ ଯୁଗ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ପରେ, ଛଅଟି ଦଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ମଧୁ ଋତୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋତୁ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସମୟ ନଦୀର ଧାରା ପରି ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ସମସ୍ତକୁ ଆଗକୁ ନେଇଯାଏ। ଏହାର ଅନେକ ସନ୍ତାନ ଓ ପ୍ରପଉତ୍ର ଅନେକ ଥିବାରୁ ଗଣନା କରିବା ଅସମ୍ଭବ। ଉତ୍ତମ କୀର୍ତ୍ତିର ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ ମହାସିଦ୍ଧି ମିଳେ। ସମସ୍ତ ଜୀବ ସମାନ ଗର୍ବ ସହିତ ଜନ୍ମନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକର ନିଜ ନାମ ଓ ଆକୃତି ଅଛି। ଋଷିମାନେ ଓ ମନୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାକାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ ଅଛନ୍ତି। ଏବେ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତିର ମାପ ଏବଂ କ୍ରମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣ। କେଉଁଠି ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ନଗର ନିଜର କରିଥିଲେ। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଅନ୍ତରାଳରେ, ପୂର୍ବରୁ, ଏବଂ ପ୍ରଥମ ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ, ମାନବମାନେ ଶୁଭ ଗୁଣ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ସ୍ଥିତ ହେଇଥିଲେ। ସେଇ ବର୍ଦ୍ଧିତ କନ୍ୟା କର୍ଦ୍ଦମ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର କନ୍ୟା ହେଲେ। ତାଙ୍କରୁ ଦଶଜଣ ଶୂର ବନ୍ଧୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ପ୍ରଜାପତି ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ୍, ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ହବ୍ୟ, ସବନ, ସାଭ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।